27 lat Ko┼éa ┼Üwiatowego Zwi─ůzku ┼╗o┼énierzy Armii Krajowej w Stalowej Woli

Historia┬á┼Üwiatowego Zwi─ůzku ┼╗o┼énierzy Armii Krajowej

┼Üwiatowy Zwi─ůzek ┼╗o┼énierzy Armii Krajowej powsta┼é w┬ámarcu 1990 r. z po┼é─ůczenia Stowarzyszenia ┼╗o┼énierzy Armii Krajowej, Zwi─ůzku ┼╗o┼énierzy Armii Krajowej oraz organizacji kombatanckich na obczy┼║nie.

Obecnie Zwi─ůzek jest najwi─Ökszym w kraju stowarzyszeniem kombatanckim zrzeszaj─ůcym by┼éych ┼╝o┼énierzy Armii Krajowej oraz cz┼éonk├│w organizacji niepodleg┼éo┼Ťciowych, kt├│re kontynuowa┼éy t─Ö walk─Ö po rozwi─ůzaniu AK. Przyjmuje tak┼╝e jako cz┼éonk├│w nadzwyczajnych – osoby wyznaj─ůce idea┼éy AK i dzia┼éaj─ůce na rzecz ich utrwalenia w spo┼éecze┼ästwie polskim.

┼Üwiatowy Zwi─ůzek ┼╗o┼énierzy Armii Krajowej wraz ze Zwi─ůzkiem Inwalid├│w Wojennych oraz Zwi─ůzkiem Kombatant├│w RP i By┼éych Wi─Ö┼║ni├│w Politycznych nale┼╝y do ┼Üwiatowej Federacji Kombatant├│w.

G┼é├│wnym celem organizacji jest obrona godno┼Ťci imienia i pami─Öci ┼╝o┼énierzy AK. Na pocz─ůtku lat dziewi─Ö─çdziesi─ůtych XX w., po zorganizowaniu ┼Ťrodowisk, k├│┼é i okr─Ög├│w Zwi─ůzek liczy┼é ponad 80 tys. cz┼éonk├│w, w roku 2008 ÔÇô ok. 35 tys.

W chwili obecnej┬ácz┼éonk├│w ┼Üwiatowego Zwi─ůzku ┼╗o┼énierzy Armii Krajowej jest ok. 10 tysi─Öcy os├│b ze sta┼╝em ┼╝o┼énierskim w szeregach Armii Krajowej. Cz┼éonkowie nadzwyczajni to oko┼éo 5 tysi─Öcy os├│b.

Zwi─ůzek utrzymuje kontakt┬ákombatantami AK ┼╝yj─ůcymi na Litwie, Bia┼éorusi i Ukrainie.

Struktury Zwi─ůzku tworzy 36 okr─Ög├│w, w kt├│rych pracuje 559 k├│┼é. W┼Ťr├│d okr─Ög├│w jest pi─Ö─ç ÔÇ×bez ziemiÔÇŁ: Wile┼äski, Poleski, Nowogr├│dzki, Wo┼éy┼äski i Lwowski.

Ko┼éo ┼Üwiatowego Zwi─ůzku ┼╗o┼énierzy Armii Krajowej w Stalowej Woli powsta┼éo w kwietniu 1989 r. Ko┼éo zosta┼éo utworzone przez ┼╝o┼énierzy Armii Krajowej, kt├│rzy w latach okupacji niemieckiej, a p├│┼║niej sowieckiej walczyli o woln─ů, niepodleg┼é─ů Polsk─Ö i cierpieli w wiezieniach niemieckich, NKWD i PRL-owskiego Urz─Ödu Bezpiecze┼ästwa (UB).

Inicjatorami powstania ŚZŻAK w Stalowej Woli byli:

prof. Wca┼éaw G├│rski ps. „┼╗muda” – ┼╝o┼énierz wywiadu stalowowolskiej plac├│wki AK. By┼éy kierownik Szk. Podst. Nr 1, naucza┼é na tajnych kompletach.

Stefan Witkowski ps. „Lis”

J├│zef Jasi┼äski ps. „Zenit”

Zdzis┼éaw Bielecki ps. „S─Öp”

Francziszek S┼éowik ps. „Smo┼éa”

Pierwsz─ů siedzib─ů Zwi─ůzku by┼é Dom Katechetyczny przy ko┼Ťciele Matki Bo┼╝ej Kr├│lowej Polski. Oddzia┼é ┼ÜZ┼╗AK obj─ů┼é swoim dzia┼éaniem: Stalow─ů Wol─Ö, Nisko, Rudnik, Ulan├│w, Zaklik├│w, Radomy┼Ťl oraz gminy: Pysznic─Ö, Gr─Öb├│w, Bor├│w, Zdzi─Öchowice, Wrzawy, Huta Krzeszowska, Kurzyna i Zbydni├│w. 26 czerwca 1989 roku zosta┼é zarejestrowany w Zarz─ůdzie G┼é├│wnym ┼ÜZ┼╗AK w Krakowie. 29 czerwca zosta┼é wpisany do rejestru stowarzysze┼ä w Urz─Ödzie Wojew├│dzkim pod nazw─ů Zwi─ůzek ┼╗o┼énierzy Armii Krajowej oddzia┼é terenowy w Stalowej Woli. 12 sierpnia 1989 r. wybrano w┼éadze Zwi─ůzku z przewodnicz─ůcym prof. Wac┼éawem G├│rskim na czele. Po rezygnacji G├│rskiego 20 pa┼║dziernika przewodnicz─ůcym zosta┼é J├│zef Jasi┼äski.

Od pocz─ůtk├│w dzia┼éalno┼Ťci ┼ÜZ┼╗AK ┼Ťci┼Ťle wsp├│┼épracowa┼é ze Zwi─ůzkiem Sybirak├│w, Zwi─ůzkiem Wi─Ö┼║ni├│w Politycznych Okresu Stalinowskiego, Zwi─ůzkiem „Orl─ůt” – konspiracyjnej organizacji harcerskiej z lat 1947 – 1949 oraz z m┼éodzie┼╝─ů harcersk─ů zrzeszon─ů w Zwi─ůzku Harcerstwa Rzeczpospolitej. Nawi─ůzano r├│wnie┼╝ blisk─ů wsp├│┼éprac─Ö z Komitetem Organizacyjnym NSZZ „Solidarno┼Ť─ç” Ziemi Sandomierskiej.

W kwietniu 1990 r. ┼ÜZ┼╗AK zrzesza┼é 228 ┼╝o┼énierzy z AK, NOW, NSZ, BCh, WiN, Orl─ůt i Konspiracyjnej Organizacji Harcerskiej. Wiosn─ů 1990 r. powo┼éano Ko┼éa w Rudniku, Nisku, Zaklikowie i Radomy┼Ťlu, kt├│re zrzesza┼éy cz┼éonk├│w zamieszka┼éych w tych miejscowo┼Ťciach i okolicach.

W maju 1990 r., w zwi─ůzku z rozwi─ůzaniem Zarz─ůdu Krak├│w dokona┼éo si─Ö po┼é─ůczenie zrzeszenia Zwi─ůzku AK i Z┼╗AK oddzia┼é w Stalowe Woli w jedn─ů ca┼éo┼Ť─ç z siedzib─ů Zarz─ůdu Okr─Ögu w Tarnobrzegu.

Podczas zebrania sprawozdawczo-wyborczego 23 czerwca 1994 r. w siedzibie Ko┼éa Miejskiego wybrano nowy Zarz─ůd Zwi─ůzku, kt├│rego przewodnicz─ůcym zosta┼é Boles┼éaw Ma┼Ťlach (by┼éy ┼╝o┼énierz rozwadowskiego Kedywu ps. „Ry┼Ť” oraz oddzia┼éu NOW Tadeusza Gajdy „Tarzana”). Funkcj─Ö t─ů Boles┼éaw Ma┼Ťlach sprawowa┼é do swojej ┼Ťmierci 28 grudnia 2013 roku.┬áObecnym prezesem ┼ÜZ┼╗AK w Stalowej Woli jest W┼éadys┼éaw Kuchno.

Podstawowym celem dzia┼éania ┼ÜZ┼╗AK w Stalowej Woli jest upami─Ötnienie ┼╗o┼énierzy Polski Walcz─ůcej poprzez fundowanie tablic, pomnik├│w po┼Ťwi─Öconych ich pami─Öci oraz opieka nad miejscami walk i m─Öcze┼ästwa ┼╗o┼énierzy Polski Podziemnej znajduj─ůcymi si─Ö w Stalowej Woli i jej okolicach. Cz┼éonkowie stalowowolskiego ┼ÜZ┼╗AK od samego pocz─ůtku istnienia Ko┼éa aktywnie uczestnicz─ů w uroczysto┼Ťciach upami─Ötniaj─ůcych osoby i wa┼╝ne wydarzenia w ca┼éym regionie. Dzi─Öki ich staraniom zosta┼éo zainstalowanych wiele tablic pami─Öci i pomnik├│w. Dzia┼éalno┼Ť─ç ┼ÜZ┼╗AK w upami─Ötnianiu ludzi, miejsc i dzia┼éa┼ä konspiracyjnych w naszym regionie na zawsze zostanie nieoceniona.