18 wrze艣nia 1910 r. urodzi艂 si臋 J贸zef Magda – 偶o艂nierz rozwadowskiej AK i WiN

(fot. M. Rehorowska)

J贸zef Magda

ur. 18 wrze艣nia 1910 r. – zm. 4 marca 1965 r.
Zo艂nierz plac贸wki AK „Wilcze 艁yko” Rozwad贸w,
呕o艂nierz antysowieckiego WiN oddz. Nisko

J贸zef Magda urodzi艂 si臋 18 wrze艣nia 1910 r. we wsi Kotowa Wola w dzisiejszym powiecie stalowowolskim. Dzieci艅stwo i wczesn膮 m艂odo艣膰 sp臋dzi艂 w Tarnobrzegu. W wieku 21 lat zosta艂 powo艂any do s艂u偶by wojskowej. W latach 1931-1933 s艂u偶y艂 w 14 Pu艂ku U艂an贸w we Lwowie. Po uko艅czeniu s艂u偶by wojskowej zawar艂 zwi膮zek ma艂偶e艅ski z Mari膮 Stanis艂awsk膮 i przeprowadzili si臋 do Rozwadowa (dzisiejszej dzielnicy Stalowej Woli), gdzie zamieszkali przy ul. 3 maja 35. Z zawodu J贸zef Magda by艂 fryzjerem, po przeprowadzeniu do Rozwadowa otworzy艂 prywatny zak艂ad fryzjerski przy ul. Jagiello艅skiej. Z 偶on膮 Mari膮 mieli troje dzieci.

Konspiracja antyniemiecka

J贸zef Magda od wybuchu II wojny 艣wiatowej bra艂 czynny udzia艂 w konspiracji. Po utworzeniu Armii Krajowej zosta艂 偶o艂nierzem rozwadowskiej plac贸wki AK o krypt. „Wilcze 艁yko”. Wed艂ug relacji rodzinny bra艂 udzia艂 w akcji likwidacyjnej Martina Fuldnera – niemieckiego zarz膮dcy maj膮tku Lubomirskich w Charzewicach (dzisiejszej dzielnicy Stalowej Woli), kt贸ry zosta艂 zlikwidowany za zlecenie mardo na rodzinie Horody艅skich ze Zbydniowa. Z rozwadowsk膮 AK uczestniczy艂 w akcjach odbijania wi臋藕ni贸w oraz je艅c贸w sowieckich z transport贸w kolejowych jad膮cych do niemieckich oboz贸w, kt贸re przewija艂y si臋 przez Rozwad贸w. Uczestniczy艂 i pomaga艂 w akcjach przerzucania polskich rodzin spod okupacji sowieckiej na tereny Generalnej Guberni. Przyk艂adem tej pomocy jest rodzina Zawo艂贸w z Rozwadowa.

Trudny dla rodziny okres niemieckiej okupacji wspominali po wojnie c贸rka Anna i syn Janusz w nast臋puj膮cy spos贸b:

Przez ca艂y okres okupacji nasz dom by艂 nachodzony przez gestapo w poszukiwaniu ojca, jednak unikn膮艂 aresztowania, bo ukrywa艂 si臋 z dala od domu. W opowiadaniach naszej mamy o tamtych jak偶e trudnych dla nas czasach przewija艂 si臋 motyw dobrych i z艂ych s膮siad贸w w odniesieniu do konspiracyjnej dzia艂alno艣ci naszego ojca. Wiele dobrego m贸wi艂a o bliskiej naszej s膮siadce pani Kapraszowej, kt贸ra nieprawdziwymi informacjami o przebywaniu ojca udaremni艂a „wizyty” gestapo pod naszym dachem. Z wielk膮 przykro艣ci膮 natomiast wymienia艂a niedalekich s膮siad贸w z rogu ul. Szewskiej i Hubala, rodze艅stwo Olg臋 i Mieczys艂awa S. jako konfident贸w pracuj膮cych najpierw dla Niemc贸w, a nast臋pnie dla NKWD. Za t臋 zdradzieck膮 wsp贸艂prac臋 z okupantem Wojskowy S膮d Podziemny w Przemy艣lu na Olg臋 S. wyda艂 zaoczny wyrok 艣mierci. 艢wiadkiem w powy偶szej sprawie by艂a jedna z mieszkanek z ulicy Szewskiej, a bezpo艣rednio wykonawca wyroku przy udziale naszego ojca by艂 偶o艂nierz AK Antoni 呕mija z Charzewic. Z powodu niewybuchu granatu wyrok nie zosta艂 wykonany.

Konspiracja antysowiecka

Po wkroczeniu Armii Czerwonej na tereny Polski, J贸zef Magda postanowi艂 kontynuowa膰 swoj膮 dzia艂alno艣膰 konspiracyjna zdaj膮c sobie spraw臋, 偶e nadchodzi nowa fala terroru, kt贸r膮 tym razem szykowali Polakom Sowieci. Po rozwi膮zaniu Armii Krajowej wst膮pi艂 w szeregi „Wolno艣膰 i Niezawis艂o艣膰” (WiN), by艂 cz艂onkiem Rady Nisko ko艂o Stalowej Woli. Niestety za spraw膮 wspomnianego wcze艣niej s膮siada konfidenta zosta艂 kolejny raz aresztowany, tym razem przez sowieckie NKWD.

Tak aresztowanie ojca wspominali c贸rka Anna i syn Janusz:

Nasz ojciec szcz臋艣liwie unikn膮艂 aresztowania przez Niemc贸w, ale nie unikn膮艂 zatrzymania przez NKWD. Nast膮pi艂o to w 1946 r. za przyczyn膮 wspomnianego powy偶ej Mieczys艂awa S. Po powrocie do domu ponownie trafi艂 do wi臋zienia w 1947 r. Tym razem by艂 przetrzymywany i torturowany w rzeszowskim zamku. To jeszcze nie by艂 koniec peerelowskiej „troski” o naszego ojca. Ponownie, po raz trzeci, znalaz艂 si臋 w tym samym wi臋zieniu 21 pa藕dziernika 1949 r. Razem z naszym ojcem zostali wtedy aresztowani:

Karczy艅ski W艂adys艂aw z Rozwadowa
Konicki W艂adys艂aw z Rozwadowa
Myk Wac艂aw z Rozwadowa

W 艣ledztwie wype艂nionym po brzegi najokrutniejszymi torturami zadawanymi przez ubeckich oprawc贸w na rzeszowskim zamku nasz ojciec i trzej koledzy przebywali do 18 stycznia 1950 r. W tym dniu odby艂 si臋 ich proces s膮dowy. Owocem tego偶 by艂y wieloletnie wyroki wi臋zienne, kt贸re odbywali w kamienio艂omie Knur贸w k. Krakowa, w Raciborzu, we Wronkach, Strzelcach Opolskich i innych.

Nasz ojciec opu艣ci艂 wi臋zienie na mocy amnestii z roku 1956. Do domu i rodziny wr贸ci艂 bardzo chory i pozbawiony ch臋ci do 偶ycia w PRL-u, a wi臋c pod rz膮dami, kt贸re okrutnym terrorem wprowadzi艂 Stalin za po艣rednictwem PKWN-u. Zmar艂 4 marca 1965 r. w wieku 55 lat. Osieroci艂 i pozostawi艂 w wielkiej biedzie i bezustannej inwigilacji i dyskryminacji przez s艂u偶by bezpiecze艅stwa 偶on臋 i troje dzieci.

Wyrok Wojskowego S膮du Rejonowego w Rzeszowie (fot. M. Rehorowska)

J贸zef Magda po 艣mierci zosta艂 pochowany na Cmentarzu Parafialnym w Stalowej Woli – Rozwadowie.

Cze艣膰 Jego Pami臋ci!

 

MW/Fundacja KEDYW

Bibliografia: Maria Rehorowska „Rozwad贸w nad Sanem i Charzewice w konspiracji antyniemieckiej i antysowieckiej”, Anna Tietze-Latawiec, Janusz Magda.

Dodaj komentarz

Tw贸j adres email nie zostanie opublikowany. Pola, kt贸rych wype艂nienie jest wymagane, s膮 oznaczone symbolem *