14 lutego 1942 r. gen. Władysław Sikorski wydał rozkaz powołania ARMII KRAJOWEJ

78 lat temu, Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych gen. Władysław Sikorski wydał rozkaz powołania ARMII KRAJOWEJ. AK była fenomenem w skali świata, w swoim szczycie liczyła ponad 350.000 żołnierzy i stanowiła największą i najsprawniej zorganizowaną podziemną armię w okupowanej przez Niemców Europie.

Armia Krajowa została powołana 14 lutego 1942 r. z rozkazu Naczelnego Wodza Polskich Sił Zbrojnych na uchodźstwie gen. Władysława Sikorskiego. Pierwszym Komendantem Głównym AK został mianowany gen. Stefan Rowecki ps. „Grot”. Powołanie AK było wynikiem potrzeby usprawnienia działalności Związku Walki Zbrojnej (ZWZ), który wówczas pełnił rolę głównych Sił Zbrojnych Polskiego Państwa Podziemnego na terenach okupowanej Polski. Celem przemianowania ZWZ i utworzenie AK przez Polskie Państwo Podziemne było uporządkowanie i usprawnienie dotychczasowych struktur oraz scalenie różnych organizacji konspiracyjnych, które powstawały po klęsce Wojska Polskiego w wrześniu 1939 roku. Polskie Państwo Podziemne powołaniem AK dążyło do stworzenia jednej wielkiej armii do walki przeciwko niemieckiemu okupantowi i by w odpowiednim momencie przy wsparciu wojsk alianckich uderzyć w okupanta w ogólnopolskim powstaniu.

Pierwszym zasadniczym działaniem AK miał być sabotaż i dywersja skierowany w Niemców, w niemiecki przemysł i niemieckie wojska okupujące tereny Polski. Rok po utworzeniu AK, pion sabotażu i dywersji został skonsolidowany w oddzielny pion „Kierownictwa Dywersji”, czyli tzw. „Kedyw”. AK oprócz dobrze zorganizowanego pionu dywersyjnego posiadała bardzo dobrze zorganizowaną siatkę wywiadu, pion propagandy i sądownictwo.

Armia Krajowa była fenomenem w skali świata, w swoim szczycie liczyła ponad 350.000 żołnierzy i stanowiła największą i najsprawniej zorganizowaną podziemną armię w okupowanej przez Niemców Europie. AK została rozwiązana 19 stycznia 1945 r. przez ostatniego Komendanta AK gen. Leopolda Okulickiego „Niedźwiadka” aby uchronić żołnierzy AK przed spodziewanymi represjami NKWD i zapowiadającej się nowej sowieckiej okupacji, która od 1944 r. stopniowo zajmowała od wschodu tereny Polski. Jak dziś wiemy zabieg ten nic nie zmienił, a sowieckie NKWD aresztowało tysiące żołnierzy AK. Wielu wymordowano by uniknąć oporu przeciw nowej komunistycznej władzy, wielu byłych żołnierzy AK wywieziono w głąb Rosji, a resztę, którą sukcesywnie wyłapywano trzymano latami w komunistycznych więzieniach.

AK w Stalowej Woli

Taj jak w całej okupowanej przez Niemców Polsce w Stalowej Woli od samego początku prężnie działały różne grupy konspiracyjne w tym także ZWZ, której dowodził kapitan Wojska Polskiego Kazimierz Pilat ps. „Zaremba”. W lutym 1942 r. stalowowolski ZWZ podporządkował się rozkazowi naczelnego wodza i Kazimierz Pilat natychmiast  przystąpił do formowania niżańsko-stalowowolskiego obwodu Armii Krajowej, który wszedł w skład Inspektoratu Mieleckiego w podokręgu Rzeszów.

Od samego początku utworzenia Obwodu Nisko-Stalowa Wola AK, aż prawie że do końca niemieckiej okupacji, Komenda Obwodu znajdowała się w Stalowej Woli. Na kilka miesięcy przed wkroczeniem Sowietów została przeniesiona do Rudnika nad Sanem. Na terenie obwodu, którego dowódcą pozostał komendant kpt. Kazimierz Pilat ps. „Zaremba” powołano następujące oddziały i plutony, które tworzyły struktury Obwodu Nisko – Stalowa Wola Armii Krajowej:

Obwód AK Nisko – Stalowa Wola, krypt. „Niwa”, „Naleśnik”, „Fc”, „150”

  • Placówka Rozwadów krypt. „Wilcze Łyko”, „152”
    • Do placówki Rozwadów należało 5 plutonów podległych oddziałowi, które obejmowały: Dworzec PKP, Charzewice, Turbię, Jastkowice i Pysznicę.
  • Placówka Stalowa Wola krypt. „Pelargonia”, „154′
  • Placówka Nisko krypt. „Nasturcja”, „156”
  • Placówka Rudnik nad Sanem krypt. „Róża”, „158”
  • Placówka Jeżowe krypt. „160”
  • Podobwód Ulanów krypt. „Wrzos”, który posiadał placówkę w Ulanowie oraz dwa podległe plutony w Zarzeczu i Domostawie-Katach.
  • Oddział Kierownictwa Dywersji Obwodu tzw. „Kedyw” o krypt. „Górka”, posiadał swój odrębny konspiracyjny lokal w Rozwadowie. (Dzisiejszy gmach powstającego Muzeum Kedywu)
  • Oddział Dyspozycyjny Obwodu zwany oddziałem „Kmicica” Jana Orła-Wysockiego krypt. OP-33
  • Oddział Partyzancki NOW-AK „Ojca Jana” Franciszka Przysiężniaka krypt. OP-44 (Wspólnie dowodzony przez NOW i AK)
  • Oddział dywersyjny „Korpus Zachodni” w Stalowej Woli (KZ-AK)
  • Oddział Wojskowej Służby Kobiet w Stalowej Woli (WSK-AK), dowodzony przez Marię Mirecką-Loryś ps. „Marta”.
  • Obwód Nisko – Stalowa Wola AK współpracował z Wywiadem Strategicznym AK o krypt. „Wschód”, który działał na terenie obwodu oraz w Sandomierzu i Tarnobrzegu, podlegał bezpośrednio dowództwie Okręgu AK w Krakowie.

Obwód Nisko – Stalowa Armii Krajowej istniał nieformalnie pomimo rozwiązaniu AK przez gen. Leopolda Okulickiego w styczniu 1945 roku. Obwód „Niwa” przestał istnieć dopiero w lutym 1945 r. gdy komendant podokręgu Rzeszów Stanisław Pieńkowski ps. „Hubert” rozwiązał całkowicie rzeszowski podokręg AK.

 

MW / Fundacja KEDYW / MKDAK

© COPYRIGHT 2016-2020 Fundacja KEDYW. Wszelkie Prawa zastrzeżone. Kopiowanie tekstów, zdjęć lub filmów bez zgody Fundacji KEDYW zabronione!


Pierwsze w Polsce Muzeum Kedywu – elitarnego pionu dywersyjnego Armii Krajowej powstaje z inicjatywy Fundacji KEDYW. Nasza działalność opiera się na wolontariacie i darowiznach ludzi dobrej woli. Bez twojego wsparcia nie osiągniemy celu! WESPRZYJ NAS!

Zostań Patronem Muzeum Kedywu poprzez serwis Patronite:


Lub wesprzyj przelewem bankowym na konto:

Konto bankowe: SANBank Nadsański Bank Spółdzielczy
Nr konta: 05 9430 0006 0046 7597 2000 0001
KOD SWIFT: POLUPLPR


Lub bezpiecznie kartą płatniczą przez system płatności PayPal: