3 grudnia 2004 r. zmar艂 w wi臋zieniu kat rozwadowskich 呕yd贸w Josef Schwammberger [WIDEO]

3 grudnia 2004 r. zmar艂 Josef Schwammberger – komendant niemieckich Zwangsarbeitslager (ZAL) – oboz贸w przymusowej pracy dla 呕yd贸w. Dowodzi艂 morderstwom na p贸艂nocnym Podkarpaciu聽w obozach ZAL Rozwad贸w, ZAL Mielec oraz w przemyskim gettcie聽w czasie niemieckiej okupacji II w艣. Josef Schwammberger wpisa艂 si臋 w histori臋 jako jeden z najokrutniejszych cz艂onk贸w niemieckiej SS. W Rozwadowie urz膮dzi艂 „polowanie” na Rabina w 偶ydowskie 艢wi臋to Pojednania (Jom Kipur), po schwytaniu swojej ofiary zabi艂 ze szczeg贸lnym okrucie艅stwem. Gdy stan膮艂 przed s膮dem w 1991 r. postawiono mu zarzut uczestnictwa w mordach ponad 3377 os贸b, w tym 40 z w艂asnej r臋ki.聽

Obercharf眉hrer SS Josef Franz Leo Schwammberger urodzi艂 si臋 14 lutego 1912 r. w Brixen, w po艂udniowym Tyrolu na terenach Imperium Austrii – dzisiejszych terenach W艂och. W 1933 r. wst膮pi艂 do niemieckiej nazistowskiej partii socjalistycznej NSDAP, kt贸ra w tamtym czasie by艂a jeszcze nielegaln膮 organizacj膮 na terenie Austrii. W 1937 r. zosta艂 cz艂onkiem elitarnych nazistowskich oddzia艂贸w Schutzstaffel (SS) podlegaj膮cym w贸wczas NSDAP. Po wybuchu II wojny by艂 ju偶 starszym starszym komendantem w SS (Oberscharf眉hrer SS). W czasie wojny zosta艂 skierowany na tereny p贸艂nocnego Podkarpacia gdzie w latach 1941 – 1943 pe艂ni艂 funkcj臋 komendanta obozu pracy dla 呕yd贸w pocz膮tkowo w ZAL Rozwad贸w (dzisiejszej dzielnicy Stalowej Woli), a nast臋pnie ZAL w Mielcu i pod koniec wojny zosta艂 komendantem getta w Przemy艣lu. W Rozwadowie nazywano go katem Rozwadowa, za艣 przemyskim gettcie nazywany by艂 przez 呕yd贸w „Moloch Mavet” czyli „Anio艂 艢mierci”.

W tle za drzewami baraki niemieckiego obozu pracy dla 呕yd贸w w Rozwadowie. Widok z Cmentarza Parafialnego w stron臋 tzw. g贸rki (fot. Karol Karbarz).

Prze偶y艂 wojne i 偶y艂 w dostatku

Po wojnie w 1945 r. Schwammberger zosta艂 aresztowany na terenie Austrii w Innsbrucku. Podczas aresztowania w jego domu znaleziono skradzione przedmioty, kt贸re posiad艂y inskrypcje ich w艂a艣cicieli, w贸wczas warto艣膰 tych przedmiot贸w oszacowano na 50.000 niemieckich marek, przedmioty prawdopodobnie skradzione by艂y ofiarom oboz贸w kt贸rymi nadzorowa艂. Po aresztowaniu Schammberger wi臋ziony by艂 w jenieckim obozie w Oradour, z kt贸rego w 1948 r. uda艂o mu si臋 uciec i przedosta膰 do Po艂udniowej Ameryki, gdzie si臋 osiedli艂 i spokojnie 偶y艂 na wolno艣ci przez prawie 40 lat.

