28 wrze艣nia 1895 r. urodzi艂 si臋 mjr. Marcin Kusi艅ski ps. „Kruk” – Komendant NOW, AK i NZW

mjr. Marcin Kusi艅ski ps. „Kruk”, „Stary, „Marek”

ur. 28 wrze艣nia 1895 r. zm – 1953 r.

呕o艂nierz Wojska Polskiego II RP
呕o艂nierz Narodowej Organizacji Wojskowej (NOW) Rozwad贸w
呕o艂nierz Zwi膮zku Walki Zbrojnej (ZWZ) Rozwad贸w
Komendant Plac贸wki „Wilcze 艁yko”, „152” Armii Krajowej (AK) Rozwad贸w
Komendant Powiatowy Narodowego Zjednoczenia Wojskowego (NZW pow. tarnobrzeski)


Major Marcin Kusi艅ski urodzi艂 si臋 28 wrze艣nia 1895 r. w Charzewicach, dzisiejszej dzielnicy Stalowej Woli. By艂 synem Ludwika i Anieli z d. Moskal. By艂 cz艂onkiem m艂odzie偶owej organizacji „Zarzewie” oraz Polskiej Organizacji Wojskowej (POW). W okresie mi臋dzywojennym Marcin Kusi艅ski wyjecha艂 z Charzewic i zmieni艂 z nieznanych powod贸w swoje nazwisko na Kosi艅ski. Mo偶liwe, 偶e powodem zmiany nazwiska by艂a jego przynale偶no艣膰 do POW powo艂anej w 1914 r. z inicjatywy J贸zefa Pi艂sudskiego, kt贸rej zasadniczym celem by艂a聽dzia艂alno艣膰 wywiadowczo-dywersyjna przeciwko Rosji. Jak wynika z pozosta艂ych po nim dokument贸w, Marcin Kusi艅ski prawdopodobnie w okresie mi臋dzywojennym mieszka艂 w Warszawie, tam te偶聽8 wrze艣nia 1934 r. po艣lubi艂 swoj膮 偶on臋 Mari臋 Matyld臋 Nowakowsk膮.

S艂u偶ba w wojsku

Dyplom awansu Marcina Kusi艅skiego na stopie艅 kapitana WP z 1937 r. podpisany przez Prezydenta Mo艣cickiego (fot. Fundacja KEDYW).

Marcin Kusi艅ski jako Marcin Kosi艅ski odby艂 s艂u偶b臋 zasadnicz膮 w WP w nieznanym na dzie艅 dzisiejszy miejscu, wiadomo jest, 偶e wojsku i Ojczy藕nie po艣wi臋ci艂 wi臋kszo艣膰 swojego doros艂ego 偶ycia. Prawdopodobnie walczy艂 w I wojnie 艣wiatowej i oraz wojnie polsko-bolszewickiej. Pozosta艂o po nim jedynie kilka dokument贸w, kt贸re m贸wi膮 o nast臋puj膮cych dokonaniach:

15 lipca 1922 r. podchor膮偶y Marcin Kosi艅ski uko艅czy艂 5-cio miesi臋czny kurs przeszkolenia wojskowego w Centralnej Szkole Podoficer贸w Piechoty nr 2 w Grudzi膮dzu. Nast臋pnie 13 lipca 1922 r. pchor. Kosi艅ski uko艅czy艂 7-mio dniowe Kursy Po偶arowe Dzielnicowe, kt贸re zorganizowane by艂y przez Zarz膮d G艂贸wny Zwi膮zku Floria艅skiego w Grodnie. Na tym kursie szkoli艂 si臋 z zakresu organizacji stra偶y po偶arnych, walki z kl臋sk膮 ogniow膮 i budowy narz臋dzi po偶arnych, tam te偶 przeszed艂 膰wiczenia praktyczne.

15 grudnia 1925 r. ju偶 jako porucznik uko艅czy艂 i uzyska艂 艣wiadectwo z wynikiem bardzo dobrym w oddziale macierzystym 39 pu艂ku piechoty we Lwowie.

Dnia 19 marca 1937 r. w Warszawie zosta艂 awansowany na stopie艅 kapitana Wojska Polskiego w korpusie oficer贸w piechoty przez Prezydenta Mo艣cickiego i Ministra Spraw Wojskowych.

Odznaczenia II RP

13 czerwca 1935 r. we W艂odzimierzu por. Marcinowi Kosi艅skiemu zosta艂a przyznana odznaka pami膮tkowa 23 pu艂ku piechoty im. p艂k. Leopolda Lisa-Kuli.

16 marca 1937 r. w Warszawie por. Marcin Kosi艅ski zarz膮dzeniem Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 16 marca 1937 r. zosta艂 odznaczony Medalem Niepodleg艂o艣ci.

5 maja 1938 r. w 艁om偶y zosta艂 odznaczony Br膮zowym Medalem za D艂ugoletni膮 S艂u偶b臋, a nast臋pnie 14 marca 1939 r. Srebrnym Medalem za D艂ugoletni膮 S艂u偶b臋.

W 1939 r. uczestniczy艂 w odgruzowywaniu i rozminowywaniu Warszawy, za co zosta艂 odznaczony „Odznak膮 Grunwaldzk膮”, „Medalem za Warszaw臋 1939 – 1945” oraz drugim „Srebrnym Krzy偶em Zas艂ugi za D艂ugoletni膮 S艂u偶b臋”

Konspiracja

Po wybuchu wojny w 1939 r. dosta艂 si臋 do niewoli sowieckiej sk膮d uda艂o mu si臋 zbiec. Po wydostaniu si臋 z r膮k Sowiet贸w powr贸ci艂 do Charzewic i ponownie powr贸ci艂 do u偶ywania rodzinnego nazwiska Kusi艅ski, by膰 mo偶e spowodowane by艂o to tym, 偶e musia艂 ukrywa膰 jego wojskow膮 dzia艂alno艣膰 przed okupantem.

Od lewej Marcin Kusi艅ski, bratowa J贸zefa, brat Stanis艂aw i Franciszek Karnat (fot. Kazimierz Karnat)

Po powrocie do Charzewic od razu nawi膮za艂 kontakt z konspiracj膮 i wst膮pi艂 do dzia艂aj膮cej ju偶 na tym terenie grupy Narodowej Organizacji Wojskowej (NOW). W tym samym czasie zacz膮艂 te偶 wsp贸艂pracowa膰 z rozwadowsk膮 grup膮 konspiracyjn膮 o kryptonimie „Wilcze 艁yko”.

W 1941 r. rozwadowscy konspiranci z „Wilczego 艁yka” nawi膮zali kontakt ze Zwi膮zkiem Walki Zbrojnej i wkr贸tce podporz膮dkowali si臋 obwodowi ni偶a艅skiemu ZWZ. Po tym po艂膮czeniu z ZWZ Marcin Kusi艅ski ps. „Kruk” przeszed艂 do ZWZ i obj膮艂 funkcj臋 Komendanta rozwadowskiej Plac贸wki „Wilcze 艁yko”.

W 1942 r. po przemianowaniu ZWZ na Armi臋 Krajow膮, rozwadowskie 鈥濿ilcze 艁yko鈥 zosta艂o plac贸wk膮 AK Obwodu Nisko – Stalowa Wola i otrzyma艂o dodatkowy kryptonim „152”.聽Plac贸wk臋 AK „Wilcze 艁yko”, „152” w Rozwadowie Marcin Kusi艅ski dowodzi艂 do 1943 r. po czym przeszed艂 do mieleckiego inspektoratu AK na stanowisko oficera wyszkolenia.

