Niespodzianka na koniec Roku „Cichociemnych” [ZDJ─śCIA]

┼Üwi─Öta „Cichociemnych” podczas szkolenia w Anglii. Stanis┼éaw ┼Üo┼étys drugi z prawej na dole choinki.

(fot.A.Gradulska/M.Biesiada)

Ko┼äcem ubieg┼éego roku Sejm RP uchwali┼é 2016 rok „Rokiem Cichociemnych”, aby odda─ç ho┼éd legendarnym ┼╝o┼énierzom-spadochroniarzom szkolonym podczas II wojny ┼Ťwiatowej w Anglii. Przez ca┼éy rok w ca┼éym kraju odbywa┼éy si─Ö ro┼╝nego rodzaju uroczysto┼Ťci, wystawy i koncerty, w kt├│rych byli przypominani wielcy Bohaterowie tych elitarnych oddzia┼é├│w.
Uchwała Sejmu RP

My r├│wnie┼╝ starali┼Ťmy si─Ö przybli┼╝y─ç na ┼éamach naszych stron i portali spo┼éeczno┼Ťciowych „Cichociemnego” Stanis┼éawa So┼étysa ps. „Sowa”, „W├│jt”, kt├│ry przez kilka miesi─Öcy dow├│dzi┼é rozwadowskim Kedywem. Mimo ograniczonych informacji, nie ustawali┼Ťmy w poszukiwaniu i odkrywaniu nowych fakt├│w dla upami─Ötnienia jego osoby i w pozyskiwaniu eksponat├│w dla naszego przysz┼éego muzeum Kedywu i Armii Krajowej. Nasze wysi┼éki nareszcie zaowocowa┼éy i kilka dni temu uda┼éo nam si─Ö dotrze─ç do ┼╝yj─ůcych jeszcze cz┼éonk├│w rodziny Stanis┼éawa So┼étysa i w najbli┼╝szych dniach planujemy seri─Ö wywiad├│w z cz┼éonkami rodziny, kt├│rzy obiecali nam takie informacje dostarczy─ç. Dodatkowo rodzina udost─Öpni┼éa kilka niepublikowanych zdj─Ö─ç i dokument├│w (poni┼╝ej), kt├│re mamy nadziej─Ö trafi─ů kiedy┼Ť do naszego muzeum. Jeszcze raz zach─Öcamy do zapoznania si─Ö z (uzupe┼énionym) ┼╝yciorysem tego bardzo m┼éodego i niezwykle odwa┼╝nego Bohatera, kt├│ry odda┼é dla swojej ojczyzny to co najcenniejsze – swoje ┼╝ycie.


 

Fundacja KEDYW

Stanis┼éaw So┼étys ps. „Sowa”, „W├│jt”

ur. 1 grudnia 1921 r. – zm. 8 czerwca 1944 r.

Urodzi┼é si─Ö w Warszawie 1 grudnia 1921 roku. Syn Jadwigi i Mi┼éosza, legionisty i p├│┼║niejszego ┼╝o┼énierza wywiadu AK. Pochodzi┼é z rodziny patriotycznej o tradycjach nauczycielskich. Pod koniec lat dwudziestych, rodzina So┼étys├│w przenios┼éa si─Ö na ┼Ül─ůsk z podwarszawskiego Sulej├│wka. W 1937 r. uko┼äczy┼é gimnazjum og├│lnokszta┼éc─ůce w Katowicach. W 1939 r. otrzyma┼é ┼Ťwiadectwo dojrza┼éo┼Ťci z Liceum Og├│lnokszta┼éc─ůcego w Katowicach.

Legitymacja harcerska Stanisława Sołtysa (fot. A.Gardulska/M.Biesiada)

Legitymacja harcerska Stanisława Sołtysa (fot. A.Gardulska/M.Biesiada)

W czasie nauki w gimnazjum dzia┼éa┼é jako instruktor harcerski, krzewi─ůc polskie tradycje patriotyczne w┼Ťr├│d r├│wie┼Ťnik├│w.┬áNa wakacje w 1939 roku pojecha┼é do wujostwa Duli┼äskich, mieszkaj─ůcych w przysi├│┼éku Zofipole, dzi┼Ť w gminie Annopol. Jego wuj, pan Roman Duli┼äski, by┼é administratorem folwarku Hempl├│w z Wa┼éowic. Tam, w dworku otoczonym dooko┼éa lasami, zasta┼éa go wojna.

