78. rocznica pierwszego transportu wi─Ö┼║ni├│w do KL Auschwitz

┬ęFundacja KEDYW

Zdjęcie obozowe Stanisława Bełżyńskiego z KL Auschwitz (fot. Fundacja KEDYW)

Od 2006 r. obchodzimy w Polsce 14 czerwca ÔÇ×Narodowy Dzie┼ä Pami─Öci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Oboz├│w Koncentracyjnych i Oboz├│w Zag┼éadyÔÇŁ. Ten dzie┼ä pami─Öci zosta┼é uchwalony w 66. rocznic─Ö wys┼éania przez Niemc├│w pierwszego masowego transportu wi─Ö┼║ni├│w do obozu koncentracyjnego KL Auschwitz do O┼Ťwi─Öcimia. Dzi┼Ť przypada 78. rocznica tego pierwszego transportu, kt├│rym zosta┼é wywieziony oficer dywersji Stanis┼éaw Be┼é┼╝y┼äski ps. ÔÇ×KretÔÇŁ- dow├│dca Kedywu Armii Krajowej Obwodu Nisko – Stalowa Wola.

Setki tysi─Öcy Polak├│w zosta┼éo wywiezionych do niemieckich oboz├│w koncentracyjnych podczas II wojny ┼Ťwiatowej, ale tylko nielicznym uda┼éo si─Ö z tych oboz├│w wydosta─ç ┼╝ywym. Do tych nielicznych zaliczani s─ů ┼╝o┼énierze AK Witold Pilecki czy Stanis┼éaw Be┼é┼╝y┼äski ps. „Kret” dow├│dca rozwadowskiego Kedywu AK.

┬ęFundacja KEDYW

Stanis┼éaw Be┼é┼╝y┼äski ps. „Kret” – Oficer Dywersji rozwadowskiego Kedywu Armii Krajowej.

Stanis┼éaw Be┼é┼╝y┼äski zosta┼é aresztowany przez Niemc├│w 18 maja 1940 roku w Nisku, po czym zosta┼é przewieziony i osadzony w wi─Özieniu w Tarnowie. Do niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Auschwitz, Stanis┼éaw Be┼é┼╝y┼äski trafi┼é we wspomnianym pierwszym transporcie 14 czerwca 1940┬ároku, gdzie zosta┼é oznaczony numerem obozowym 581. W KL Auschwitz Stanis┼éaw Be┼é┼╝y┼äski sp─Ödzi┼é prawie p├│┼étorej roku. W 1941 roku dzi─Öki zas┼éugom ojca i staraniom matki, kt├│ra powo┼éuj─ůc si─Ö na zas┼éugi swojego m─Ö┼╝a lekarza – dyrektora szpitala, ub┼éaga┼éa zwolnienie syna z obozu. Ojcu Stanis┼éawa Be┼é┼╝y┼äskiego zawdzi─Öcza┼éo ┼╝ycie i zdrowie wielu niemieckich ┼╝o┼énierzy, kt├│rych leczy┼é w okresie I wojny ┼Ťwiatowej. Dzi─Öki zas┼éugom ojca i po b┼éaganiach matki, Niemcy zgodzili si─Ö uwolni─ç syna. Stanis┼éaw Be┼é┼╝y┼äski zosta┼é zwolniony 24 listopada 1941┬ároku i wkr├│tce powr├│ci┼é do rodziny do Niska.

Tak wspomina┼éa powr├│t Stanis┼éawa Be┼é┼╝y┼äskiego s─ůsiadka Stefania Pawlik-Buderawska:

„Po aresztowaniu Be┼é┼╝y┼äskiego, jego ┼╝ona Krystyna z dwojgiem ma┼éych dzieci mieszka┼éa po s─ůsiedzku u p. Gazdowej. Tam mieszkali, ale wy┼╝ywienie i opieka nad dzie─çmi nale┼╝a┼éa do nas. Zostali wysiedleni, a raczej wyrzuceni z mieszkania w Poznaniu ( ┬á )…., ca┼éy ich dobytek mie┼Ťci┼é si─Ö w dw├│ch walizkach i to sk┼éada┼é si─Ö z ksi─ů┼╝ek. Byli bardzo sympatyczni, grzeczni, kulturalni, nigdy na sw├│j los nie narzekali, nigdy o nic nie prosili, a gdy dzielili┼Ťmy si─Ö z nimi wszystkim, czym mogli┼Ťmy – przyjmowali z wdzi─Öczno┼Ťci─ů.

