22 stycznia 1943 r. Komendant Główny AK wydał rozkaz powołania Kedywu

┬ęFundacja KEDYW

Rozkaz nr 84 Komendanta Głównego Armii Krajowej gen. Stefana Roweckiego z 22 stycznia 1943 r.

22 stycznia 1943 r. rozkazem nr 84 o tytule ÔÇ×Uporz─ůdkowanie odcinka walki czynnejÔÇŁ Komendant G┼é├│wny Armii Krajowej gen. Stefan Rowecki ps. „Grot” powo┼éa┼é elitarny pion Kierownictwa Dywersji tzw. „Kedyw”. Celem dow├│dztwa AK by┼éo uporz─ůdkowanie obecnych struktur sabota┼╝u i dywersji oraz stworzenie nowego pionu w AK odpowiedzialnego za organizacj─Ö, kierowanie, a przede wszystkim wykonywanie sabota┼╝u, dywersji i prowadzenie walki bie┼╝─ůcej przeciwko niemieckiemu okupantowi.

Komendant G┼é├│wny AK gen. Stefan Rowecki ps. „Grot”

Gen. Stefan Rowecki postanowi┼é po┼é─ůczy─ç dotychczasowe struktury sabota┼╝owo-dywersyjne ÔÇ×Zwi─ůzku OdwetuÔÇŁ pozosta┼éego po Zwi─ůzku Walki Zbrojnej (ZWZ) i dywersyjnego ÔÇ×Wachlarza” AK, ponadto chcia┼é dodatkowo wzmocni─ç nowe struktury osobami dotychczas nie bior─ůcymi udzia┼éu w walce czynnej. Rozkaz 84 nakazywa┼é zorganizowanie w Komendzie G┼é├│wnej jak i w komendach obszar├│w i okr─Ög├│w ÔÇ×oddzia┼é├│w sztabowychÔÇŁ Kierownictwa Dywersji nazwanych w skr├│cie „KEDYW”. W rozkazie gen. Rowecki podkre┼Ťla┼é sw├│j nacisk na wi─Öksz─ů dyspozycyjno┼Ť─ç podleg┼éych tym jednostkom oddzia┼é├│w oraz poleca┼é stworzenie dla nich odr─Öbnej sieci szybkiej ┼é─ůczno┼Ťci z komendami okr─Ög├│w i obszar├│w. Organizatorem i Komendantem G┼é├│wnym Kedywu zosta┼é mianowany p┼ék. Emil August Fieldorf ps. ÔÇ×Nil”.

Komendant G┼é├│wny Kedywu gen. August Emil Fieldorf ps. „Nil”

Zadania Kedywu

G┼é├│wnym celem stworzenia „Kedywu” jak pisa┼é w rozkazie gen. Rowecki by┼éo n─Ökanie przeciwnika i zadanie mu coraz mocniejszych cios├│w poprzez akcje dywersyjne i sabota┼╝owe oraz przez stosowanie wobec okupanta odwetu za akty gwa┼étu pope┼énione na ludno┼Ťci polskiej. Dodatkowo oddzia┼éy „Kedywu” mia┼éy zaprawia─ç i hartowa─ç ludzi do wykonywania zada┼ä bojowych do p├│┼║niejszego og├│lnopolskiego powstania (akcji Burza – przyp. red.) i utrzymywa─ç w spo┼éecze┼ästwie postawy bojowe podtrzymuj─ůce atmosfer─Ö sprzyjaj─ůc─ů takiemu powstaniu.

Do zadań oddziałów Kedywu Armii Krajowej należało:

Ôľ¬ Planowanie i realizacja akcji dywersyjnych i sabota┼╝owych.

Ôľ¬ Kierowanie akcji Oddzia┼é├│w Dyspozycyjnych „Kedywu” Komendy G┼é├│wnej.

Ôľ¬ Studia nad metodami i sposobami organizowania akcji dywersyjnych, sabota┼╝owych i partyzanckich oraz wypracowywanie i wydawanie wytycznych i instrukcji.

Ôľ¬ Szkolenie dow├│dc├│w zespo┼é├│w, patroli dywersyjnych i instruktor├│w technicznych dla potrzeb okr─Ög├│w.

Ôľ¬ Badanie i opiniowanie materia┼é├│w, sprz─Ötu i pomys┼é├│w do przeprowadzania akcji sabota┼╝owo-dywersyjnych.

Ôľ¬ Centralna produkcja ┼Ťrodk├│w walki sabota┼╝owo-dywersyjnej (g┼é├│wnie granat├│w i zapalnik├│w).

Ôľ¬ Zaopatrywanie okr─Ög├│w w ┼Ťrodki do walki dywersyjnej i sabota┼╝owej.

Ôľ¬ Organizowanie oddzia┼é├│w specjalnych i partyzanckich.

Ôľ¬ Nadzorowanie szkolenia dla oddzia┼é├│w specjalnych i partyzanckich.

„Cichociemni” – Komandosi Kedywu

Poniewa┼╝ tworzenie oddzia┼é├│w sabota┼╝owo-dywersyjnych wymaga┼éo wyszkolonej i do┼Ťwiadczonej kadry oficerskiej, dow├│dztwo AK wykorzysta┼éo do zasilenia kom├│rek Kedywu specjalnie wyszkolonych w Angli komandos├│w-spadochroniarzy Polskich Si┼é Zbrojnych – tzw. ÔÇ×cichociemnychÔÇŁ, kt├│rych przerzucano do Polski drog─ů lotnicz─ů prosto z angielskiej bazy szkoleniowej. W ten spos├│b kilkudziesi─Öciu z 316 wyszkolonych ÔÇ×Cichociemnych” wyl─ůdowa┼éo w r├│┼╝nych rejonach okupowanej Polski, aby tworzy─ç kom├│rki Kedywu w poszczeg├│lnych okr─Ögach i obwodach Armii Krajowej.┬á

Kedyw – elita Armii Krajowej

Przez kr├│tki okres jego istnienia, Kedyw zdo┼éa┼é przeprowadzi─ç wiele spektakularnych akcji na terenie ca┼éej okupowanej Polski. Jeszcze w okresie wojny g┼éo┼Ťno m├│wiono o akcjach Kedywu w ca┼éej Europie. Dzieki brawurowym akcjom Kedywu wykolejono┬á732 poci─ůgi, podpalono 443┬átransporty kolejowe, uszkodzono 19┬átys. wagon├│w kolejowych, uszkodzono 6900┬áparowoz├│w, wysadzono 38┬ámost├│w, zniszczono 4300┬ásamochod├│w wojskowych okupanta, spalono 120┬ámagazyn├│w i┬á8┬ásk┼éad├│w wojskowych, zniszczono 28┬ásamolot├│w, zniszczono 1100┬ácystern benzyny, wykonano 5700┬ázamach├│w i akcji likwidacyjnych na┬áNiemcach i konfidentach. Dodatkowo wykonano ponad 25 tysi─Öcy r├│┼╝nych akcji i niezliczonych akt├│w sabota┼╝u.

Kedyw obwodu Nisko-Stalowa Wola AK w Stalowej Woli – Rozwadowie

Wed┼éug wytycznych rozkazu gen. Roweckiego, rozkaz utworzenia Kedywu w ni┼╝a┼äsko-stalowowolskim obwodzie Armii Krajowej wyda┼é Komendant obwodu Kazimierz Pilat ps. ÔÇ×ZarembaÔÇŁ w maju 1943 r. W tym samym mniej wi─Öcej czasie na strychu kamienicy mieszcz─ůcej przedwojenne kino przy ul. Strzeleckiej 24 (dzi┼Ť ul. Stanis┼éawa Be┼é┼╝y┼äskiego 18 w Stalowej Woli-Rozwadowie) ulokowano tajn─ů baz─Ö Kedywu AK o kryptonimie ÔÇ×G├│rka”. (Siedziba powstaj─ůcego Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej).

┬ęFundacja KEDYW

Stanis┼éaw Be┼é┼╝y┼äski ps. „Kret” – Komendant rozwadowskiego Kedywu AK.

Pierwszym szefem Kedywu obwodu Nisko-Stalowa Wola zosta┼é oficer dywersji pchor. rez. Stanis┼éaw Be┼é┼╝y┼äski ps. ÔÇ×KretÔÇŁ, kt├│ry pe┼éni┼é funkcj─Ö dow├│dcy prawie przez ca┼éy okres istnienia bazy Kedywu w Rozwadowie. Na chwil─Ö dow├│dztwo nad rozwadowskim Kedywem przej─ů┼é zrzucony do Polski „cichociemny” Stanis┼éaw So┼étys ps. „Sowa”, „W├│jt”.


Czytaj wi─Öcej: ┼╗yciorys Stanis┼éawa Be┼é┼╝y┼äskiego ps. ÔÇ×Kret”


Ze wzgl─Ödu na swoje wysokie kwalifikacje ÔÇ×cichociemnyÔÇŁ por. Stanis┼éaw So┼étys opr├│cz dow├│dztwa w rozwadowskim Kedywie nadzorowa┼é wytw├│rni─Ö granat├│w w Wadowicach G├│rnych i przygotowywa┼é akcje ochrony zrzut├│w z alianckich samolot├│w co powodowa┼éo, ┼╝e wi─Ökszo┼Ť─ç swego czasu sp─Ödza┼é poza rozwadowskim Kedywem. Po przeprowadzeniu┬ánieuzgodnionej wcze┼Ťniej akcji z Komendantem G┼é├│wnym okr─Ögu w Rzeszowie zosta┼é przeniesiony do Kedywu mieleckiego. Niestety zaledwie dwa miesi─ůce po przeniesieniu do Mielca, Stanis┼éaw So┼étys wpad┼é w r─Öce Gestapo i wkr├│tce zosta┼é zabity przez Niemc├│w w rzeszowskim wi─Özieniu.


