01.03.1897 r. urodzi┼é si─Ö kpt. Kazimierz Pilat ps. „Zaremba” – Komendant Armii Krajowej Obwodu Nisko – Stalowa Wola

┬ęFundacja KEDYW

(fot. Muzeum Regionalne w Stalowej Woli)

kpt. Kazimierz Pilat ps. „Zaremba”

ur. 01.03.1897 r. – zm. ?.03.1944 r.

Kapitan Wojska Polskiego II RP
Komendant Zwi─ůzku Walki Zbrojnej (ZWZ) Stalowa Wola
Komendant Armii Krajowej (AK) Obwodu Nisko – Stalowa Wola


Kazimierz Pilat urodzi┼é si─Ö 1 marca 1897 r. w Tyczynie ko┼éo Rzeszowa. By┼é synem Franciszka i Wiktorii z d. Pa┼Ťko. Mia┼é cztery siostry i czterech braci. Jako m┼éody ch┼éopiec pomaga┼é ojcu w prowadzeniu zak┼éadu ┼Ťlusarsko-kowalskiego. Podczas pracy z ojcem zaowocowa┼éo w nim zami┼éowanie do techniki. Jeszcze jako m┼éody ch┼éopiec dzia┼éa┼é przez kilka lat w niepodleg┼éo┼Ťciowej organizacji ÔÇ×ZarzewieÔÇŁ. W 1914 r. zda┼é matur─Ö w Rzeszowie.

┬ęFundacja KEDYW

Od lewej: ┼╝ona J├│zefa, syn Wojciech i Kazimierz Pilat (fot. Kolekcja Karola Karbarza)

Służba w wojsku

W wieku 18 lat zosta┼é powo┼éany do s┼éu┼╝by wojskowej w armii austriackiej. W latach 1915-1916 uko┼äczy┼é kurs oficerski w czeskiej Opawie, praktyk─Ö odbywa┼é w jednostkach liniowych gdzie czeka┼éa na niego wojna na froncie wschodnim. Potem by┼é front w┼éoski, walki w Alpach i na bagnistych terenach nad rzek─ů Piave. Tam te┼╝ zosta┼é ranny i zachorowa┼é na malari─Ö. Po powrocie do Polski od listopada 1918 r. do 1922 r. by┼é ┼╝o┼énierzem tworz─ůcego si─Ö Wojska Polskiego. Uczestniczy┼é w wojnie polsko-ukrai┼äskiej, jako obro┼äca Lwowa, a nast─Öpnie w wojnie z bolszewikami.

Okres mi─Ödzywojenny

Po demobilizacji rozpocz─ů┼é studia na Politechnice Lwowskiej. W latach 1922-1929 studiowa┼é na wydziale mechanicznym Politechniki Lwowskiej. Zosta┼é in┼╝ynierem mechanikiem. Pracowa┼é we lwowskiej Elektrowni, w dyrekcji Las├│w Pa┼ästwowych w ┼üucku, w zak┼éadach produkuj─ůcych dla wojska, w warsztatach portowych rzecznej Marynarki Wojennej w Pi┼äsku, Zak┼éadach Balonowych i Wytw├│rni Spadochron├│w w Legionowie, a tak┼╝e Zbrojowni nr 2 w Warszawie. 5 lutego 1930 r. o┼╝eni┼é si─Ö z J├│zef─ů Kopyto w ko┼Ťciele parafialnym w Zakopanem i wkr├│tce urodzi┼é si─Ö syn Wojciech. W┬ápa┼║dzierniku┬á1938 r. przeprowadzi┼é si─Ö z rodzin─ů do Stalowej Woli by podj─ů─ç prac─Ö w Zak┼éadach Po┼éudniowych Centralnego Okr─Ögu Przemys┼éowego (COP) w Stalowej Woli, gdzie pocz─ůtkowo pracowa┼é w dziale konstrukcyjnym, a nast─Öpnie w dziale┬ágospodarki maszynowej.

┬ęFundacja KEDYW

(fot. Kolekcja Karola Karbarza)

Konspiracja

Kazimierz Pilat od wybuchu wojny dzia┼éa┼é w stalowowolskiej konspiracji, by┼é jednym z organizator├│w Zwi─ůzku Walki Zbrojnej (ZWZ) na terenie Stalowej Woli i jego pierwszym komendantem. Po powo┼éaniu AK pe┼éni┼é r├│wnie┼╝ funkcj─Ö pierwszego Komendanta Obwodu Nisko-Stalowa Wola.

Jako komendant obwodu zaplanowa┼é i zorganizowa┼é wiele akcji bojowych na terenie obwodu. W czasie swojej dzia┼éalno┼Ťci doprowadzi┼é do scalenia Batalion├│w Ch┼éopskich (BCh) oraz do cz─Ö┼Ťciowego scalenia NOW z AK. By┼é bardzo lubiany w┼Ťr├│d pracownik├│w Zak┼éad├│w Po┼éudniowych i szanowanych przez dzia┼éaczy konspiracji. Przez ca┼ée ┼╝ycie cechowa┼éa go niezwyk┼éa solidno┼Ť─ç, poczucie odpowiedzialno┼Ťci, porz─ůdku i zdyscyplinowanie.

Aresztowanie

9 marca 1944 r. Kazimierz Pilat zosta┼é aresztowany przez Niemc├│w na terenie Zak┼éad├│w Po┼éudniowych w Stalowej Woli i zosta┼é osadzony w areszcie stalowowolskiej Gestapo, kt├│rej siedziba mie┼Ťci┼éa si─Ö przy dzisiejszej ul. Skoczy┼äskiego 26. Prawdopodobnie przyczyn─ů aresztowania by┼éo zdobycie przez Niemc├│w informacji o tym, ┼╝e na zlecenie Kazimierza Pilata zosta┼éa sfotografowana i przekazana do Londynu dokumentacja produkowanego w Zak┼éadach Po┼éudniowych niemieckiego dzia┼éa przeciwlotniczego „Flak 8.8”. Do dzi┼Ť jednak nie wiadomo kto wyda┼é Kazimierza Pilata.

Tortury i egzekucja

Podczas ┼Ťledztwa w siedzibie Gestapo by┼é brutalnie torturowany lecz nie wyda┼é nikogo. Wed┼éug informacji przekazanej przez niemieckiego lekarza dra Richarda Herbolda, tego samego dnia zosta┼é zabity, a nast─Öpnie zakopany na terenie dzisiejszego Parku Miejskiego. Niemcy nigdy nie zdradzili dok┼éadnego miejsca jego poch├│wku, co mia┼éo by─ç z ich strony aktem zemsty za jego patriotyczn─ů dzia┼éalno┼Ť─ç. Do dzi┼Ť pozostaje nieodnaleziony.

┬áW 1989 r. za staraniem koleg├│w ze ┼Üwiatowego Zwi─ůzku ┼╗o┼énierzy Armii Krajowej Kazimierz Pilat zosta┼é upami─Ötniony pomnikiem na terenie parku w pobli┼╝u Szko┼éy Muzycznej. Park gdzie prawdopodobnie spoczywaj─ů zw┼éoki kpt. Pilata nazywa si─Ö dzi┼Ť Parkiem Miejskim im. kpt. Kazimierza Pilata.

┬ęFundacja KEDYW

Pomnik Kazimierza Pilata na terenie dzisiejszego Parku Miejskiego im. Kazimierza Pilat (fot. Fundacja KEDYW)

Badania IPN

Po wojnie podczas budowy blok├│w w okolicy dawnej siedziby Gestapo natrafiono kilkakrotnie na zw┼éoki os├│b, kt├│re prawdopodobnie by┼éy ofiarami niemieckiej Gestapo. ┼╗adna z tych ofiar nigdy nie zosta┼éa zidentyfikowana, lecz przypuszczano, ┼╝e prawdopodobnie nie by┼éy to szcz─ůtki kpt. Kazimierza Pilata.

W 2018 r. po raz pierwszy po wojnie oddzia┼é Poszukiwa┼ä i Identyfikacji rzeszowskiego oddzia┼éu Instytutu Pami─Öci Narodowej przy wsp├│┼épracy Miasta Stalowej Woli podj─ů┼é pr├│b─Ö zbadania terenu w Parku Miejskim, kt├│ry zosta┼é przeznaczony pod budow─Ö infrastruktury tzw. „Parku Wodnego” i „Parku Linowego”. Niestety badania nie powiod┼éy si─Ö. Jak si─Ö okaza┼éo dyrektor Rzeszowskiego IPN zarzuci┼é miastu szereg nieprawid┼éowo┼Ťci we wsp├│┼épracy przy badaniach terenu i dodatkowo z powod├│w bud┼╝etowych badania IPN w 2018 r. zosta┼éy wstrzymane.

Jak informuje IPN, kolejne badania w Parku Miejskim z powod├│w bud┼╝etowych nie zostan─ů wznowione wcze┼Ťniej ni┼╝ 2020 roku, czyli po zako┼äczeniu inwestycji. Czy zatem po zw┼éokach zas┼éu┼╝onego ┼╝o┼énierza, komendanta i bohatera Armii Krajowej b─Öd─ů biega┼éy dzieci? Prawdopodobnie nigdy si─Ö o tym nie dowiemy. Pozostaje tylko nadzieja, ┼╝e w przysz┼éo┼Ťci przy wznowionych pracach IPN zostan─ů podj─Öte badania DNA na odnalezionych w przesz┼éo┼Ťci ofiarach i by─ç mo┼╝e jedn─ů z tych ofiar b─Ödzie kpt. Kazimierz Pilat „Zaremba”.

Niestety 76 lat po ┼Ťmierci kpt. Kazimierza Pilata sytuacja pokazuje, ┼╝e wci─ů┼╝ w wolnej Polsce brakuje dobrej woli i pieni─Ödzy na odnalezienie swojego wielkiego bohatera.

Cze┼Ť─ç Jego Pami─Öci!

 

MW / MKDAK / Fundacja KEDYW

Bibliografia: Archiwum Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej (w organizacji), Zdzis┼éaw Domino „G┼éos Tyczna” 2009. Dionizy Garbacz „Brunatne Lata”.

┬ę COPYRIGHT 2016-2020 Fundacja KEDYW. Wszelkie Prawa zastrze┼╝one. Kopiowanie tekst├│w, zdj─Ö─ç lub film├│w bez zgody Fundacji KEDYW zabronione!


Pierwsze w Polsce Muzeum Kedywu – elitarnego pionu dywersyjnego Armii Krajowej powstaje z inicjatywy Fundacji KEDYW. Nasza dzia┼éalno┼Ť─ç opiera si─Ö na wolontariacie i darowiznach ludzi dobrej woli. Bez twojego wsparcia nie osi─ůgniemy celu! WESPRZYJ NAS!

Zostań Patronem Muzeum Kedywu poprzez serwis Patronite:


Lub wesprzyj przelewem bankowym na konto:

Konto bankowe: SANBank Nadsański Bank Spółdzielczy
Nr konta: 05 9430 0006 0046 7597 2000 0001
KOD SWIFT: POLUPLPR


Lub bezpiecznie kart─ů p┼éatnicz─ů przez system p┼éatno┼Ťci PayPal: