3 czerwca 1992 r. odszed艂 Wac艂aw G贸rski – 偶o艂nierz wywiadu AK Stalowej Woli

(fot. Muzeum Regionalne w Stalowej Woli)

prof. Wac艂aw G贸rski ps. 鈥炁籱uda鈥

ur. 16 grudnia 1907 r. – zm. 3 czerwca 1992 r.
呕o艂nierz聽wywiadu strategicznego AK Stalowa Wola
Nauczyciel Tajnych Komplet

呕o艂nierz „Wolno艣膰 i Niezawis艂o艣膰” (WiN)


Wac艂aw G贸rski urodzi艂 si臋 16 grudnia 1907 r. we wsi 呕abno pow. Tarnobrzeski. By艂 synem Anny i Jana. Jego rodzice byli lud藕mi, dla kt贸rych wiara i mi艂o艣膰 do Ojczyzny stanowi艂y naczelne warto艣ci. Mi艂o艣膰 do ludzi i patriotyzm, kt贸ry zaszczepili m艂odemu Wac艂awowi rodzice pozosta艂 z nim przez ca艂e 偶ycie.聽W 1920 r. uko艅czy艂 szko艂臋 podstawow膮 w 呕abnie. 27 maja 1927 r. zda艂 egzamin dojrza艂o艣ci w Seminarium Nauczycielskim w Rudniku nad Sanem.

Praca zawodowa

Przed wojn膮 pracowa艂 jako nauczyciel w szkole powszechnej w Woli W臋gierskiej, p贸藕niej w Jaros艂awiu i Pruchniku. By艂 kierownikiem pi臋cioklasowej szko艂y powszechnej w Wi膮zownicy. W trakcie pracy nauczycielskiej wci膮偶 doskonali艂 swoje kwalifikacje. W 1938 r. uko艅czy艂 Pa艅stwowy Instytut Nauczycielski w Warszawie, a jego praca dyplomowa pt. 鈥濧naliza psychologiczna wspomnie艅 z wczesnego dzieci艅stwa鈥 zosta艂a wydrukowana w Ruchu Pedagogicznym. W tym czasie otworzy艂a si臋 przed Wac艂awem G贸rskim perspektywa pracy naukowej pod kierunkiem Floriana Znanieckiego. Jednak decyzj膮 w艂adz o艣wiatowych zosta艂 przeniesiony do powstaj膮cego Centralnego Okr臋gu Przemys艂owego (COP) z zadaniem organizowania szko艂y powszechnej w Stalowej Woli.

Wybuch wojny i konspiracja

Rok szkolny w siedmioklasowej Szkole Podstawowej nr 1 w Stalowej Woli rozpocz膮艂 si臋 17 wrze艣nia 1938 r. Pierwszym jej kierownikiem zosta艂 Wac艂aw G贸rski. Po wybuchu wojny w 1939 r. nauka rozpocz臋艂a si臋 dopiero 14 pa藕dziernika. Po zaj臋ciu przez Niemc贸w Stalowej Woli, nowe okupacyjne w艂adze zakaza艂y wyk艂adania literatury polskiej, historii i geografii.聽Wkr贸tce Wac艂aw G贸rski zosta艂 powiadomiony przez dyrektora I Liceum Og贸lnokszta艂c膮cego w Nisku o istniej膮cej w Polsce podziemnej w艂adzy (Polskie Pa艅stwo Podziemne), kt贸ra wyda艂a polecenie nauczycielom natychmiastowego uruchomienia szk贸艂 z pe艂nym programem tajnego nauczania. Niestety ju偶聽6 listopada pod pozorem konferencji Niemcy 艣ci膮gn臋li nauczycieli z ca艂ego powiatu do Niska i aresztowali wi臋kszo艣膰 z nich. W艣r贸d aresztowanych by艂o 33 m臋偶czyzn i 15 kobiet. Aresztowania nie obj臋艂y nauczycieli pochodzenia ukrai艅skiego, oszcz臋dzono te偶 matki ma艂ych dzieci. Wraz z aresztowanymi Wac艂aw G贸rski znalaz艂 si臋 w wi臋zieniu na rzeszowskim zamku. Tam w wi臋zieniu nauczyciele porozumieli si臋 i ustalili, 偶e rozpoczn膮 tajne nauczanie po ewentualnym zwolnieniu. Tak te偶 si臋 sta艂o i od razu po zwolnieniu z wi臋zienia Wac艂aw G贸rski wraz z Witoldem Habdank-Kossowskim zacz臋li w swoich mieszkaniach tajne nauczanie dla stalowowolskiej m艂odzie偶y.

Po powo艂aniu Armii Krajowej zacz膮艂 dzia艂alno艣膰 konspiracyjn膮 w stalowowolskiej AK i przyj膮艂 pseudonim 鈥炁籱uda鈥. By艂 偶o艂nierzem i szefem wywiadu strategicznego Armii Krajowej, kt贸ry dzia艂a艂 na terenie Stalowej Woli, obejmowa艂 okupowane Zak艂ady Po艂udniowe (COP) i w臋ze艂 kolejowy w Rozwadowie. W 1944 r. Gestapo wpad艂o na 艣lad jego pracy konspiracyjnej, jednak dzi臋ki szybkiemu ostrze偶eniu nie uda艂o si臋 aresztowa膰 Wac艂awa G贸rskiego. Dzi臋ki du偶ej 偶yczliwo艣ci wielu ludzi uda艂o si臋 mu ukry膰 w powiecie d臋bickim.

Po wojnie

Po wojnie powr贸ci艂 do Stalowej Woli i nadal pe艂ni艂 funkcj臋 kierownika szko艂y w Stalowej Woli, uczestniczy艂 w organizowaniu szkolnictwa i kszta艂ceniu nauczycieli w powiecie ni偶a艅skim, udziela艂 si臋 w Zwi膮zku Nauczycielstwa Polskiego (ZNP).

W latach 1945-47 sprawowa艂 mandat radnego w Miejskiej Radzie Narodowej w Stalowej Woli. Z jego inicjatywy po wojnie nie powr贸cono w Stalowej Woli do literowych nazw ulic, nadaj膮c im nowe na sesji z dnia 17 kwietnia 1945 r.

Po rozwi膮zaniu Armii Krajowej kontynuowa艂 prace konspiracyjn膮 przeciwko nowemu sowieckiemu okupantowi w szeregach 鈥濿olno艣膰 i Niezawis艂o艣ci鈥 (WiN). W 1947 r. zosta艂 kolejny raz aresztowany, tym razem przez Urz膮d Bezpiecze艅stwa (UB) i oskar偶ony o przynale偶no艣膰 do tajnej organizacji WiN. Po 3 latach wi臋zienia we Wronkach powr贸ci艂 do Stalowej Woli ze zniszczonym zdrowiem, dodatkowo jako 鈥瀢r贸g Polski Ludowej鈥 nie m贸g艂 pracowa膰 jako pedagog. Poniewa偶 komunistyczne w艂adze zabroni艂y mu pracy zawodowej jako pedagog, podj膮艂 prac臋 jako robotnik w Hucie Stalowa Wola, a nast臋pnie w stalowowolskiej Elektrowni. Powr贸ci艂 dopiero do szkolnictwa oficjalnie, na pro艣b臋 Miejskiej Rady Narodowej w 1956 r. Tego roku ponownie podj膮艂 prac臋 jako profesor w Liceum dla Pracuj膮cych w Stalowej Woli. W 1962 r. uko艅czy艂 psychologi臋 na Uniwersytecie Warszawskim, a nast臋pnie rozpocz膮艂 prac臋 doktorsk膮 na Uniwersytecie Jagiello艅skim. Pracowa艂 w poradniach psychologicznych w Stalowej Woli i Nisku. 2 maja 1973 r. otrzyma艂 Medal Pami膮tkowy wydany z okazji 100-lecia Akademii Umiej臋tno艣ci za wk艂ad pracy nad dziejami tajnej o艣wiaty. By艂 oddanym pedagogiem, posiada艂 wielk膮 wiedz臋 historyczn膮, pedagogiczna i psychologiczn膮. Biegle w艂ada艂 j臋zykiem niemieckim i angielskim.

W 1974 r. przeszed艂 na emerytur臋. Zosta艂 cz艂onkiem Komitetu Organizacyjnego Filii KUL w Stalowej Woli. W 1980 r. by艂 wsp贸艂organizatorem Klubu Inteligencji Katolickiej w Stalowej Woli. By艂 jednym z tw贸rc贸w pierwszych struktur ko艂a dzisiejszego 艢wiatowego Zwi膮zku 呕o艂nierzy Armii Krajowej w Stalowej Woli.

W 1991 r. wyrokiem s膮du Warszawskiego Okr臋gu Wojskowego uniewa偶niono wyrok Wojskowego S膮du Rejonowego w Rzeszowie z 1948 roku, w wyniku czego Wac艂aw G贸rski zosta艂 zrehabilitowany. Niestety kilkuletni pobyt w ubeckich wi臋zieniach na zawsze odbi艂 si臋 na jego zdrowiu, z kt贸rym mia艂 k艂opoty do ko艅ca swego 偶ycia.

By艂 偶onaty, z 偶on膮 Helen膮 mieli trzy c贸rki. Zmar艂 3 czerwca 1992 r. w wieku 84 lat. Spoczywa na Cmentarzu Komunalnym w Stalowej Woli.

Jego imi臋 nosi dzi艣 jedna ze stalowowolskich ulic oraz Szko艂a Podstawowa nr 1, kt贸rej budow臋 zapocz膮tkowa艂 jeszcze przed wojn膮.

Gr贸b rodziny G贸rskich na Cmentarzu Komunalnym w Stalowej Woli.

Cze艣膰 Jego Pami臋ci!

MW/Fundacja KEDYW

Bibliografia: Archiwum Muzeum kierownictwa Dywersji Armii krajowej (w organizacji), PSP Nr 1 w Stalowej Woli im. Wac艂awa G贸rskiego,聽http://stalowowolanie.pl/


Pierwsze w Polsce Muzeum Kedywu – elitarnego pionu dywersyjnego Armii Krajowej powstaje w czynie spo艂ecznym z inicjatywy Fundacji KEDYW. Nasza dzia艂alno艣膰 opiera si臋 na wolontariacie i darowiznach ludzi dobrej woli. Bez twojego wsparcia nie osi膮gniemy celu! WESPRZYJ NAS!聽

Konto bankowe: SANBank Nadsa艅ski Bank Sp贸艂dzielczy
Nr konta: 05 9430 0006 0046 7597 2000 0001
KOD SWIFT: POLUPLPR
Lub bezpiecznie kart膮 p艂atnicz膮 przez system p艂atno艣ci PayPal

Dodaj komentarz

Tw贸j adres email nie zostanie opublikowany. Pola, kt贸rych wype艂nienie jest wymagane, s膮 oznaczone symbolem *