01.03.1897 r. urodzi艂 si臋 kpt. Kazimierz Pilat ps. „Zaremba” – Komendant Armii Krajowej Obwodu Nisko – Stalowa Wola

漏Fundacja KEDYW

(fot. Muzeum Regionalne w Stalowej Woli)

kpt. Kazimierz Pilat ps. „Zaremba”

ur. 01.03.1897 r. – zm. ?.03.1944 r.

Kapitan Wojska Polskiego II RP
Komendant Zwi膮zku Walki Zbrojnej (ZWZ) Stalowa Wola
Komendant Armii Krajowej (AK) Obwodu Nisko – Stalowa Wola


Kazimierz Pilat urodzi艂 si臋 1 marca 1897 r. w Tyczynie ko艂o Rzeszowa. By艂 synem Franciszka i Wiktorii z d. Pa艣ko. Mia艂 cztery siostry i czterech braci. Jako m艂ody ch艂opiec pomaga艂 ojcu w prowadzeniu zak艂adu 艣lusarsko-kowalskiego. Podczas pracy z ojcem zaowocowa艂o w nim zami艂owanie do techniki. Jeszcze jako m艂ody ch艂opiec dzia艂a艂 przez kilka lat w niepodleg艂o艣ciowej organizacji 鈥瀂arzewie鈥. W 1914 r. zda艂 matur臋 w Rzeszowie.

漏Fundacja KEDYW

Od lewej: 偶ona J贸zefa, syn Wojciech i Kazimierz Pilat (fot. Kolekcja Karola Karbarza)

S艂u偶ba w wojsku

W wieku 18 lat zosta艂 powo艂any do s艂u偶by wojskowej w armii austriackiej. W latach 1915-1916 uko艅czy艂 kurs oficerski w czeskiej Opawie, praktyk臋 odbywa艂 w jednostkach liniowych gdzie czeka艂a na niego wojna na froncie wschodnim. Potem by艂 front w艂oski, walki w Alpach i na bagnistych terenach nad rzek膮 Piave. Tam te偶 zosta艂 ranny i zachorowa艂 na malari臋. Po powrocie do Polski od listopada 1918 r. do 1922 r. by艂 偶o艂nierzem tworz膮cego si臋 Wojska Polskiego. Uczestniczy艂 w wojnie polsko-ukrai艅skiej, jako obro艅ca Lwowa, a nast臋pnie w wojnie z bolszewikami.

Okres mi臋dzywojenny

Po demobilizacji rozpocz膮艂 studia na Politechnice Lwowskiej. W latach 1922-1929 studiowa艂 na wydziale mechanicznym Politechniki Lwowskiej. Zosta艂 in偶ynierem mechanikiem. Pracowa艂 we lwowskiej Elektrowni, w dyrekcji Las贸w Pa艅stwowych w 艁ucku, w zak艂adach produkuj膮cych dla wojska, w warsztatach portowych rzecznej Marynarki Wojennej w Pi艅sku, Zak艂adach Balonowych i Wytw贸rni Spadochron贸w w Legionowie, a tak偶e Zbrojowni nr 2 w Warszawie. 5 lutego 1930 r. o偶eni艂 si臋 z J贸zef膮 Kopyto w ko艣ciele parafialnym w Zakopanem i wkr贸tce urodzi艂 si臋 syn Wojciech. W聽pa藕dzierniku聽1938 r. przeprowadzi艂 si臋 z rodzin膮 do Stalowej Woli by podj膮膰 prac臋 w Zak艂adach Po艂udniowych Centralnego Okr臋gu Przemys艂owego (COP) w Stalowej Woli, gdzie pocz膮tkowo pracowa艂 w dziale konstrukcyjnym, a nast臋pnie w dziale聽gospodarki maszynowej.

漏Fundacja KEDYW

(fot. Kolekcja Karola Karbarza)

Konspiracja

Kazimierz Pilat od wybuchu wojny dzia艂a艂 w stalowowolskiej konspiracji, by艂 jednym z organizator贸w Zwi膮zku Walki Zbrojnej (ZWZ) na terenie Stalowej Woli i jego pierwszym komendantem. Po powo艂aniu AK pe艂ni艂 r贸wnie偶 funkcj臋 pierwszego Komendanta Obwodu Nisko-Stalowa Wola.

Jako komendant obwodu zaplanowa艂 i zorganizowa艂 wiele akcji bojowych na terenie obwodu. W czasie swojej dzia艂alno艣ci doprowadzi艂 do scalenia Batalion贸w Ch艂opskich (BCh) oraz do cz臋艣ciowego scalenia NOW z AK. By艂 bardzo lubiany w艣r贸d pracownik贸w Zak艂ad贸w Po艂udniowych i szanowanych przez dzia艂aczy konspiracji. Przez ca艂e 偶ycie cechowa艂a go niezwyk艂a solidno艣膰, poczucie odpowiedzialno艣ci, porz膮dku i zdyscyplinowanie.

Aresztowanie

9 marca 1944 r. Kazimierz Pilat zosta艂 aresztowany przez Niemc贸w na terenie Zak艂ad贸w Po艂udniowych w Stalowej Woli i zosta艂 osadzony w areszcie stalowowolskiej Gestapo, kt贸rej siedziba mie艣ci艂a si臋 przy dzisiejszej ul. Skoczy艅skiego 26. Prawdopodobnie przyczyn膮 aresztowania by艂o zdobycie przez Niemc贸w informacji o tym, 偶e na zlecenie Kazimierza Pilata zosta艂a sfotografowana i przekazana do Londynu dokumentacja produkowanego w Zak艂adach Po艂udniowych niemieckiego dzia艂a przeciwlotniczego „Flak 8.8”. Do dzi艣 jednak nie wiadomo kto wyda艂 Kazimierza Pilata.

Tortury i egzekucja

Podczas 艣ledztwa w siedzibie Gestapo by艂 brutalnie torturowany lecz nie wyda艂 nikogo. Wed艂ug informacji przekazanej przez niemieckiego lekarza dra Richarda Herbolda, tego samego dnia zosta艂 zabity, a nast臋pnie zakopany na terenie dzisiejszego Parku Miejskiego. Niemcy nigdy nie zdradzili dok艂adnego miejsca jego poch贸wku, co mia艂o by膰 z ich strony aktem zemsty za jego patriotyczn膮 dzia艂alno艣膰. Do dzi艣 pozostaje nieodnaleziony.

聽W 1989 r. za staraniem koleg贸w ze 艢wiatowego Zwi膮zku 呕o艂nierzy Armii Krajowej Kazimierz Pilat zosta艂 upami臋tniony pomnikiem na terenie parku w pobli偶u Szko艂y Muzycznej. Park gdzie prawdopodobnie spoczywaj膮 zw艂oki kpt. Pilata nazywa si臋 dzi艣 Parkiem Miejskim im. kpt. Kazimierza Pilata.

漏Fundacja KEDYW

Pomnik Kazimierza Pilata na terenie dzisiejszego Parku Miejskiego im. Kazimierza Pilat (fot. Fundacja KEDYW)

Badania IPN

Po wojnie podczas budowy blok贸w w okolicy dawnej siedziby Gestapo natrafiono kilkakrotnie na zw艂oki os贸b, kt贸re prawdopodobnie by艂y ofiarami niemieckiej Gestapo. 呕adna z tych ofiar nigdy nie zosta艂a zidentyfikowana, lecz przypuszczano, 偶e prawdopodobnie nie by艂y to szcz膮tki kpt. Kazimierza Pilata.

W 2018 r. po raz pierwszy po wojnie oddzia艂 Poszukiwa艅 i Identyfikacji rzeszowskiego oddzia艂u Instytutu Pami臋ci Narodowej przy wsp贸艂pracy Miasta Stalowej Woli podj膮艂 pr贸b臋 zbadania terenu w Parku Miejskim, kt贸ry zosta艂 przeznaczony pod budow臋 infrastruktury tzw. „Parku Wodnego” i „Parku Linowego”. Niestety badania nie powiod艂y si臋. Jak si臋 okaza艂o dyrektor Rzeszowskiego IPN zarzuci艂 miastu szereg nieprawid艂owo艣ci we wsp贸艂pracy przy badaniach terenu i dodatkowo z powod贸w bud偶etowych badania IPN w 2018 r. zosta艂y wstrzymane.

Jak informuje IPN, kolejne badania w Parku Miejskim z powod贸w bud偶etowych nie zostan膮 wznowione wcze艣niej ni偶 2020 roku, czyli po zako艅czeniu inwestycji. Czy zatem po zw艂okach zas艂u偶onego 偶o艂nierza, komendanta i bohatera Armii Krajowej b臋d膮 biega艂y dzieci? Prawdopodobnie nigdy si臋 o tym nie dowiemy. Pozostaje tylko nadzieja, 偶臋 w przysz艂o艣ci przy zwnowionych pracach IPN zostan膮 podj臋te badania DNA na odnalezionych w przesz艂o艣ci ofiarach i by膰 mo偶e jedn膮 z tych ofiar b臋dzie kpt. Kazimierz Pilat „Zaremba”.

Niestety 75 lat po 艣mierci kpt. Kazimierza Pilata sytuacja pokazuje, 偶e wci膮偶 w wolnej Polsce brakuje dobrej woli i pieni臋dzy na odnalezienie swojego wielkiego bohatera.

Cze艣膰 Jego Pami臋ci!

 

MW / MKDAK / Fundacja KEDYW

Bibliografia: Archiwum Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej (w organizacji), Zdzis艂aw Domino „G艂os Tyczna” 2009. Dionizy Garbacz „Brunatne Lata”.

漏 COPYRIGHT 2016-2019 Fundacja KEDYW. Wszelkie Prawa zastrze偶one. Kopiowanie tekst贸w, zdj臋膰 lub film贸w bez zgody Fundacji KEDYW zabronione!


Pierwsze w Polsce Muzeum Kedywu – elitarnego pionu dywersyjnego Armii Krajowej powstaje w czynie spo艂ecznym z inicjatywy Fundacji KEDYW. Nasza dzia艂alno艣膰 opiera si臋 na wolontariacie i darowiznach ludzi dobrej woli. Bez twojego wsparcia nie osi膮gniemy celu! WESPRZYJ NAS!

Wesprzyj i zosta艅 Patronem Muzeum Kedywu poprzez serwis Patronite:


Konto bankowe: SANBank Nadsa艅ski Bank Sp贸艂dzielczy
Nr konta: 05 9430 0006 0046 7597 2000 0001
KOD SWIFT: POLUPLPR
Lub bezpiecznie kart膮 p艂atnicz膮 przez system p艂atno艣ci PayPal

Dodaj komentarz

Tw贸j adres email nie zostanie opublikowany. Pola, kt贸rych wype艂nienie jest wymagane, s膮 oznaczone symbolem *