Jan Antoni Zatopia艅ski
24 czerwca 1906 鈥 18 czerwca 1940
呕o艂nierz S艂u偶by Zwyci臋stwu Polski (SZP) w Stalowej Woli
呕o艂nierz聽Zwi膮zku Walki Zbrojnej (ZWZ) w Stalowej Woli
![](http://kedyw.pl/wp-content/uploads/2018/06/Zarz膮d.png)
Zarz膮d Bratniej Pomocy St. P.W.S.B.M w Poznaniu 1928 r. Jan Zatopia艅ski w pierwszym rz臋dzie. (fot. Fundacja KEDYW)
Jan Antoni Zatopia艅ski urodzi艂 si臋 24 czerwca 1906 r. w 艁odzi (woj. 艂贸dzkie). By艂 synem Walentego i Heleny. By艂 偶onaty z Iren膮, z kt贸r膮 mia艂 syna Janusza oraz c贸rk臋 Barbar臋. Uko艅czy艂 Pa艅stwow膮 Wy偶sz膮 Szko艂臋 Budowy Maszyn i Elektrotechniki w Poznaniu (woj. wielkopolskie). W czasie nauki w P.W.S.B.M w Poznaniu udziela艂 si臋 w studenckiej organizacji samopomocy 鈥濨ratnia Pomoc鈥, w kt贸rej pe艂ni艂 funkcj臋 cz艂onka zarz膮du.
Jeszcze przed wojn膮 pracowa艂 jako konstruktor w Zak艂adach G贸rniczych w Starachowicach (woj. 艣wi臋tokrzyskie). Tu偶 przed II wojn膮 艣wiatow膮 przeprowadzi艂 si臋 do Stalowej Woli (woj. podkarpackie), gdzie podj膮艂 prac臋 jako technolog w nowo powsta艂ych Zak艂adach Po艂udniowych (Centralnego Okr臋gu Przemys艂owego). W Stalowej Woli pracowa艂 r贸wnie偶 jako nauczyciel w gimnazjum przemys艂owym dzia艂aj膮cym przy Zak艂adach Po艂udniowych.
Konspiracja
Ju偶 w 1939 roku na terenie okupowanych Zak艂ad贸w Po艂udniowych w Stalowej Woli przemianowanych przez Niemc贸w na zak艂ady zbrojeniowe 鈥濺eichswerke Hermann G贸ring – Werke Stalowa Wola鈥 zacz臋艂y formowa膰 si臋 pierwsze grupy konspiracyjne. Jan Zatopia艅ski wraz z kolegami konstruktorami Marianem Szolcem, Kazimierzem Zahoreckim i Dionizym Komanem zorganizowali pierwsz膮 konspiracyjn膮 kom贸rk臋 S艂u偶by Zwyci臋stwu Polski (SZP), kt贸ra wesz艂a w struktur臋 zbrojn膮 Polskiego Pa艅stwa Podziemnego. Jeszcze w 1939 roku SZP zosta艂a przemianowana przez gen. W艂adys艂awa Sikorskiego w Zwi膮zek Walki Zbrojnej (ZWZ), kt贸ra jak wiemy p贸藕niej w 1942 roku sta艂a si臋 fundamentem Armii Krajowej.
Aresztowanie
18 maja 1940 roku Jan Zatopia艅ski zosta艂 aresztowany w fali aresztowa艅 polskiej inteligencji, kt贸r膮 Niemcy urz膮dzili na terenach Stalowej Woli, Rozwadowa i Niska. Aresztowania by艂y cz臋艣ci膮 akcji nazwanej przez Niemc贸w 鈥濶adzwyczajn膮 Akcj膮 Pacyfikacyjn膮鈥 – 鈥濧u脽erordentliche Befriedungsaktion鈥 (AB). Akcja obejmowa艂a ca艂y teren Generalnego Gubernatorstwa i mia艂a na celu ca艂kowit膮 likwidacj臋 polskiej inteligencji oraz os贸b politycznie niebezpiecznych dla nowego niemieckiego porz膮dku na ziemiach okupowanych.
Wi臋zienie i 艣mier膰
Wkr贸tce po aresztowaniu i po przes艂uchaniach w katowni Gestapo w Stalowej Woli, Jan Zatopia艅ski zosta艂 wywieziony z grup膮 wi臋藕ni贸w do O艣wi臋cimia, gdzie Niemcy rozpocz臋li wysy艂a膰 pierwsze transporty do nowego obozu zag艂ady KL Auschwitz. Po przyje藕dzie do KL Auschwitz okaza艂o si臋, 偶e wi臋kszo艣膰 os贸b ze Stalowej Woli nie zosta艂a uj臋ta na li艣cie wi臋藕ni贸w i transport ten niemiecka obs艂uga obozu odes艂a艂a z powrotem do wi臋zienia w Tarnowie. W tarnowskim wi臋zieniu Zatopia艅ski wraz z innymi wi臋藕niami z transportu zostali uznani za niebezpiecznych wi臋藕ni贸w politycznych i osadzeni zostali w pojedynczych celach w oddziale 鈥濱V E鈥.
W tarnowskim wi臋zieniu Jana Zatopia艅skiego i uwi臋zionego razem z nim koleg臋 ze stalowowolskiej SZP Kazimierza Zahoreckiego Niemcy poddali ponownie brutalnym przes艂uchaniom i wkr贸tce obaj zostali odnalezieni w swoich celach martwi. 艢mier膰 Jana Zatopia艅skiego jak i Zahoreckiego by艂a manipulacj膮 Niemc贸w. Upozorowane samob贸jstwa stalowowolskich konspirator贸w mia艂y przestraszy膰 innych wi臋藕ni贸w i sprowokowa膰 ich by zacz臋li 鈥瀞ypa膰鈥 aby uratowa膰 swoje 偶ycia. Po brutalnych 艣ledztwach, kt贸re zako艅czy艂y si臋 艣mierci膮 obu stalowolskich konspirator贸w nie zosta艂 nikt wydany.
Po 艣mierci w katowni cia艂a zamordowanych Niemcy wydali Polakom i pozwolili ich pochowa膰. Zapewne akt ten r贸wnie偶 by艂 propagandowy maj膮cy na celu przestraszenie Polak贸w, mia艂 by膰 dla nich ostrze偶eniem. Lokalna ludno艣膰 pochowa艂a Jana Zatopia艅skiego jak i jego koleg臋 Kazimierza Zahoreckiego na cmentarzu w Tarnowie. Dzi臋ki temu znane by艂y ich miejsca poch贸wku, niestety po latach zosta艂y zapomniane, a lokalna spo艂eczno艣膰 nie widzia艂a do niedawna kim oni byli.
Odnalezieni po latach
W 2017 roku stalowowolska Fundacja KEDYW badaj膮c 偶yciorysy stalowowolskich 偶o艂nierzy SZP podj臋艂a pr贸b臋 ustalenia miejsc poch贸wk贸w Zatopia艅skiego i Zahoreckiego kontaktuj膮c si臋 z zarz膮dc膮 tarnowskich cmentarzy oraz Instytutem Pami臋ci Narodowej w Krakowie. Wkr贸tce okaza艂o si臋, 偶e istnia艂y dokumenty wskazuj膮ce dat臋 i miejsca ich poch贸wk贸w. Po sprawdzeniu tych miejsc okaza艂o si臋, 偶e gr贸b Jan Zatopia艅skiego przetrwa艂, niestety przez emigracj臋 jego rodziny gr贸b popad艂 w ruin臋 i zosta艂 przeznaczony do ponownego poch贸wku. Jednak dzi臋ki interwencji Fundacji uda艂o si臋 powstrzyma膰 kolejne poch贸wki i gr贸b istnieje do dzi艣. Po latach pertraktacji z krakowskim IPN, Fundacja oczekuje informacji z Biura Upami臋tnie艅 Walk i M臋cze艅stwa IPN o permanentnym upami臋tnieniu grobu Jana Zatopia艅skiego. Oczekuj膮c na wie艣ci z IPN, w 2024 roku Fundacja oznaczy艂a gr贸b Jana Zatopia艅skiego tymczasow膮 tablic膮.
![](https://kedyw.pl/wp-content/uploads/2023/06/Gro虂bJanaZatopian虂skiego-768x1024.jpg)
Gr贸b Jana Zatopia艅skiego na Cmentarzu Krzy偶 w Tarnowie (fot. Fundacja KEDYW)
Cze艣膰 Jego Pami臋ci!
MW / MKDAK
Bibliografia: Archiwum Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej (w organizacji), relacja Barbary Michlak, Praca zbiorowa 鈥濷ddali 偶ycie za Polsk臋 – 呕o艂nierze i dow贸dcy Armii Krajowej Obwodu Nisko – Stalowa Wola鈥, Dionizy Garbacz 鈥濨runatne Lata鈥.
漏 COPYRIGHT 2016-2024. Wszelkie Prawa zastrze偶one. Kopiowanie tekst贸w, zdj臋膰 lub film贸w bez zgody zabronione!
ze 藕r贸de艂 historycznych wiem ju偶 w 1939 gestapo w pierwszej kolejnosci wyrywa艂o paznokcie a potem 艂ama艂o palce i la艂o wrzatkiem po rekach . O艂贸wek i kartka w takim przypadku to jakas kpina. Pomijam zaoranie grob贸w Bohater贸w i Patriot贸w RP na cmentarzu w Tarnowie, oraz zlikwidowanie krzy偶a a nazwiskami pierwszych 42 Ofiar terroru hitlerowskiego w okupowanej Polsce
bez powa偶ania: wnuk Jana Zatopia艅skiego, Mariusz Janicki, syn Barbary Zatopia艅skiej, urodzonej w roku 1937. C贸rki zamordownego przez hitlerowc贸w Patrioty i mojego Dziadka
呕adam wnikiliwych wyjasnie艅 i publikacji na temat Jego smierci oraz do dzis niewyjasnionego zakonspirowania ( a raczej skutecznego ukrycia ) licencji i dokumentacji produkcji dzia艂ek plot na licencji Boforsa