Czytaj wi─Öcej:┬á┼╗yciorys ÔÇ×Cichociemnego” Stanis┼éawa So┼étys


Fundacja KEDYW

„Cichociemny” Stanis┼éaw So┼étys ps. „Sowa”, „W├│jt”.

Po przeniesieniu Stanis┼éawa So┼étysa do Mielca, ponownie powo┼éano na komendanta Kedywu pierwszego oficera dywersji Stanis┼éawa Be┼é┼╝y┼äskiego. Stanis┼éaw Be┼é┼╝y┼äski pe┼éni┼é funkcj─Ö szefa Kedywu do dnia odkrycia i likwidacji Kedywu przez niemieckie Gestapo. W niemieckiej ob┼éawie dnia 18 maja 1944 r. Stanis┼éaw Be┼é┼╝y┼äski zastrzelony zosta┼é podczas pr├│by ucieczki z okr─ů┼╝onej przez Niemc├│w siedziby Kedywu gdy os┼éania┼é swoich ┼╝o┼énierzy uciekaj─ůcych w tym samym czasie w innym kierunku.


Czytaj więcej: O likwidacji Kedywu przez Gestapo


Po likwidacji Kedywu w Rozwadowie, przez kr├│tki czas reorganizacji, dow├│dztwo nad Kedywem sprawowa┼é Stanis┼éaw Krzemi┼äski ps. ÔÇ×StanÔÇŁ, a nast─Öpnie ju┼╝ w przeniesionym do Rudnika nad Sanem Kedywem przej─ů┼é dow├│dztwo Tadeusz Socha ps. ÔÇ×KarolÔÇŁ. Tadeusz Socha by┼é ostatnim dow├│dca elitarnego Kedywu AK na terenie obwodu Nisko – Stalowa Wola AK.


Czytaj wi─Öcej:┬á┼╗yciorys Tadeusza Sochy ps. ÔÇ×Karol”


Kedyw obwodu Nisko-Stalowa Wola tak jak inne Kedywy na terenie okupowanej Polski zdo┼éa┼é r├│wnie┼╝ przeprowadzi─ç wiele akcji sabota┼╝owo-dywersyjnych na terenach dzisiejszego Podkarpacia, co spowodowa┼éo os┼éabienie i spowolnienie dzia┼éa┼ä niemieckiego okupanta na tych terenach. Niestety r├│wnie┼╝ i tutaj wielu m┼éodych i dzielnych ┼╝o┼énierzy przyp┼éaci┼éo ┼╝yciem za swoj─ů bohatersk─ů walk─Ö z niemieckim okupantem. Wielu z nich marzy┼éo o wolnej Polsce i jej nie zobaczy┼éo, to w┼éa┼Ťnie im dedykujemy powstaj─ůce pierwsze w Polsce Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej, aby pami─Ö─ç o nich przetrwa┼éa na wieki.

Cze┼Ť─ç Ich Pami─Öci!

 

MW / Fundacja KEDYW / MKDAK
Bibliografia: Archiwum Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej (w organizacji)

┬ę COPYRIGHT 2016-2022 Fundacja KEDYW. Wszelkie Prawa zastrze┼╝one. Kopiowanie tekst├│w, zdj─Ö─ç lub film├│w bez zgody Fundacji KEDYW zabronione!


Pierwsze w Polsce Muzeum Kedywu – elitarnego pionu dywersyjnego Armii Krajowej powstaje z inicjatywy Fundacji KEDYW. Nasza dzia┼éalno┼Ť─ç opiera si─Ö na wolontariacie i darowiznach ludzi dobrej woli. Bez twojego wsparcia nie osi─ůgniemy celu! WESPRZYJ NAS!

Zostań Patronem Muzeum Kedywu poprzez serwis Patronite:


Lub wesprzyj przelewem bankowym na konto:

Konto bankowe: SANBank Nadsański Bank Spółdzielczy
Nr konta: 05 9430 0006 0046 7597 2000 0001
KOD SWIFT: POLUPLPR


Lub bezpiecznie kart─ů p┼éatnicz─ů przez system p┼éatno┼Ťci PayPal: