78. rocznica powołania Polskiego Państwa Podziemnego

W wyniku napadu na Polskę przez Niemców i Związek Radziecki we wrześniu 1939 r. Państwo Polskie bez wsparcia aliantów i po kapitulacji Warszawy zostało zmuszone do przejścia w podziemia w celu zorganizowania antyniemieckiej konspiracji. 27 września 1939 r. w oblężonej Warszawie powołano pierwszą antyniemiecką organizację wojskową o nazwie Służba Zwycięstwu Polski (SZP), którą 13 listopada 1939 r. przekształcono w Związek Walki Zbrojnej (ZWZ), a następnie w 14 lutego 1942 r. w Armię Krajową, największą podziemną armię w okupowanej przez Niemców Europie.

Początkowo Polski rząd znalazł się w Paryżu lecz po ataku i kapitulacji Francji został zmuszony przenieść się do Londynu. W Londynie uformowano w pełni podziemną administrację Państwa Polskiego z parlamentem, który posiadał wymiar sprawiedliwości (sądownictwo) oraz dowództwo nad podziemnym wojskiem polskim (AK) i później nad Polskimi Siłami Zbrojnymi na zachodzie (PSZ), które utworzono by wesprzeć i wspólnie walczyć z wojskami alianckimi na zachodnim froncie. Dodatkowo stworzono struktury tajnego nauczania, drukowano prasę, książki i publikacje.

Jak w całej Polsce, już w 1939 r. w Rozwadowie i Stalowej Woli zaczęły się organizować pierwsze grupy konspiracyjne, które wyznawały dowództwo Państwa Podziemnego w Londynie. Na terenie Zakładów Południowych – Centralnego Okręgu Przemysłowego (COP) zaczęto organizować pierwszą siatkę konspiracyjną Służby Zwycięstwu Polski, a następnie Związku Walki Zbrojnej, na czele której stanął Dionizy Koman. W maju 1940 r. po aresztowaniu Dionizego Komana siatka chwilowo się rozleciała, wkrótce jednak została reaktywowana przez inżyniera Kazimierza Pilata. W 1942 r. inż. kpt. Kazmierz Pilat ps. „Zaremba” z rozkazu naczelnego wodza przemianował stalowowolski Obwód ZWZ w Armię Krajową. AK w Stalowej Woli i Rozwadowie przetrwała do końca, czyli do rozwiązania jej w styczniu 1945 r. przez Komendanta Głównego Armii Krajowej gen. Leopolda Okulickiego.

Polskie Państwo Podziemne funkcjonowało formalnie do 1 lipca 1945 r., do dnia samorozwiązania Rady Jedności Narodowej i Delegatury Rządu na Kraj w związku z wycofaniem uznania międzynarodowego dla Rządu Rzeczpospolitej Polskiej na uchodźstwie.

Nieformalnie Polskie Państwo jako II RP działało w Londynie jako Rząd RP na uchodźstwie wraz z Prezydentem RP Ryszardem Kaczorowskim do 22 grudnia 1990 r., czyli do demokratycznego wyboru pierwszego prezydenta RP po upadku komunizmu i odzyskaniu przez Polskę niepodległości od Związku Radzieckiego.

 

MW/Fundacja KEDYW

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *