Akcja „Burza” na terenie Stalowej Woli i Rozwadowa

Do lipca 1944 r. Niemcy w Stalowej Woli i Rozwadowie zdo┼éali mocno os┼éabi─ç struktury Armii Krajowej aresztuj─ůc wielu ┼╝o┼énierzy konspirant├│w. Os┼éabione oddzia┼éy AK nie by┼éy w stanie podj─ů─ç ostatecznej walki przeciwko wycofuj─ůcemu si─Ö niemieckiemu okupantowi. W efekcie stalowowolska AK nie podj─Ö┼éa ┼╝adnych zamierzonych dzia┼éa┼ä w ramach Akcji „Burza”.┬á

Rozkaz z Londynu

Naczelny W├│dz Polskich Si┼é Zbrojnych w Londynie, gen. broni Kazimierz Sosnkowski, w pa┼║dzierniku 1943 przesy┼éa w┼éadzom krajowym nakaz poprzedzenia wej┼Ťcia sowieckiej Armii Czerwonej wzmo┼╝on─ů akcj─ů sabota┼╝owo-dywersyjn─ů i poleca pozostanie w konspiracji.

20 listopada 1943 r. Komendant G┼é├│wny Armii Krajowej, gen. Tadeusz Komorowski wydaje rozkaz rozpocz─Öcia przygotowa┼ä do og├│lnopolskiej akcji skierowanej przeciw wycofuj─ůcym si─Ö wojskom niemieckim, bezpo┼Ťrednio przed wkroczeniem sowieckiej Armii. Plan og├│lnopolskiej akcji o krypt. „Burza” zak┼éada przej─Öcie w┼éadzy nad Polsk─ů wykorzystuj─ůc si┼é sowieckiej Armii Czerwonej.

Niezrealizowane plany 

Ju┼╝ po rozkazie naczelnego wodza Komendant Obwodu Kazimierz Pilat ps. „Zaremba” przyst─ůpi┼é do rozplanowania dzia┼éa┼ä oddzia┼é├│w obwodu w ramach akcji „Burza”. Ju┼╝ jesieni─ů 1943 r. ka┼╝da z plac├│wek obwodu „Niwa” (Nisko – Stalowa Wola) na rozkaz komendanta zacz─Ö┼éa przygotowywa─ç si─Ö do akcji. W po┼éowie listopada 1943 r. Komendant „Zaremba” zwo┼éa┼é zebranie dow├│dc├│w pluton├│w podporz─ůdkowanych rozwadowskiej plac├│wce AK „Wilcze ┼üyko”. Wynikiem zebrania by┼éo opracowanie szczeg├│┼éowego planu dzia┼éa┼ä w ramach Akcji „Burza” na terenie Rozwadowa i Charzewic (dzisiejszych dzielnic Stalowej Woli).

W sprawozdaniu rozwadowskiej plac├│wki „Wilcze ┼üyko” nr 17 z 15 listopada 1943 r. odnotowano kolejny plan dzia┼éa┼ä:

1) „Skowron” (Ryszard ┼Üli┼╝y┼äski) obejmuje – kierownictwo powstania na plac├│wce „Wilcze ┼üyko” i osobi┼Ťcie odpowiedzialny jest przed komend─ů obwodu.

2) Opanowanie parowozowni i dworca osobowego wykonaj─ů „Lew” (Henry Paterek) i sta┼éym miejscem koncentracji ich oddzia┼é├│w b─Ödzie las za parowozowni─ů.

3) Rozbrojenie plutonu ┼╝andarmerii w maj─ůtku Lubomirskich wykonuj─ů „Wolski” (J├│zef Kruczkiewicz-Wachsman) i „Bosak” (Kazimierz Moskal).

4) Zabezpieczenie dr├│g na plac├│wce wykonuj─ů „Zag┼éoba” (Rudolf Golik), „Lipi┼äski” (Bronis┼éaw Laba) w punktach:

a) „Zag┼éoba” na przeje┼║dzie kolejowym Turbia – Rozwad├│w.

b) „Lipi┼äski” na przeje┼║dzie kolejowym na szosie Bojan├│w – Rozwad├│w i skrzy┼╝owania szos Rozwad├│w – Stalowa Wola i Rozwad├│w – Bojan├│w.

5) Most na Sanie opanuje „Szarski” (NN) plutonami zza Sanu.

6) Pluton „Dzi─Öcio┼éa” (J├│zef Fedorowski) do specjalnej dyspozycji komendanta obwodu.

7) M.P. kom. powstania plac├│wki – teren dworca punkt opatrunkowy, obok dworca kolejowego.

 

 

Zabezpieczenie Zakładów Południowych 

Zasadniczym celem akcji na terenie Stalowej Woli by┼éo zabezpieczenie Zak┼éad├│w Po┼éudniowych (dzisiejszych teren├│w Huty Stalowa Wola) przed dewastacj─ů i wywo┼╝eniem maszyn i urz─ůdze┼ä, ponadto planowano zabezpieczy─ç elektrowni─Ö oraz dokona─ç likwidacji wycofuj─ůcych si─Ö Niemc├│w i Volksdeutsch├│w. Do tych zada┼ä mia┼é przyst─ůpi─ç Zasa┼äski oddzia┼é partyzancki „Kmicica” (Jana Or┼éa), niestety po czerwcowych bitwach na tzw. „Porytowym Wzg├│rzu” (Sturmwind I) oddzia┼é si─Ö rozsypa┼é i wykona─ç swoich zada┼ä w ramach akcji nie m├│g┼é.

Aresztowania i egzekucje zabiły potencjał

Niemcki wywiad do lipca 1944 r. stanowczo os┼éabi┼é ni┼╝a┼äsko-stalowowolskie struktury AK rozpracowuj─ůc i aresztuj─ůc konspirant├│w w ca┼éym obwodzie. W marcu 1944 r. Niemcy zdo┼éali aresztowa─ç i zabi─ç Komendanta Obwodu Kazimierza Pilata, nast─Öpnie w maju rozbili Kedyw mieszc─ůcy si─Ö w Rozwadowie, w wyniku czego wielu akowc├│w zbieg┼éo lub wpad┼éo w r─Öce Niemc├│w. Chaos jaki zapanowa┼é w lipcu 1944 r. nowe dow├│dztwo obwodu nie by┼éo w stanie opanowa─ç. Przeniesienie Komendy Obwodu i Kedywu do Rudnika r├│wnie┼╝ niczemu nie pomog┼éo, jedynie spowodowa┼éo wi─Ökszy chaos odcinaj─ůc komunikacj─Ö Stalowej Woli z Komend─ů.

Warunki jakie zaistnia┼éy ko┼äcem lipca 1944 r. na kilka dni przed wej┼Ťciem Sowiet├│w wykluczy┼éy przeprowadzenie zaplanowanej akcji w ca┼éo┼Ťci. Szansy na podj─Öcie jakichkolwiek walk z wycofuj─ůcymi si─Ö Niemcami by┼éy marne, Niemcy wci─ů┼╝ posiadali pot─Ö┼╝n─ů przewag─Ö militarn─ů nad stalowowolsk─ů AK, kt├│ra w tym momencie ci─ůgne┼éa resztakami si┼é. Nikt jeszcze wtedy nie przypuszcza┼é, ┼╝e za rogiem jest ju┼╝ kolejny i r├│wnie brutalny wr├│g …. Armia Czerwona i sowieckie NKWD.

cdn…

MW/Fundacja KEDYW

 

oprac. na podst. materiałów Eugeniusza Łazowskiego, Dionizego Garbacza, Marii Rehorowskiej.

Dodaj komentarz

Tw├│j adres email nie zostanie opublikowany. Pola, kt├│rych wype┼énienie jest wymagane, s─ů oznaczone symbolem *