Tadeusz Szumielewicz ps. „Ted”

11 stycznia 1921 – 3 maja 1944

Żołnierz Kedywu Armii Krajowej (AK Obwód Nisko-Stalowa Wola)
Żołnierz oddziału dyspozycyjnego AK „Kmicica” Jana Orla-Wysockiego (AK Obwód Nisko-Stalowa Wola)

Tadeusz Szumielewicz urodził się 11 stycznia 1921 roku w Muszynie w obecnym województwie małopolskim. Był synem Władysława i Marii z d. Motyka. Miał dwóch starszych braci Bolesława i Stanisława oraz młodszą siostrę Annę. Brat Stanisław (ps. „Kryspin”) był jak on żołnierzem Kedywu Armii Krajowej w czasie niemieckiej okupacji. W AK służyli także ojciec Władysław oraz brat Bolesław, którzy zagrożeni aresztowaniem w czasie niemieckiej okupacji wyjechali ze Stalowej Woli i służyli w oddziałach w Świętokrzyskim.

W okresie międzywojennym Tadeusz mieszkał z rodziną w Toruniu (woj. kujawsko-pomorskie) i później w Krakowie (woj. małopolskie). Tuż przed wojną rodzina Szumielewiczów przeprowadziła się do nowego osiedla „Stalowej Woli” w województwie lwowskim (obecnie woj. podkarpackie), gdzie powstawało nowe miasto i Zakłady Południowe – Centralnego Okręgu Przemysłowego. Ojciec Tadeusza Władysław postanowił przeprowadzić rodzinę do Stalowej Woli aby zacząć nowe, lepsze życie. Tutaj otworzył sklep spożywczy.

W Stalowej Woli Tadeusz uczęszczał do liceum ogólnokształcącego, niestety naukę przerwał mu wybuch wojny. Podczas okupacji podjął pracę jako urzędnik w okupowanych przez Niemców Zakładach Południowych (COP) przemianowanych przez Niemców początkowo na zakłady zbrojeniowe „Hermann Göring Stahlwerke – Werk Stalowa Wola” i następnie w „Stahlwerke Braunschweig GmbH – Werk Stalowa Wola”. W tym samym czasie wieczorami uczył się na tajnych kompletach. W 1941 roku zdał egzamin maturalny na tajnych kompletach.

Konspiracja antyniemiecka

Na początku 1944 roku zagrożony dekonspiracją i aresztowaniem porzucił pracę w niemieckich zakładach zbrojeniowych i wraz z jego braćmi i ojcem przeszli całkowicie do konspiracji. Wraz ze wspomnianym starszym bratem Stanisławem ps. „Kryspin”, zostali żołnierzami Kedywu AK Obwodu Nisko-Stalowa Wola. Tadeusz w Kedywie pełnił funkcję specjalnego łącznika Kedywu z komendą Obwodu oraz z bazującym na Zasaniu oddziałem dyspozycyjnym Jan Orła-Wysockiego ps. „Kmicic” (dyspozycyjny oddział obwodu kierowany przez Kedyw).

Praca specjalnego łącznika w Armii Krajowej polegała na utrzymywaniu stałej łączności ze wspomnianymi strukturami oraz na dostarczaniu informacji o konfidentach czy zagrożeniach. Często też Tadeusz zaopatrywał oddział w żywność oraz inne potrzebne towary. Tadeusz często podróżował między tajną bazą Kedywu w Rozwadowie (obecnie powstające Muzeum Kedywu) i miejscowościami za prawym brzegiem rzeki San (tzw. Zasaniu), gdzie bazował i działał oddział „Kmicica”.

Zamordowany przez komunistyczną partyzantkę

3 maja 1944 roku Tadeusz Szumielewicz przemieszczał się wraz z drugim nieznanym wówczas kandydatem na partyzanta, z miejsca postoju oddziału „Kmicica” z okolic Lasów Janowskich (na północny-wschód od Stalowej Woli) do bazy Kedywu w Rozwadowie gdy we wsi Jarocin zostali zatrzymani przez członków komunistycznej partyzantki. Wówczas Tadeusza zatrzymał dowódca oddziału Armii Ludowej (AL) Franciszek Bielak ps. „Dobry”, któremu asystował żołnierz ps. „Wicek”. Według świadków zdarzenia, którzy relacjonowali później zajście – Tadeusza Szumielewicza i jego kolegę zamordował z nieznanych przyczyn mieszkaniec Jarocina i żołnierz oddziału „Dobrego” Józef K.

Ekshumowacja

Miejsce śmierci Tadeusza udało się dokładnie ustalić w 1945 roku byłemu żołnierzowi Kedywu i ostatniemu dowódcy oddziału „Kmicica” Mieczysławowi Potyńskiemu ps. „Poraj”. Po ustaleniu dokładnie miejsca pochówku, Potyrański wraz z Janem Kajzerem ps. „Wieża” (z oddziału „Kmicica”) ekshumowali zwłoki Tadeusza Szumielewicza i przewieźli je do Stalowej Woli. Tam 1 listopada 1946 roku Tadeusz Szumielewicz został uroczyście pochowany wraz z innymi żołnierzami AK w Mauzoleum na Cmentarzu Komunalnym.

Ulica bohaterskich braci

W Stalowej Woli, w północnej części dzielnicy Rozwadowa znajduje się ulica nazwana na cześć bohaterskich braci z rozwadowskiego Kedywu. Ulica Braci Szumielewiczów upamiętnia wszystkich trzech bohaterskich braci, którzy podjęli walkę z Niemcami o wolną Polskę i stracili za nią życie.

Cześć Ich Pamięci!

MW / MKDAK

Bibliografia: Archiwum Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej (w organizacji), Mieczysław Potyrański maszynopis „Historia Oddziału Partyzanckiego „Kmicica” – OP-33”, Dionizy Garbacz „Brunatne Lata”, Stanisław Puchalski „Partyzanci Ojca Jana”.

© 2016-2026 MKDAK. Wszelkie Prawa zastrzeżone. Kopiowanie tekstów, zdjęć lub filmów bez zgody zabronione!

aktualizacja 11.1.26