Maria Jackowska ps. „Cisia”

11 maja 1922 – 7 stycznia 2018

Łączniczka Narodowej Organizacji Wojskowej placówki Rozwadów (NOW Okręg COP – Rzeszowski)
Łączniczka Narodowej Organizacji Wojskowej Kobiet Komendy w Tarnobrzegu (NOW Okręg COP – Rzeszowski)

Maria Bereza-Jarocińska z d. Jackowska urodziła się w Racławicach koło Niska w województwie lwowskim (obecnie woj. podkarpackie), w wielodzietnej i patriotycznej rodzinie Franciszka i Zofii (z d. Pałka) Jackowskich z Rozwadowa (obecnej dzielnicy Stalowej Woli). Miała młodszą siostrę Elżbietę oraz braci Romana i Kazimierza.

Niemiecka okupacja

W czasie niemieckiej okupacji Maria Jackowska pracowała jako pielęgniarka w gabinecie Polskiego Czerwonego Krzyża (PCK), którego gabinet mieścił się w ratuszu na rynku w Rozwadowie. Gabinet prowadzony był przez księżną Annę Lubomirską z pobliskich Charzewic. Księżna Anna Lubomirska w czasie okupacji przyjęła pseudonim „Sowa” i działa w Narodowej Organizacji Wojskowej (NOW). W jej majątku w pobliskich Charzewicach znajdował się punkt kontaktowy NOW. Tam też młoda Maria wprowadzona została do narodowej konspiracji i przyjęła pseudonim „Cisia”.

W 1941 roku z polecenia księżnej Anny Lubomirskiej Maria została asystentką i pielęgniarką w gabinecie Ambulatorium PCK, którego kierownikiem mianowany został nowo przybyły do Rozwadowa dr Eugeniusz Łazowski (był też żołnierzem NOW i AK znanym dziś z rozpowszechniena sztucznej epidemii tyfusu plamistego na terenie Rozwadowa). Z gabinetu Ambulatorium PCK, który mieścił się w kamienicy przy dzisiejszym Rynku 23, Maria prowadziła kolportaż konspiracyjnej prasy i była łącznikiem z lokalnymi oddziałami partyzanckimi działającymi w okolicy Rozwadowa.

Po powołaniu struktur Narodowej Organizacji Wojskowej Kobiet (NOWK) Maria zajmowała się wydawaniem i kolportowaniem prasy podziemnej oraz przekazem komunikatów dla Biura Propagandy NOW w Okręgu COP (Rzeszowskie). Wówczas Biurem Propagandy szefował jej kuzyn Eugeniusz Mędraś ps. „Jędrzej”. Jako pielęgniarka NOW prowadziła również pod szyldem PCK kursy pierwszej pomocy dla kobiet z konspiracji.

Po wojnie z Niemcami

Po wojnie Maria wyprowadziła się do Warszawy, gdzie początkowo zamieszkała u rodziców byłego szefa dr Eugeniusza Łazowskiego. Tam kontynuowała studia medyczne, które wcześniej przerwał wybuch wojny. W Warszawie Maria ukończyła studia i pracowała jako lekarz stomatolog, tam też wyszła za mąż za Andrzeja Bereza-Jarocińskiego, z którym miała syna Bogdana. Maria z rodziną mieszkała w Warszawie do swojej śmierci. Zmarła 7 stycznia 2018 roku w wieku 95 lat. Spoczywa wraz z meżem na Cmentarz Ewangelicko-Augsburskim w Warszawie.

Cześć Jej Pamięci!

MW / MKDAK

Bibliografia: Archiwum Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej (w organizacji), relacje Kazimierza Jackowskiego, Maria Mirecka-Loryś „Odszukane w pamięci”, Maria Rehorowska „Rozwadów nad Sanem i Charzewice w konspiracji antyniemieckiej i antysowieckiej”, zdjęcia ze zbiorów Piotra Jackowskiego.

© 2016-2026 MKDAK. Wszelkie Prawa zastrzeżone. Kopiowanie tekstów, zdjęć lub filmów bez zgody zabronione!

aktualizacja 11.5.26