Stanis┼éaw Be┼é┼╝y┼äski niespodziewanie zjawi┼é si─Ö w dzie┼ä ┼Ťw. Miko┼éaja w grudniu 1941 roku, kiedy paczuszki przygotowane przez moj─ů Mam─Ö dla wszystkich i dla p. Krystyny i jej dzieci, ju┼╝ zosta┼éy rozdzielone. Pami─Ötam, ┼╝e ka┼╝dy z nas oddawa┼é cz─Ö┼Ť─ç ┼éakoci dla p. Stanis┼éawa, okropnie wychudzonego, wyg┼éodnia┼éego.

Wr├│ci┼é z O┼Ťwi─Öcimia, ale nie chcia┼é ujawni─ç, jakim sposobem. Pami─Ötam r├│wnie┼╝, ┼╝e m├│j Ojciec zwr├│ci┼é si─Ö do Be┼é┼╝y┼äskiego, aby opowiedzia┼é, jak tam jest w obozie, w O┼Ťwi─Öcimiu. Zapytany odpowiedzia┼é: Cokolwiek powiem – nie uwierzycie, wi─Öc prosz─Ö nie pyta─ç. Jedno jest tylko pewne, ┼╝e Niemcy ju┼╝ mnie ┼╝ywego nie dostan─ů.

 

„Stach”, jak m├│wili na niego koledzy i rodzina, dotrzyma┼é s┼éowa. Nie da┼é si─Ö Niemcom ┼╝ywy, zgin─ů┼é podczas napadu Gestapo na rozwadowski Kedyw 18 maja 1944 roku, dok┼éadnie cztery lata po jego aresztowaniu w Nisku.

Po akcji z Niemcami wewn─ůtrz budynku gdzie mie┼Ťci┼é si─Ö lokal Kedywu, Stanis┼éaw Be┼é┼╝y┼äski wydosta┼é si─Ö na zewn─ůtrz budynku, wtedy podczas pr├│by przebicia si─Ö przez dworzec kolejowy mieszcz─ůcy si─Ö naprzeciwko Kedywu, zosta┼é zauwa┼╝ony przez nadje┼╝d┼╝aj─ůcy transport niemieckich ┼╝o┼énierzy. Niemcy oddali w jego stron─Ö strza┼éy, Stanis┼éaw Be┼é┼╝y┼äski zgin─ů┼é na miejscu.


Biogram Stanisława Bełżyńskiego tutaj >>>


Cze┼Ť─ç Jego Pami─Öci!

MW/Fundacja KEDYW


Pierwsze w Polsce Muzeum Kedywu – elitarnego pionu dywersyjnego Armii Krajowej powstaje w czynie spo┼éecznym z inicjatywy Fundacji KEDYW. Nasza dzia┼éalno┼Ť─ç opiera si─Ö na wolontariacie i darowiznach ludzi dobrej woli. Bez twojego wsparcia nie osi─ůgniemy celu! WESPRZYJ NAS!┬á

Konto bankowe: SANBank Nadsański Bank Spółdzielczy
Nr konta: 05 9430 0006 0046 7597 2000 0001
KOD SWIFT: POLUPLPR
Lub bezpiecznie kart─ů p┼éatnicz─ů przez system p┼éatno┼Ťci PayPal

Dodaj komentarz

Tw├│j adres email nie zostanie opublikowany. Pola, kt├│rych wype┼énienie jest wymagane, s─ů oznaczone symbolem *