18.2.1943 r. Komendant G┼é├│wny AK gen. Stefan Rowecki ÔÇ×GrotÔÇŁ rozkaza┼é oznacza─ç akcje AK znakiem Polski Walcz─ůcej

18 lutego 1943 r. Komendant G┼é├│wny Armii Krajowej gen. Stefan Rowecki ÔÇ×GrotÔÇŁ wyda┼é rozkaz oznacza─ç akcje sabota┼╝u i dywersji AK znakiem Kotwicy Polski Walcz─ůcej. Symbol PW jest najbardziej rozpoznawalnym symbolem Polskiego Pa┼ästwa Podziemnego. Znak wybrany zosta┼é w konspiracyjnym konkursie, og┼éoszonym na pocz─ůtku 1942 r. przez Biuro Informacji i Propagandy Komendy G┼é├│wnej AK, pocz─ůtkowo by s┼éu┼╝y┼é Organizacji Ma┼éego Sabota┼╝u ÔÇ×WawerÔÇŁ. Po raz pierwszy Kotwica Polski Walcz─ůcej pojawi┼éa si─Ö na ulicach Warszawy 20 marca 1942 roku.

Konspiracyjny konkurs

Znak PW zosta┼é wybrany z 27 propozycji zg┼éoszonych do tajnego konspiracyjnego konkursu og┼éoszonego przez Biuro Informacji i Propagandy Komendy G┼é├│wnej AK. Jednym z inicjator├│w tego konkursu by┼é wawerczyk Czes┼éaw Michalski. Spo┼Ťr├│d znak├│w zg┼éoszonych na konkurs za najlepsze uznano dwie kompozycje – symbol ÔÇ×Kotwicy PW” oraz znak ÔÇ×Skrzy┼╝owanych mieczy grunwaldzkichÔÇŁ. Przy wyborze brano pod uwag─Ö m.in. ┼éatwo┼Ť─ç wykonania oraz wymow─Ö patriotyczn─ů. Zwyci─Ö┼╝y┼é projekt ÔÇ×PWÔÇŁ, kt├│rego autork─ů by┼éa najprawdopodobniej Anna Smole┼äska ps. ÔÇ×HaniaÔÇŁ,┬áinstruktorka harcerstwa i┬ástudentka historii sztuki na tajnym Uniwersytecie Warszawskim.

Pierwsza kotwica na ulicach Warszawy

ÔÇ×KotwicaÔÇŁ jako znak Polski Walcz─ůcej pojawi┼éa si─Ö po raz pierwszy w Warszawie 20 marca 1942 r. Pierwsz─ů kotwic─Ö mia┼é podobno namalowa─ç inny, znany z kart ksi─ů┼╝ki Aleksandra Kami┼äskiego „Kamienie na szaniec”, bohater Maciej Aleksy Dawidowski ps. „Alek”. Znak Polski Walcz─ůcej wykonano na werandzie znanej cukierni warszawskiej Lardellego przy ul. Polnej. Lokal by┼é popularny w┼Ťr├│d warszawiak├│w, ale zagl─ůdali do niego r├│wnie┼╝ niemieccy okupanci. Chodzi┼éo o to by i oni dostrzegli znak protestu i nadziei, wyra┼╝ony w taki w┼éa┼Ťnie spos├│b.

Ma┼éy sabota┼╝ ÔÇ×Szarych Szereg├│wÔÇť

Pojawiaj─ůca si─Ö kotwica mia┼éa dawa─ç warszawiakom nadziej─Ö na zwyci─Östwo. Znak Polski Walcz─ůcej mia┼é pojawia─ç si─Ö w miejscach dobrze widocznych zar├│wno dla Polak├│w jak i dla Niemc├│w. Akcja prowadzona by┼éa w ramach tzw. ma┼éego sabota┼╝u przez harcerzy Szarych Szereg├│w. Kotwica malowana by┼éa trudno zmywaln─ů farb─ů na murach, tablicach og┼éoszeniowych, przystankach tramwajowych. Jednym z najbardziej spektakularnych miejsc, na kt├│rym umieszczono znak Polski Walcz─ůcej by┼é pomnik Lotnika, usytuowany przy Placu Unii Lubelskiej, niedaleko g┼é├│wnej siedziby gestapo w Warszawie. Dokona┼é tego Jan Bytnar ps. „Rudy”, jeden z uczestnik├│w pami─Ötnej akcji warszawskiego Kedywu pod Arsena┼éem.

– Mam odwag─Ö powiedzie─ç, ┼╝e moj─ů osobist─ů ambicj─ů jest nie tylko bicie rekord├│w w ma┼éym sabota┼╝u, chc─Ö tak┼╝e kiedy┼Ť bi─ç rekordy jako technik i cz┼éowiek, ┼╝eby ruszy─ç z miejsca t─Ö przekl─Öt─ů bry┼é─Ö ┼Ťwiata – m├│wi┼é Jan Bytnar.

Znak Polski Walcz─ůcej na cokole Pomnika Lotnika na placu Unii Lubelskiej w Warszawie wymalowany przez Jana Bytnara „Rudego” w 1942 r. (fot. IPN.gov)

Kotwica PW wczoraj i dzi┼Ť

Mimo rozkazu gen. Roweckiego ÔÇ×GrotaÔÇŁ, znak Polski Walcz─ůcej poza Warszaw─ů nie by┼é tak szeroko stosowany przez dywersant├│w AK dlatego w czasach okupacji poza Warszaw─ů nie by┼é tak dobrze znany. Jego popularno┼Ť─ç wzros┼éa drastycznie dopiero 35 lat po wojnie w latach 80-tych, gdy znak ten zn├│w zacz─ů┼é si─Ö pojawia─ç jako symbol sprzeciwu komunizmowi w materia┼éach propagandowych NSZZ ÔÇ×Solidarno┼Ť─çÔÇŁ.

Znak Polski walcz─ůcej mo┼╝na dzi┼Ť zobaczy─ç wsz─Ödzie, na murach, samochodach, a najcz─Ö┼Ťciej na patriotycznej odzie┼╝y m┼éodych patriot├│w. Zastanawiam si─Ö dzi┼Ť jednak czy w tak powszechnym jego zastosowaniu znak ten ma jeszcze dzi┼Ť jakie┼Ť g┼é─Öbsze znaczenie, jak mia┼é wtedy dla walcz─ůcej z niemieckim okupantem Warszawy?

Pomnik Lotnika w 2022 r., zbieg ul. Wawelskiej, Żwirki i Wigury oraz Raszyńskiej (fot. Marek W).

 

MW / MKDAK

źródła: Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej (w organizacji), Instytut Pamięci Narodowej/ipn.gov, Polskie Radio http://www.polskieradio.pl/39/156/Artykul/805836,Kotwica-znak-Polski-Walczacej.

┬ę COPYRIGHT 2016-2024. Wszelkie Prawa zastrze┼╝one. Kopiowanie tekst├│w, zdj─Ö─ç lub film├│w bez zgody zabronione!