Poszukiwany przez 艂owc臋 nazist贸w

W 1958 r. mimo protest贸w Simona Wisenthala – austriackiego 艂owcy nazist贸w, austriacki s膮d zdecydowa艂 sprzeda膰 na aukcji wszystkie przedmioty znalezione u Schwammbergera. Wisenthal w贸wczas argumentowa艂, 偶e to dowody zbrodni Schwammbergera, kt贸re b臋d膮 by膰 mo偶e w przysz艂o艣ci potrzebne by prowadzi膰 przeciwko niemu spraw臋, niestety austriacki s膮d nie uzna艂 jego argument贸w i przedmioty sprzedano聽za 26.000 austriackich schilling贸w.

Simon Wisenthal nie poddawa艂 si臋 jednak w poszukiwaniu nazist贸w i Schwammbergera. W latach 70-tych dowiedzia艂 si臋 od informatora, kt贸ry dotar艂 do rodziny Schwammbergera, 偶e Schwammberger w 1949 r. przedosta艂 si臋 do Argentyny na w艂oskim paszporcie i 偶e w 1965 r. otrzyma艂 argenty艅skie obywatelstwo. Dodatkowo uda艂o si臋 jemu ustali膰 dok艂adne miejsce zamieszkania w mie艣cie La Plata ko艂o Buenos Aires. Wszystkie zgromadzone informacje Wisenthal przekaza艂 do prokuratury w Stuttgarcie w Niemczech, kt贸re odpowiada艂o za zbrodnie nazist贸w na terenie Galicji, wkr贸tce zosta艂 z艂o偶ony wniosek o ekstradycj臋 Josefa Schwammbergera z Argentyny. Zanim jednak w 1972 r. s膮d w Stuttgarcie wyda艂 nakaz aresztowania do Schwammbergera dotar艂y wyciek艂e informacje i zdo艂a艂 si臋 ukry膰 w nowym miejscu. Zn贸w uda艂o mu si臋 ukry膰 na kolejne lata.

Simon Wisenthal nie podawa艂 si臋 jednak i bez przerwy poszukiwa艂 nazist贸w odpowiedzialnych za zbrodnie na 呕ydach podczas II wojny. W 1977 r. otworzy艂 w Los Angeles w USA swoje centrum tropienia nazist贸w tzw. Simon Wisenthal Center. Po otworzeniu centrum prace przy 艂owieniu nazist贸w powoli przyspiesza艂y. W 1987 r. kiedy Simon Wisenthal Center opublikowa艂 list臋 dziesi臋ciu najbardziej poszukiwanych przez centrum nazist贸w, na kt贸rej znajdowa艂 sie Schwammberger nast膮pi艂聽punkt zwrotny. Dodatkowo w tym samym czasie prokuratura w Stuttgarcie og艂osi艂a nagrod臋 za informacje w sprawie Josefa Schwammbergera w wysoko艣ci 250.000 dm. Informacje prasowe wkr贸tce dotar艂y do Argentyny i niemiecki ambasador w Buenos Aires otrzyma艂 anonimowa informacj臋, 偶e Schwammberger obecnie zamieszkuje w Cordobie, by膰 mo偶e oferowane pieni膮dze dodatkowo zach臋ci艂y wyda膰 Scwammbergera. Tym razem聽Schwammberger zosta艂 szybko namierzony i nie zd膮偶y艂 zbiec. W listopadzie 1987 r. po kilku sprawach odwo艂awczych w argenty艅skich s膮dach uda艂o si臋 podda膰 ekstradycji Schwammbergera. W maju 1990 r. wyl膮dowa艂 na lotnisku w Niemczech i wkr贸tce zacz膮艂 sie jego proces s膮dowy.