W chwili wybuchu wojny nie mia┼é jeszcze uko┼äczonych 18 lat, nie mia┼é wi─Öc szans dosta─ç si─Ö do walcz─ůcego wojska. Los jednak sprawi┼é, ┼╝e do zagubionego w lasach Zofipola, w nocy 9 wrze┼Ťnia przyby┼éa kilkudziesi─Öcioosobowa grupa sztabowa ┼╝o┼énierzy Wojsk Polskich. Jak si─Ö okaza┼éo, by┼éa to grupa o sile kompanii, z rozbitej za Wis┼é─ů odwodowej Armii ÔÇ×Prusy”, kt├│rej resztki po bitwie pod I┼é┼╝─ů przebi┼éy si─Ö nad Wis┼é─Ö.┬á Po przeprawie w rejonie J├│zefowa i S┼éupi Nadbrze┼╝nej ci─ůgn─Ö┼éy do Lublina, gdzie zgodnie┬áz rozkazem Naczelnego Wodza mia┼éa tworzy─ç si─Ö Armia ÔÇ×Lublin”, pod dow├│dztwem gen. Tadeusza Piskora. W grupie tej by┼éo dw├│ch genera┼é├│w: Gustaw Paszkiewicz, dow├│dca 12 dywizji piechoty oraz Stanis┼éaw┬á Skwarczy┼äski, dow├│dca grupy operacyjnej Armii ÔÇ× Prusy”, ┼╗o┼énierze przenocowali tylko┬áw Zofipolu i nad ranem wyjechali w kierunku Lublina. Stanis┼éaw So┼étys zabra┼é si─Ö z nimi na ochotnika,┬áw mundurze harcerza. Na po┼╝egnanie zostawi┼é rodzicom tylko kartk─Ö, na kt├│rej skre┼Ťli┼é par─Ö s┼é├│w, ┼╝e tak w┼éa┼Ťnie musi post─ůpi─ç.

Nast─Öpnego dnia19 wrze┼Ťnia z┬ározbit─ů Armi─ů ÔÇ×Prusy” przekroczy┼é granic─Ö polsko-rumu┼äsk─ů. Na pocz─ůtku listopada dotar┼é do Francji, gdzie zosta┼é skierowany do Szko┼éy Podchor─ů┼╝ych Piechoty w Guer, kt├│r─ů uko┼äczy┼é z bardzo dobrym wynikiem w kwietniu 1940 roku. W czerwcu 1940 roku po upadku Francji ewakuowa┼é si─Ö do Wielkiej Brytanii, gdzie zosta┼é przydzielony do 1 Brygady Strzelc├│w, tam odby┼é kurs zast─Öpc├│w dow├│dc├│w pluton├│w i zg┼éosi┼é si─Ö do s┼éu┼╝by w kraju. Po konspiracyjnym przeszkoleniu dywersyjnym 2413 kandydat├│w, zosta┼é wyselekcjonowany do elitarnej grupy 316 ÔÇ×Cichociemnych” spadochroniarzy Armii Krajowej i zosta┼é zaprzysi─Ö┼╝ony 24 sierpnia 1942 roku w Oddziale VI Sztabu Naczelnego Wodza┬ána rot─Ö┬áArmii Krajowej.

Świadectwo Stanisława Sołtysa

 

Zrzut do Polski i dzia┼éalno┼Ť─ç konspiracyjna

Zrzutu z Anglii na teren okupowanej Polski dokonano w nocy z 26 na 27 stycznia 1943 roku w ramach┬áoperacji ÔÇ×GaugeÔÇŁ – dowodzonej przez por. naw. Radomira Walczaka. Ekipa spadochroniarzy, w kt├│rej si─Ö znajdowa┼é, zosta┼éa zrzucona na plac├│wk─Ö odbiorcz─ů ÔÇ×┼╗ubr”-┬á14 km na p├│┼énoc od Kielc. Po aklimatyzacji w Warszawie dosta┼é przydzia┼é do rozwadowskiego Kedywu AK obwodu „Niwa” (Nisko-Stalowa Wola), gdzie┬ápe┼éni┼é funkcj─Ö oficera dywersji od listopada 1943 roku┬ádo marca 1944 roku. Zwolniony z dow├│dztwa rozwadowskiego Kedywu┬ázosta┼é przeniesiony do mieleckiego Kedywu AK Obwodu „Mleko”. Jego zadania koncentrowa┼éy si─Ö wok├│┼é odbioru alianckich zrzut├│w sprz─Ötu i broni przeznaczonych dla Armii Krajowej. Odpowiada┼é r├│wnie┼╝ za nadzorowanie produkcji broni w tajnej wytw├│rni zlokalizowanej w podmieleckich Wadowicach.

 

sssss

Stanisław Sołtys (z prawej) podczas szkolenia w Anglii. (fot. A.Gradulska/M.Biesiada)

 

Stanis┼éaw So┼étys ( w ┼Ťrodku z papierosem) w┼Ťr├│d "Cichociemny" podczas szkolenia w Anglii. (fot. A.Gradulska/M.Biesiada)

Stanis┼éaw So┼étys ( w ┼Ťrodku z papierosem) w┼Ťr├│d „Cichociemny” podczas szkolenia w Anglii. (fot. A.Gradulska/M.Biesiada)

 

┬ęfundacja KEDYW

Legitymacja „Cichociemnych” (fot. A.Gradulska/M/Biesiada)

Aresztowanie

Dzia┼éalno┼Ť─ç dywersyjn─ů Stanis┼éawa So┼étysa przerwa┼éo aresztowanie, do kt├│rego dosz┼éo ┬á20 maja 1944 r. w dworze┬áPrzybysz w Jamach ko┼éo Mielca podczas potyczki z Gestapo. Z dworu Przybysz zosta┼é przewieziony do wi─Özienia w Mielcu gdzie by┼é wielokrotnie przes┼éuchiwany i brutalnie torturowany. Wybito mu wszystkie z─Öby, po┼éamano palce, wyrywano paznokcie, ale mimo to nie wyda┼é nikogo.

Po aresztowaniu Stanis┼éawa So┼étysa, Komenda Mieleckiego Obwodu AK podj─Ö┼éa starania w celu odbicia wi─Ö┼║nia. Do tego zadania wyznaczeni zostali ludzie z mieleckiego Kedywu: por. Leon Kobzdej, ps ÔÇ×Le┼ŤnikÔÇŁ, por. Wies┼éaw Lachnit, ps. ÔÇ×KulskiÔÇŁ, Grzegorz Wery┼äski, ps. ÔÇ×Jask├│┼ékaÔÇŁ i Walenty Basiaga, ps. ÔÇ×Jele┼äÔÇŁ. Ostatecznie akcj─Ö odbicia ustalono na dzie┼ä 23 maja. Wywiad ustali┼é, ┼╝e ÔÇ×W├│jtÔÇŁ w tym dniu zostanie przewieziony samochodem z siedziby Gestapo przy ul. Narutowicza do Rzeszowa. Wyznaczono na miejsce akcji naro┼╝nik ulic Narutowicza i Ko┼Ťciuszki, sk─ůd zamierzano wycofa─ç si─Ö z odbitym wi─Ö┼║niem w zaro┼Ťla nad Wis┼éok─ů i dalej na Radomy┼Ťl Wielki.

Plan akcji przewidywa┼é, ┼╝e skr─Öcaj─ůcy na szos─Ö d─Öbick─ů samoch├│d gestapowski mieli ostrzela─ç i zatrzyma─ç Lachnit i Wery┼äski. Po odbiciu wi─Ö┼║nia mia┼é by─ç dokonany odskok. Akcja zako┼äczy┼éa si─Ö tragicznie. Gdy partyzanci z broni─ů o um├│wionym czasie oczekiwali na stanowiskach, ┼╝andarmeria otrzyma┼éa telefoniczn─ů informacj─Ö od pracownik├│w Banku Rolnego, ┼╝e przed budynkiem kr─Öc─ů si─Ö podejrzani ludzie. ┼╗andarmi wys┼éali patrol, w kt├│rym znajdowa┼é si─Ö ┼╝andarm Wucky oraz funkcjonariusz Kripo Rajtaj. Niemcy znaj─ůc┬áopisy partyzant├│w, zaatakowali ich niespodziewanie na ulicy, zabijaj─ůc na miejscu Wery┼äskiego, rannego Lachnita przewieziono do szpitala i starano si─Ö Go utrzyma─ç przy ┼╝yciu, w celu wymuszenia od niego zezna┼ä. Niemcy obawiaj─ůc si─Ö jednak pr├│by odbicia ÔÇ×W├│jtaÔÇŁ i rannego Lachnita z mieleckiego szpitala, przewiezli ich pod wzmocnionym nadzorem do Rzeszowa, do wi─Özienia na Zamku. Obaj zostali ponownie poddani okrutnym torturom. Ranny Lachnit, aby nie wyda─ç koleg├│w i skr├│ci─ç sobie cierpienie, zerwa┼é za┼éo┼╝one opatrunki. Stanis┼éaw So┼étys zosta┼é zastrzelony w celi wi─Özienia na Zamku w Rzeszowie w dniu 8 czerwca 1944 roku.┬áW chwili ┼Ťmierci mia┼é zaledwie 23 lata.

┬ęFundacja KEDYW

Niemiecki afisz ┼Ťmierci og┼éaszaj─ůcy wykonanie wyroku ┼Ťmierci na Stanis┼éawie So┼étysie.

Po wojnie w 1948 roku jego szcz─ůtki ekshumowano i z┼éo┼╝ono w kwaterze wojskowej na Cmentarzu Katedralnym w Sandomierzu. Na jego grobie znajduje si─Ö r├│wnie┼╝ pami─ůtkowa tabliczka wspominaj─ůca ojca┬áMi┼éosza So┼étysa ┼╝o┼énierza AK, kt├│ry zgin─ů┼é w obozie koncentracyjnym Buchenwald w 1945 r.

┬ęfundacja KEDYW

72 rocznica ┼Ťmierci "Cichociemnego" Stanis┼éawa So┼étysa ps. "Sowa", "W├│jt".

Gr├│b┬á„Cichociemnego” Stanis┼éawa So┼étysa ps. „Sowa”, „W├│jt”.

 

72 rocznica ┼Ťmierci "Cichociemnego" Stanis┼éawa So┼étysa ps. "Sowa", "W├│jt".

P┼éyta nagrobkowa┬á„Cichociemnego” Stanis┼éawa So┼étysa ps. „Sowa”, „W├│jt”.

Po┼Ťmiertnie odznaczony Krzy┼╝em Srebrnym Orderu Virtuti Militari nr 13403, Krzy┼╝em Armii Krajowej oraz Medalem Wojska Polskiego. W Stalowej Woli na osiedlu Zasanie, jedna z ulic zosta┼éa nazwana ulic─ů Stanis┼éawa So┼étysa ku czci jego pami─Öci.

┬ęFundacja KEDYW

┬ęFundacja KEDYW

┬áCze┼Ť─ç i Chwa┼éa Bohaterom!


Dr. ┼üazowski odbija ÔÇ×CichociemnegoÔÇŁ z r─ůk Sowiet├│w tutajÔÇŽ


MW

zr├│d┼éa: Dionizy Garbacz┬á„Brunatne Lata”, Jedrzej Tucholski „Cichociemni”,┬ámalopolskawiiwojnie.pl,┬áZesp├│┼é Szk├│┼é Gastronomicznych i Hotelarskich w Sandomierzu, Marek Biesiada.


podziel si─Ö:

Dodaj komentarz

Tw├│j adres email nie zostanie opublikowany. Pola, kt├│rych wype┼énienie jest wymagane, s─ů oznaczone symbolem *