24 czerwca 1906 r. urodzi艂 si臋 Jan Zatopia艅ski – jeden z pierwszych tw贸rc贸w konspiracji w Stalowej Woli

(fot. Dionizy Garbacz)

Jan Zatopia艅ski

ur. 24 czerwca 1906 r. – zm. 18 czerwca1940 r.
S艂u偶ba Zwyci臋stwu Polski (SZP)

Jan Zatopia艅ski urodzi艂 si臋 24 czerwca 1906 r. w 艁odzi. By艂 synem Walentego i Heleny Zatopia艅skich. By艂 偶onaty z Iren膮, z kt贸r膮 mia艂 syna Janusza oraz c贸rk臋 Barbar臋.

W Poznaniu uko艅czy艂 Szko艂臋 Budowy Maszyn i Elektrotechniki. Przed wojn膮 pracowa艂 jako konstruktor w Zak艂adach G贸rniczych w Starachowicach, a nast臋pnie jako konstruktor w Zak艂adach Po艂udniowych Centralnego Okr臋gu Przemys艂owego (COP) w Stalowej Woli. W Stalowej Woli pracowa艂 r贸wnie偶 jako nauczyciel w gimnazjum przemys艂owym przy Zak艂adach Po艂udniowych.

Praca konspiracyjna

W Stalowej Woli na terenie Zak艂ad贸w Po艂udniowych wraz z kolegami konstruktorami ZP Marianem Szolcem, Kazimierzem Zahoreckim i Dionizym Komanem zorganizowali pierwsz膮 konspiracyjn膮 siatk臋 S艂u偶by Zwyci臋stwu Polski (SZP), kt贸ra w p贸藕niejszym czasie zosta艂a wcielona w Zwi膮zek Walki Zbrojnej (ZWZ), a nast臋pnie w Armi臋 Krajow膮.

Aresztowanie

18 maja 1940 r. Jan Zatopia艅ski zosta艂 aresztowany w fali aresztowa艅 polskiej inteligencji, kt贸r膮 Niemcy urz膮dzili na terenach Stalowej Woli, Rozwadowa i Niska, a kt贸ra by艂a kontynuacj臋 tzw. akcji 鈥濱ntelligenzaktion鈥 (Inteligencja).聽Aresztowania by艂y cz臋艣ci膮 akcji nazwanej przez Niemc贸w „AB” – 聽„Au脽erordentliche Befriedungsaktion” czyli „Nadzwyczajnej Akcji Pacyfikacyjnej”. Celem akcji by艂o zastraszenie polskiej inteligencji, kt贸ra zacz臋艂a si臋 organizowa膰 w kr臋gi konspiracyjne, na temat kt贸rej niemiecki wywiad pozyskiwa艂 informacje od licznych konfident贸w. Akcja obejmuj膮ca ca艂y obszar Generalnej Gubernii mia艂a oczy艣ci膰 teren z polskiej inteligencji.

Niemcy z ich wi臋偶niami w Zak艂adach Po艂udniowych w Stalowej Woli (fot. Dionizy Garbacz).

Wiezienie w Tarnowie

Wkr贸tce po aresztowaniu Jan Zatopia艅ski zosta艂 wywieziony do wi臋zienia w Tarnowie, tym samym transportem, w kt贸rym jecha艂 jego kolega z konspiracji Kazimierz Zahorecki oraz p贸藕niejszy dow贸dca rozwadowskiego Kedywu AK Stanis艂aw Be艂偶y艅ski oraz Marian Szolc i inni konspiranci ze Stalowej Woli, Niska i Rozwadowa

W tarnowskim wi臋zieniu Jana Zatopia艅skiego i koleg臋 z SZP Kazimierza Zahoreckiego Niemcy poddali brutalnym przes艂uchiwaniom. Pierszym przes艂uchiwanym by艂 Zahorecki. Na drugi dzie艅 po przes艂uchaniu Zahorecki pope艂ni艂 samob贸jstwo w swojej celi. Po Zahoreckim Niemcy przes艂uchiwali Jana Zatopia艅skiego i tak jak Zahorecki zosta艂 znaleziony w swojej celi martwy. Jan Zatopia艅ski powiesi艂 si臋 na kaloryferze, przy nim le偶a艂 o艂贸wek i kartka, na kt贸rej napisa艂, „偶e przeprasza swoich koleg贸w ze Stalowej Woli, kt贸rych wsypa艂 ale nie m贸g艂 ju偶 wytrzyma膰 bicia”.

Niemiecka propaganda

Samob贸jstwa Kazimierza Zahoreckiego jak i Jana Zatopia艅skiego budz膮 wiele w膮tpliwo艣ci. Sk膮d Jan Zatopia艅ski m贸g艂 mie膰 o艂贸wek i kartk臋? Jedynie chyba, 偶e j膮 podrzucili Niemcy. Dzi艣 niema w膮tpliwo艣ci, 偶e 艣mier膰 Kazimierza Zahoreckiego i Jan Zatopia艅skiego zosta艂y przez Niemc贸w upozorowane, dodatkowym dowodem jest relacja tamtejszego wi臋ziennego lekarza, kt贸ry wspomina艂, 偶e samob贸jc贸w ci膮gle znajdywano powieszonych w tej samej celi i w tym samym miejscu.

W sytuacjach jak ta, Niemcy zawsze stosowali propagand臋, kt贸ra mia艂a podw贸jn膮 rol臋, wybielenie swoich morderstw, a jednocze艣nie mia艂a powodowa膰 zastraszanie u wi臋藕ni贸w. Terror stosowany przez Niemc贸w mia艂 u艣wiadamia膰 wi臋藕nia, 偶e je艣li nie b臋dzie m贸wi艂 to co oni chc膮 us艂ysze膰, sam zechce zako艅czy膰 swoje 偶ycie. Takimi metodami Niemcy wykonali setki tysi臋cy mord贸w w okupowanej Polsce.

Dzisiejsze miejsce poch贸wku Jana Zatopia艅skiego nie jest znane, po likwidacji jego grobu kilkana艣cie lat temu na nowym Cmentarzu Komunalnym w Tarnowie prawdopodobnie zosta艂 przeniesiony do zbiorowej mogily. Fundacja KEDYW obecnie pracuje nad ustaleniem i odnaleziem miejsca poch贸wku.

Cze艣膰 Jego Pami臋ci!

 

MW/Fundacja KEDYW

Bibliografia: Archiwum Fundacji KEDYW, Barbara Michlak, Praca zbiorowa „Oddali 偶ycie za Polsk臋 – 呕o艂nierze i dow贸dcy Armii Krajowej Obwodu Nisko – Stalowa Wola”, Dionizy Garbacz „Brunatne Lata”, „Okupacja i konspiracja w Stalowej Woli 1939 – 1944”.

Jeden komentarz o “24 czerwca 1906 r. urodzi艂 si臋 Jan Zatopia艅ski – jeden z pierwszych tw贸rc贸w konspiracji w Stalowej Woli

  1. ze 藕r贸de艂 historycznych wiem ju偶 w 1939 gestapo w pierwszej kolejnosci wyrywa艂o paznokcie a potem 艂ama艂o palce i la艂o wrzatkiem po rekach . O艂贸wek i kartka w takim przypadku to jakas kpina. Pomijam zaoranie grob贸w Bohater贸w i Patriot贸w RP na cmentarzu w Tarnowie, oraz zlikwidowanie krzy偶a a nazwiskami pierwszych 42 Ofiar terroru hitlerowskiego w okupowanej Polsce

    bez powa偶ania: wnuk Jana Zatopia艅skiego, Mariusz Janicki, syn Barbary Zatopia艅skiej, urodzonej w roku 1937. C贸rki zamordownego przez hitlerowc贸w Patrioty i mojego Dziadka

    呕adam wnikiliwych wyjasnie艅 i publikacji na temat Jego smierci oraz do dzis niewyjasnionego zakonspirowania ( a raczej skutecznego ukrycia ) licencji i dokumentacji produkcji dzia艂ek plot na licencji Boforsa

Dodaj komentarz

Tw贸j adres email nie zostanie opublikowany. Pola, kt贸rych wype艂nienie jest wymagane, s膮 oznaczone symbolem *