Rozprawa i wyrok

Rozprawa s膮dowa Josefa Schwammbergera trwa艂a prawie rok czasu, przez ca艂y czas Schammberger nie przyznawa艂 si臋 do winy. Podczas rozprawy Josef Scwammberger zosta艂 oskar偶ony o uczestniczenie w 3377 morderstwach, w tym 40 z w艂asnej r臋ki. Na rozprawy zostali 艣ci膮gni臋ci 艣wiadkowie z Izraela, Kanady i USA. 艢wiadkowie zeznawali jak Schwammberger spuszcza艂 swojego psa na swoje ofiary i urz膮dza艂 „polowania”. Jeden ze 艣wiadk贸w zezna艂, 偶e by艂 艣wiadkiem gdy Schwammberger zamordowa艂 m臋偶czyzn臋 za to, 偶臋 podkrada艂 chleb dla swojego g艂oduj膮cego syna. Kolejny 艣wiadek Abraham Secemski, kt贸ry przyjecha艂 na rozpraw臋 z USA zezna艂, 偶e widzia艂 jak Schwammberger zabi艂 jego wuja gdy ten nie 艣ci膮gn膮艂 pier艣cionka, gdy rozkaza艂 jemu Scwammberger odda膰 wszystkie swoje warto艣ciowe przedmioty po przybyciu do obozu.

Decyduj膮cym faktem w rozprawie Schwammbergera okaza艂o si臋 zeznanie, kt贸re opowiada艂o o mordzie, kt贸re mia艂o miejsce 21 wrze艣nia 1942 r. w Rozwadowie. Ot贸偶 w obchodzone tego dnia 艣wi臋to 偶ydowskie Jom Kippur (偶ydowski Dzie艅 Pojednania) Josef Schammberger urz膮dzi艂 聽„polowanie” na 偶ydowskiego Rabina, kt贸rego zabi艂 z okrucie艅stwem.

Podczas czytania wyroku s臋dzia Luippold nazwa艂 morderstwo rozwadowskiego Rabina za „najbardziej nikczemne i naganne”. Ponadto s臋dzia stwierdzi艂, 偶e Josef Schwammberger by艂 organizatorem masowej egzekucji w przemyskim obozie 2 wrze艣nia 1943 r., w kt贸rej niemieckie Gestapo zastrzeli艂o ponad 500 偶ydowskich wi臋藕ni贸w.

Ostatecznie 18 maja 1992 r. 聽Schwammberger otrzyma艂 wyrok do偶ywocia w niemieckim wi臋zieniu w Mannheim. W s膮dzie regionalnym w Stuttgarcie udowodniono Josefowi Schwammbergerowi siedem morderstw i uczestnictwo w 32 innych morderstwach na terenie oboz贸w w Rozwadowie, Mielcu i getta w Przemy艣lu. Po blisko 50 latach od dokonania swoich zbrodni dopad艂a wreszcie Josefa Schwammbergera sprawiedliwo艣膰. Tym聽razem ju偶 si臋 z wi臋zienia nie wydosta艂.

Po 10 latach w wi臋zieniu, w 2002 r. Josef Schwammberger z艂o偶y艂 do s膮du wniosek o warunkowe zwolnienie za dobre sprawowanie. S膮d jednak odrzuci艂 wniosek motywuj膮c swoj膮 decyzj臋 faktem, 偶e morderstwa Schwammbergera podczas wojny by艂y nietypowymi okrucie艅stwami i 偶e jest winien przeprowadzenia arbitralnych morderstw opartych na nienawi艣ci rasowej przeciwko 呕ydom.

Josef Schwammberger zmar艂 w niemieckim szpitalu wi臋ziennym w Asberg ko艂o Stuttgartu 3 grudnia 2004 r. w wieku 92 lat.

Poni偶ej kr贸tki film opowiadaj膮cy o ekstradycji Josefa Schwammbergera:

MW/Fundacja KEDYW

Bibliografia: Archiwum Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej (w organizacji), Archiwum Simona Wisenthala.

Dodaj komentarz

Tw贸j adres email nie zostanie opublikowany. Pola, kt贸rych wype艂nienie jest wymagane, s膮 oznaczone symbolem *