ks. Gustaw Nachajski ps. „Tadeusz Tomicki”

13 sierpnia 1898 – 2 sierpnia 1944

Żołnierz 1 Pułk Piechoty 1 Dywizji Polskich Legionów Wojska Polskiego (II RP)
Żołnierz Wojska Polskiego – Armii „Wschód”
Uczestnik wojny polsko-ukraińskiej i polsko-bolszewickiej
Kapelan rezerwy Wojska Polskiego II RP (major)
Żołnierz i kapelan Narodowej Organizacji Wojskowej (NOW)
Powstaniec Warszawski

Ksiądz kanonik Gustaw Nachajski urodził się 13 sierpnia 1898 roku w Ulanowie wówczas pod zaborem austro-węgierskim (obecnie woj. podkarpackie). Po ukończeniu gimnazjum w Jarosławiu (woj. podkarpackie), w 1916 roku wstąpił do Seminarium Duchownego w Przemyślu (woj. podkarpackie), gdzie 22 maja 1921 roku otrzymał święcenia kapłańskie.

Służba Ojczyźnie

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, w latach 1918-1919 był żołnierzem Wojska Polskiego – Armii „Wschód”, z którą walczył w obronie Lwowa i Kresów Wschodnich podczas wojny polsko-ukraińskiej. Później służył w 1 pułku piechoty 1 Dywizji Polskich Legionów Józefa Piłsudskiego Wojska Polskiego II RP, z którym walczył w wojnie polsko-bolszewickiej. Był uczestnikiem bitwy o Dyneburg, brał udział w tzw. wyprawie na Kijów i walczył w 1920 roku w Bitwie Warszawskiej zwanej „Cudem nad Wisłą”. Uczestniczył też w wyzwalaniu Drohiczyna, Białegostoku i Lidy.

Po odzyskaniu niepodległości i po zakończeniu działań wojennych studiował prawo na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. W latach 1921-1939 był wikarym na Podkarpaciu w parafiach w Sieniawie, Miechocinie oraz jako katecheta w Tarnobrzegu, Nisku oraz Jaworniku Polskim. W styczniu 1928 roku w Warszawie awansowany został na kapelana rezerwy w stopniu majora.

Jeszcze w latach dwudziestych XX wieku ks. Gustaw Nachajski związał się z ruchem ludowym. Do lat trzydziestych był członkiem Stronnictwa Ludowego (SL). Prawdopodobnie po obaleniu rządu Wincentego Witosa zrezygnował z członkostwa w SL i związał się z ruchem narodowym i został członkiem Stronnictwa Narodowego (SN).

Niemiecka okupacja

Początkiem października 1939 roku uczestniczył w konspiracyjnym zebraniu działaczy SN w domu Stanisława Stojakowskiego w Nisku (woj. podkarpackie), gdzie przewodniczący SN Kazimierz Mirecki ps. „Żmuda” przedstawił plan utworzenia konspiracyjnej organizacji wojskowej, nazwanej później Narodową Organizacją Wojskową (NOW). Na wiosnę 1940 roku ks. Gustaw został mianowany wiceprezesem Zarządu Okręgu SN w Rzeszowie. Po sformowaniu NOW służył jako kapelan dla żołnierzy NOW w okręgu rzeszowskim krypt. „COP” i używał konspiracyjnego pseudonimu „Tadeusz Tomicki”.

Powstanie Warszawskie

Niedługo przed Powstaniem Warszawskim Zarząd Główny SN powołał ks. Gustawa Nachajskiego do centrali Wydziału Organizacyjnego w Warszawie. Ks. Gustaw Nachajski zginął na drugi dzień po wybuchu powstania w niejasnych okolicznościach. Według powojennych relacji świadków, zginął na Ochocie w niemieckiej egzekucji na placu Narutowicza.

Odznaczenia

Za dzielność i wierną służbę Ojczyźnie podczas obrony Lwowa i Kresów Wschodnich w latach 1918-1919, ks. Gustaw Nachajski otrzymał z rąk Dowódcy Armii „Wschód” dyplom i odznakę honorową „Orlęta”. 24 lipca 1921 roku odznaczony został Krzyżem Walecznych przez dowództwo 1 Dywizji Polskich Legionów Józefa Piłsudskiego.

Symboliczny grób

Ciało ks. Gustawa Nachajskiego nigdy nie zostało odnalezione po Powstaniu Warszawskim. Symboliczna tablica upamiętniająca jego osobę została umieszczona na grobie jego rodziców na Cmentarzu Parafialnym w Ulanowie (woj. podkarpackie).

W naszym mieście Stalowej Woli do dziś mieszkają członkowie rodziny ks. Nachajskiego, którzy przybyli tutaj po wojnie z pobliskiego Ulanowa.

Cześć Jego Pamięci!

MW / MKDAK

źródła: Archiwum Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej (w organizacji), Stanisław Puchalski „Partyzanci Ojca Jana”, Krzysztof Kaczmarski „Podziemie Narodowe na Rzeszowszczyźnie”.

© 2016-2026 MKDAK. Wszelkie Prawa zastrzeżone. Kopiowanie tekstów, zdjęć lub filmów bez zgody zabronione!

aktualizacja 2.8.26