„Aktion 1005” w Rozwadowie – niemiecka próba zniszczenia śladów zbrodni

„Aktion 1005” w Rozwadowie – niemiecka próba zniszczenia śladów zbrodni

W ramach tajnej niemieckiej akcji „Aktion 1005”, do Rozwadowa przybyła w połowie 1944 r. grupa, która wykonała zniszczenie „rowu” zawierającego, według Niemców, ok. 500 zwłok pomordowanych przez nich ofiar. Na tym terenie znajduje się dziś prowizoryczny parking, śmietniki oraz część Cmentarza Parafialnego z Mogiłą Zbiorową zamordowanych w egzekucjach w Rozwadowie i Charzewicach 19 i 20 października 1943 r.
20 października 1943 r. Niemcy rozstrzelali 25 Polaków w Charzewicach

20 października 1943 r. Niemcy rozstrzelali 25 Polaków w Charzewicach

Dzień po egzekucji w Rozwadowie Niemcy wykonali drugą z rzędu egzekucję na terenach dzisiejszej Stalowej Woli (woj. podkarpackie), mordując 25 Polaków w Charzewicach. Egzekucja Polaków w Charzewicach była odwetem za zlikwidowanie przez Armię Krajową Niemca Martina Fuldnera - odpowiedzialnego za mord członków ziemiańskiej rodziny Horodyńskich i gości wesela z pobliskiego Zbydniowa. W tych dwóch egzekucjach Niemcy zamordowali łącznie 90 Polaków.
19 października 1943 r. Niemcy rozstrzelali 65 Polaków w Rozwadowie

19 października 1943 r. Niemcy rozstrzelali 65 Polaków w Rozwadowie

Egzekucja Polaków w Rozwadowie była odwetem za zlikwidowanie przez Armię Krajową posterunku niemieckiej policji we Wrzawach koło Sandomierza. W akcji zlikwidowany został komendant placówki volksdeutsch Albert Alscher, za którego Niemcy postanowili ukarać polską ludność i zarządzili odwet na więźniach z aresztu w Rozwadowie.
14 października 1946 r. komuniści zamordowali niezłomnego dowódcę NZW kpt. Tadeusza Gajdę ps. „Tarzan”

14 października 1946 r. komuniści zamordowali niezłomnego dowódcę NZW kpt. Tadeusza Gajdę ps. „Tarzan”

W czasie niemieckiej okupacji był żołnierzem Narodowej Organizacji Wojskowej (NOW) i Armii Krajowej (AK). Po wojnie z Niemcami został dowódcą oddziału partyzanckiego w antykomunistycznym Narodowym Zjednoczeniu Wojskowym (NZW). W 1946 r. został skazany i zamordowany przez komunistów w więzieniu przy ul. Montelupich w Krakowie. Po odnalezieniu jego szczątek w 2017 r. powrócił w rodzinne strony i pochowany został w Stalowej Woli-Rozwadowie.
13 października 1943 r. żołnierze AK zlikwidowali Martina Fuldnera – niemieckiego okupanta majątku Lubomirskich w Charzewicach

13 października 1943 r. żołnierze AK zlikwidowali Martina Fuldnera – niemieckiego okupanta majątku Lubomirskich w Charzewicach

Martin Fuldner zlikwidowany został w odwecie za zlecenie bestialskiego mordu na rodzinie Horodyńskich i gościach wesela, który kilka miesięcy wcześniej przeprowadził oddział SS w dworze Horodyńskich w Zbydniowie. Wyrok Polskiego Państwa Podziemnego wykonany został na Fuldnerze i jego bliskich przez żołnierzy Kedywu Komendy Głównej Armii Krajowej przy wsparciu żołnierzy Zgrupowania „Ponurego” oraz lokalnych oddziałów AK i NOW. Niemcy nie darowali Polakom Fuldnera - kilka dni później pomścili akcję mordując w odwecie 25 Polaków.
Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej (w organizacji)