W 1944 r. Kusi艅ski trafi艂 do niewoli lecz w niewyja艣nionych okoliczno艣ciach znalaz艂 si臋 na wolno艣ci. W 1945 r. zosta艂 mianowany komendantem powiatowym Narodowej Zjednoczenia Wojskowego (NZW) na powiat Tarnobrzeski, kt贸remu dowodzi艂 z przerwami do 1946 r.

S艂u偶ba w LWP

W sierpniu 1944 r. z Rozwadowa i Stalowej Woli zostali wypchni臋ci Niemcy i zjawi艂 si臋 nowy, r贸wnie brutalny w swoich metodach dzia艂ania sowiecki okupant. Jak wielu 偶o艂nierzy konspiracji chc膮cych unikn膮膰 represji nowych w艂adz komunistycznych, Marcin Kusi艅ski ujawni艂 si臋 Komisji Weryfikacyjnej Oficer贸w Ludowego Wojsko Polskiego 28 sierpnia 1945 r. i zosta艂 wcielony do komunistycznego Ludowego Wojska (LWP).

Wyrok komunist贸w i tajemnicza 艣mier膰

Mimo 偶e Marcin Kusi艅ski postanowi艂 ujawni膰 si臋 LWP jako by艂y oficer WP II RP, nie ujawni艂 jednak swojej dzia艂alno艣膰 konspiracyjnej. W艂adze komunistyczne wkr贸tce dotar艂y do tych informacji i zosta艂 postawiony przed s膮d wojskowy, za dzia艂alno艣膰 w konspiracji antyniemieckiej i antykomunistycznej.

30 marca 1950 r. Oficerski S膮d Honorowy dla Oficer贸w Starszych w Krakowie wyda艂 wyrok zdegradowania Marcina Kosi艅skiego do stopnia szeregowca i wykluczenia Go na zawsze z Korpusu Oficerskiego za zatajenie swojej dzia艂alno艣ci konspiracyjnej i wrogie nastawienie do nowych w艂adz ludowych.聽Zdegradowany i wyrzucony z wojska nie m贸g艂 znale藕膰 偶adnej pracy, pozbawiony 艣rodk贸w do 偶ycia prze偶y艂 z rodzin膮 koszmar.聽W 1953 r. w tajemniczych okoliczno艣ciach uleg艂 wypadkowi i zgin膮艂, mia艂 58 lat. Sprawa jego 艣mierci do dzi艣 pozostaje niewyja艣niona.

Rehabilitacja

Dopiero w 1990 r. po upadku komunizmu rodzina Marcina Kusi艅skiego mog艂a ubiega膰 si臋 o jego rehabilitacj臋 i wyst膮pi艂a w tej sprawie z wnioskiem do Ministra Obrony Narodowej.聽Dnia 26 pa藕dziernika 1990 r. rozkazem personalnym nr 174 Ministra Obrony Narodowej zosta艂 uchylony haniebny wyrok komunistycznego s膮du i przywr贸cony zosta艂 jego stopie艅 oficerski majora Wojska Polskiego.

Upami臋tniony聽w Charzewicach

W 2004 r. na wniosek radnej miasta Marii Rehorowskiej, jedna z ulic w pobli偶u domu rodzinnego mjr. Marcina Kusi艅skiego na osiedlu Charzewice w Stalowej Woli, zosta艂a nazwana ul. Marcina Kusi艅skiego „Kruka”.

Cze艣膰 Jego Pami臋ci!

 

MW/Fundacja KEDYW
Bibliografia: Archiwum Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej (w organizacji), Maria Rehorowska „Rozwad贸w nad Sanem i Charzewice w konspiracji antyniemieckiej i antysowieckiej”, Kazimierz Karnat, Miros艂aw Surdej „Okr臋g Rzeszowski Narodowej Organizacji Wojskowej – Narodowego Zjednoczenia Wojskowego w latach 1944-1947”.

Dodaj komentarz

Tw贸j adres email nie zostanie opublikowany. Pola, kt贸rych wype艂nienie jest wymagane, s膮 oznaczone symbolem *