księżna Anna Lubomirska ps. „Hanka”, „Sowa”

23 czerwca 1891 – 25 czerwca 1943

Twórca punktu Polskiego Czerwonego Krzyża (PCK) w Rozwadowie
Żołnierz Narodowej Organizacji Wojskowej (NOW Okręg Rzeszowski „COP”)
Członek sztabu komendy powiatowej Narodowej Organizacji Wojskowej Kobiet (NOWK pow. tarnobrzeski „)

Księżna Anna Jerzowa Lubomirska urodziła się 23 czerwca 1891 roku w Miżyńcu na Kresach Wschodnich (obecnie Ukraina). Była córką Adama Franciszka Lubomirskiego i Marii Wandy Eleonory z Zamoyskich. Miała dwie siostry.

14 lutego 1924 roku wyszła za mąż w Miżyńcu za kuzyna Jerzego Ignacego Lubomirskiego – ostatniego dziedzica majątku Lubomirskich w Charzewicach (obecnie dzielnica Stalowej Woli). Po ślubie przybyła z mężem do Charzewic, gdzie zamieszkali w Dworku Myśliwskim na terenie obszernego majątku Lubomirskich. Tutaj w 1927 roku urodziła córkę Jolantę Lubomirską (po mężu Pierre).

W czasach II RP ks. Anna zajęła się rozwijaniem majątku Lubomirskich, który w okresie I wojny światowej doznał licznych zniszczeń. Odbudowała wówczas ogrody i szklarnie, w których rozwinęła produkcję kwiatów, krzewów i nasion. Niestety za swojego życia nie zdążyła odbudować zniszczonego w I wojnie pałacu, który finalnie wysadzony został po II wojnie przez sowieckie wojsko.

W tym czasie ks. Anna Lubomirska prowadziła liczne działania charytatywne dla lokalnej społeczności, za co była bardzo lubiana i szanowana. Była organizatorem ochronki dla lokalnych sierot w Rozwadowie (obecnie dzielnica Stalowej Woli).

Niemiecka okupacja

Po niemieckiej agresji na Polskę w 1939 roku ks. Anna zorganizowała w Ratuszu w Rozwadowie punkt „Komitetu Pomocy dla Uchodźców i Wygnańców”, który zajął się rannymi żołnierzami i wysiedlonymi z Poznania. W 1940 roku kiedy Niemcy zezwolili powołać Radę Główną Opiekuńczą (RGO), KPdUiW przekształciła w punkt RGO i dalej opiekowała się poszkodowanymi i wysiedlonymi przybywającymi do Rozwadowa w wyniku zawirowań wojennych. Później raz jeszcze RGO przekształcony został przez ks. Annę Lubomirską w punkt Polskiego Czerwonego Krzyża (PCK). PCK w Rozwadowie jak poprzednie organizacje otaczał pomocą mieszkańców, wysiedleńców i przybyszów, koncentrując swoją pomoc na opiece medycznej, do której ks. Anna zatrudniła przybyłego z Warszawy doktora Eugeniusza Łazowskiego.

Konspiracja antyniemiecka

Od początku wybuchu wojny księżna Anna Lubomirska działa w kręgach antyniemieckiej konspiracji i przyjęła pseudonim „Sowa”. Na początku okupacji księżna zajmowała się nasłuchem radiowym i włączyła się w tajne nauczanie. W tym czasie blisko współpracowała z księdzem Michałem Potaczało, z którym rozwinęli szybko komórkę Narodowej Organizacji Wojskowej (NOW). Wówczas utworzyli oni punkty kontaktowe w Rozwadowie oraz w oficynie dyrektora ogrodnictwa w majątku Lubomirskich w Charzewicach (obecnie park miejski). Po rozwinięciu się NOW i NOWK pełniła funkcję kuriera i kolportowała konspiracyjną prasę. Organizowała wraz z pracownikami PCK pomoc medyczną dla konspiracji i lokalnych oddziałów partyzanckich NOW jak i później AK.

Przedwczesna śmierć

Na wiosnę 1943 roku księżna Anna Lubomirska zachorowała po mocnym przeziębieniu i doznała komplikacji medycznych. Zmarła 25 czerwca 1943 roku w Charzewicach, dwa dni po swoich 52. urodzinach na zapalenie płuc. Jej pogrzeb, mimo okupacji, był wielką manifestacją i podziękowaniem dla niej za dobroć okazaną mieszkańcom Charzewic i Rozwadowa.

Księżna Anna Lubomirska pochowana została 29 czerwca 1943 roku w kryptach Klasztorzu Zakonu Braci Mniejszych Kapucynów w Rozwadowie, który ufundowali jej przodkowie w osiemnastym wieku.

Losy najbliższych

Jej mąż książe Igncy Lubomirski po wejściu sowietów na Podkarpacie aresztowany został przez NKWD i ślad po nim zaginął. Córka Jolanta zabrana została przez krewnych do Krakowa skąd później wyemigrowała do Portugalii (gdzie mieszka do dziś).

Upamiętnienie

W 2013 roku jedna z ulic przy dawnym majątku Lubomirskich w Stalowej Woli–Charzewicach nazwana została ulicą ks. Anny Lubomirskiej na jej cześć.

Cześć Jej Pamięci

MW / MKDAK

Bibliografia: Archiwum Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej (w organizacji), Kazimierz Mirecki „Narodowa Organizacja Wojskowa w Centralnym Okręgu Przemysłowym”, Maria Rehorowska „Rozwadów nad Sanem w konspiracji antyniemieckiej i antysowieckiej”, Aneta Garanty „Rozwadów miasto ze wspomnień”, fot. zbiory Muzeum Regionalnego w Stalowej Woli.

© 2016-2026 MKDAK. Wszelkie Prawa zastrzeżone. Kopiowanie tekstów, zdjęć lub filmów bez zgody zabronione!