29 stycznia 1944 r. Niemcy rozstrzelali ostatnią grupę żołnierzy KZ-AK ze Stalowej Woli w Pełkiniach k. Jarosławia

Miejsce egzekucji w Pełkiniach koło Jarosławia

29 stycznia 1944 r. Niemcy rozstrzelali 21 zakładników w odwecie za zastrzelenie dwóch policjantów przez ruch oporu w Pełkiniach koło Jarosławia. Wśród ofiar egzekucji było siedmiu żołnierzy Korpusu Zachodniego Armii Krajowej ze Stalowej Woli. Była to trzecia i ostatnia grupa żołnierzy stalowowolskiego KZ-AK, którą rozstrzelali Niemcy. Trzy egzekucje na żołnierzach KZ-AK zakończyły jego działalność w Stalowej Woli.

W 1941 roku z inicjatywy Kazimierza Kazimierczaka oraz Alojzego Holeksy powstał w Stalowej Woli konspiracyjny Korpusu Zachodni. Początkowo wchodził w struktury Związku Walki Zbrojnej (ZWZ), a po przemianowaniu ZWZ na Armię Krajową podlegał komendzie Obwodu Nisko – Stalowa Wola AK. Stalowowolski KZ zrzeszał około 30 wysiedlonych żołnierzy przybyłych do Stalowej Woli z Poznania, Śląska i Zagłębia.

Wpadka i aresztowanie

7 grudnia 1943 r. oddział KZ wraz z żołnierzami Kedywu obwodu Nisko-Stalowa Wola AK wspólnie wyruszyli za Stalową Wolę w przyszowskie lasy, w celu odkopania zakopanej we wrześniu 1939 roku broni. Po udanej akcji wydobycia broni z terenu niemieckiego poligonu, żołnierze wyruszyli z powrotem do Stalowej Woli. Podczas powrotu zaczął padać śnieg, w chwili dotarcia do Stalowej Woli przestał padać, ale niestety po nocnej akcji zostały ślady. Następnego dnia z rana Niemcy zaciekawieni śladami postanowili sprawdzić dokąd wiodą. Po śladach na śniegu trafili na trop, który prowadził do baraku na Ozecie (dzielnicy Stalowej Woli) gdzie mieszkał żołnierz KZ Antoni Ochędzan, tam też pod barakiem ukryto zdobytą broń. W domu Ochędzana gestapo aresztowało domownika oraz jego gościa – żołnierza KZ Franciszka Katę.

Po wpadce natychmiast zaczęły się aresztowania w Zakładach Południowych w Stalowej Woli, gdzie pracowali żołnierze KZ. W sumie Niemcy zdołali aresztować około 40 osób, wśród aresztowanych znaleźli się prawie wszyscy uczestnicy wyprawy z grupy KZ. Jeden z żołnierzy AK Henryk Liniewiecki ps. „Tom” podczas aresztowania w Zakładach Południowych zdecydował się zażyć cyjanek potasu gdy zorientował się, że przyszło po niego Gestapo. Liniewiecki po spożyciu trucizny za chwilę zmarł, Niemcy zakopali jego ciało na terenie Zakładów pod wieżą ciśnień. Jedynie żołnierzom Kedywu udało się uniknąć aresztowania.

Egzekucja trzeciej i ostatniej grupy

29 stycznia 1944 r. Niemcy wykonali trzecią i ostatnią egzekucję na członkach stalowowolskiego Korpusu Zachodniego w Pełkiniach, małej wsi oddalonej około 75 km. na południe od Stalowej Woli w okolicach Jarosławia, gdzie w czasie okupacji Niemcy prowadzili obóz pracy. W grupowej egzekucji zginęli następujący członkowie Korpusu Zachodniego oraz inni polscy zakładnicy:

  1. Aleksander Będkowski ze Stalowej Woli, żołnierz KZ
  2. Henryk Skulski ze Stalowej Woli, żołnierz KZ
  3. Antoni Marcinkowski ze Stalowej Woli, żołnierz KZ
  4. Roman Polak ze Stalowej Woli, żołnierz KZ
  5. Rudolf Paterek z Charzewic, żołnierz KZ
  6. Adam Zaręba ze Stalowej Woli, żołnierz KZ
  7. Zenon Łabuś ze Stalowej Woli, żołnierz KZ
  8. Zbigniew Kłos z Jarosławia
  9. Tadeusz Głowa z Jarosławia
  10. Franciszek Głowa z Jarosławia
  11. Stanisław Rudny z Jarosławia
  12. Józef Dybka z Niska
  13. Aleksander Misztal z Bachór
  14. Marian Grzenda z Jarosławia
  15. Piotr Małek z Jarosławia
  16. Mikołaj Kudła z Pełkini
  17. Mieczysław Bojarski z Pełkini
  18. Michał Bojarski z Pełkini
  19. Antoni Skotnicki z Pełkini
  20. Wojciech Skotnicki z Pełkini
  21. Stanisław Rzucidło z Obojnej

Trzecia i ostatnia egzekucja w Pełkiniach była najliczniejsza, bo oprócz siedmiu żołnierzy stalowowolskiego KZ-AK, Niemcy rozstrzelali dodatkowych 14 zakładników z pobliskich miejscowości oraz mieszkańców Pełkin. Egzekucja, w której znalazła się trzecia grupa członków stalowowolskiego KZ była odwetem Niemców za zastrzelenie w Pełkiniach urzędnika niemieckiej policji Lachmanna i policjanta granatowego Leciejewskiego przez ruch oporu. Grupa zakładników z KZ-AK była ostatnią spośród aresztowanych w Stalowej Woli w grudniu 1943 r. Po tej egzekucji Korpus Zachodni w Stalowej Woli przestał istnieć.

©Fundacja KEDYW

Niemiecki afisz śmierci ogłaszający wykonanie wyroku w Pełkiniach.

Cześć Ich Pamięci!


Czytaj więcej: Korpus Zachodni Armii Krajowej


MW /Fundacja KEDYW / MKDAK

Bibliografia: Archiwum Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej (w organizacji), Stanisław Dąbrowa-Kostka „Hitlerowskie Afisze Śmierci”, Eugeniusz S. Łazowski „Prywatna Wojna”, Dionizy Garbacz „Brunatne Lata”.

© COPYRIGHT 2016-2019 Fundacja KEDYW. Wszelkie Prawa zastrzeżone. Kopiowanie tekstów, zdjęć lub filmów bez zgody Fundacji KEDYW zabronione!


Pierwsze w Polsce Muzeum Kedywu – elitarnego pionu dywersyjnego Armii Krajowej powstaje w czynie społecznym z inicjatywy Fundacji KEDYW. Nasza działalność opiera się na wolontariacie i darowiznach ludzi dobrej woli. Bez twojego wsparcia nie osiągniemy celu! WESPRZYJ NAS! 

Konto bankowe: SANBank Nadsański Bank Spółdzielczy
Nr konta: 05 9430 0006 0046 7597 2000 0001
KOD SWIFT: POLUPLPR
Lub bezpiecznie kartą płatniczą przez system płatności PayPal