30 września 1975 r. odszedł mjr. Franciszek Przysiężniak ps. „Ojciec Jan” – dowódca oddziałów, NOW-AK, NZW

mjr. Franciszek Przysiężniak ps. „Ojciec Jan”

ur. 22 września 1909 r. – zm. 30 września 1975 r.

Porucznik artylerii Wojska Polskiego

Dowódca oddz. Narodowej Organizacji Wojskowej (NOW)

Dowódca oddz. Narodowego Zjednoczenia Wojskowego (NZW)

Major Franciszek Przysiężniak urodził się 22 września 1909 r. w Krupem koło Krasnystawu. Ukończył Wołyńską Szkołę Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim. W 1938 r. rozpoczął służbę w 16 Pomorskim Pułku Artylerii Lekkiej w Grudziądzu. Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r. 28 września 1939 r. pod Tomaszowem Lubelskim dostał się do niewoli niemieckiej. Zbiegł z konwoju i przedostał się do rodzinnej wsi i wstąpił do konspiracji.

Konspiracja antyniemiecka

W 1942 r. został komendantem Komendy Powiatowej Narodowej Organizacji Wojskowej w Krasnystawie. Następnie dostał rozkaz utworzenia własnego oddziału dywersyjnego NOW w obwodzie biłgorajskim. Wkrótce powstał oddział i doszło do scalenia NOW z Armią Krajową, odtąd jego oddział nosił nazwę NOW-AK „Ojca Jana” o kryptonimie OP-44. W listopadzie 1943 r. Franciszek Przysiężniak został awansowany do stopnia kapitana.

mjr. Franciszek Przysiężniak ze swoim oddziałem NOW-AK „Ojca Jana”.

Jego Oddział Partyzancki NOW-AK „Ojca Jana”, operował na stalowowolskim zasaniu, najczęściej przebywając w Lasach Janowskich. OP-44 był jednym z najlepiej wyposażonych partyzanckich oddziałów i jednym z największych w okupowanej przez Niemców Polsce. Oddział (choć bez swojego dowódcy) wziął udział w największej bitwie partyzanckiej z Niemcami na ziemiach polskich w Lasach Janowski w czerwcu 1944 r. na tzw. Porytowm Wzgórzu. Wówczas w oddziale znadowało się wielu „spalonych” żołnierzy z Obwodu AK Nisko – Stalowa Wola.

Konspiracja antysowiecka

Po wkroczeniu Armii Czerwonej zagrożony aresztowaniem zmuszony był się ukrywać przed NKWD i UB. W kwietniu 1945 r. w Kuryłówce została zabita przez UB strzałem w tył głowy jego 23-letnia żona Janina Przysiężniak „Jaga”, będąca w siódmym miesiącu ciąży.

Wtedy stanął na czele oddziałów leśnych NZW okręgu „San”. W maju 1945 r. jego oddział walczył w jednej z największych bitew polskich przeciw sowietom i rozbił kolumnę oddziałów NKWD w tzw. „Bitwie pod Kuryłówką” zabijając 57 enkawudzistów. Jesienią 1945 r. wyjechał na Pomorze. Mianowany został komendantem okręgu Narodowego Zjednoczenia Wojskowego na powiaty Brodnica i Wąbrzeźno. 15 maja 1946 r. został aresztowany w Gdańsku. Skazany na cztery lata więzienia, wyszedł po amnestii w 1947 r. 3 września 1948 r. ponownie został aresztowany i skazany na 15 lat więzienia, karę odbywał w więzieniu we Wronkach. Zwolniony 24 grudnia 1954 r. prawdopodobnie dlatego, że podpisał lojalkę, lecz nie podjął aktywnej współpracy. Zwerbowany ponownie w 1971 r. lecz był niezdyscyplinowany i nie miał większej wartości jako współpracownik. Zmarł 30 września 1975 w Jarosławiu. Okoliczności jego śmierci do dziś są sprzeczne i niewyjaśnione. Spoczywa na Starym Cmentarzu w Jarosławiu.

Fot. ŚZŻAK

Tadeusz Puchalski syn Stanisława Puchalskiego ps. „Kozak” z oddz. „O. Jana” przy grobie „Ojca Jana” Franciszka Przysiężniaka w Jarosławiu (Fot. ŚZŻAK).

Na wniosek jego żony Eugenii, wydany na niego w 1949 r. wyrok sądowy został unieważniony w 1992 r. Był odznaczony Orderem Virtuti Militari V klasy i Krzyżem Armii Krajowej. Pośmiertnie został awansowany na majora Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

Cześć Jego Pamięci!

MW/Fundacja KEDYW

Biblioografia: Archiwum Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej (w organizacji). Wikipedia.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *