1 marca 1897 r. urodzi艂 si臋 Komendant Obwodu „Niwa” AK – Kazimierz Pilat ps. „Zaremba”

漏Fundacja KEDYW

(fot. Muzeum Regionalne w Stalowej Woli)

kpt. Kazimierz Pilat ps. „Zaremba”

ur. 01.03.1897 r. – zm. 9.03.1944 r.

Kapitan Wojska Polskiego
Komendant ZWZ w Stalowej Woli
Komendant Obwodu Nisko – Stalowa Wola Armii Krajowej


Kazimierz Pilat urodzi艂 si臋 1 marca 1897 r. w Tyczynie ko艂o Rzeszowa. By艂 synem Franciszka i Wiktorii z d. Pa艣ko. Mia艂 cztery siostry i czterech braci. Jako m艂ody ch艂opiec pomaga艂 ojcu w prowadzeniu zak艂adu 艣lusarsko-kowalskiego. Podczas pracy z ojcem zaowocowa艂o w nim zami艂owanie do techniki. Jeszcze jako m艂ody ch艂opiec dzia艂a艂 przez kilka lat w niepodleg艂o艣ciowej organizacji 鈥瀂arzewie鈥. W 1914 r. zda艂 Matur臋 w Rzeszowie. 5 lutego 1930 r. o偶eni艂 si臋 z J贸zef膮 Kopyto w ko艣ciele parafialnym w Zakopanem i wkr贸tce urodzi艂 si臋 syn Wojciech.

漏Fundacja KEDYW

Od lewej: 偶ona J贸zefa, syn Wojciech i Kazimierz Pilat (fot. Kolekcja Karola Karbarza)

S艂u偶ba w wojsku

W wieku 18 lat zosta艂 powo艂any do s艂u偶by wojskowej w armii austriackiej. W latach 1915-1916 uko艅czy艂 kurs oficerski w czeskiej Opawie, praktyk臋 odbywa艂 w jednostkach liniowych gdzie czeka艂a na niego wojna na froncie wschodnim. Potem by艂 front w艂oski, walki w Alpach i na bagnistych terenach nad rzek膮 Piave. Tam te偶 zosta艂 ranny i zachorowa艂 na malari臋. Po powrocie do Polski od listopada 1918 do 1922 r. by艂 偶o艂nierzem tworz膮cego si臋 Wojska Polskiego. Uczestniczy艂 w wojnie polsko-ukrai艅skiej, jako obro艅ca Lwowa, a nast臋pnie w wojnie z bolszewikami.

Okres mi臋dzywojenny

Po demobilizacji rozpocz膮艂 studia na Politechnice Lwowskiej. W latach 1922-1929 studiowa艂 na wydziale mechanicznym Politechniki Lwowskiej. Zosta艂 in偶ynierem mechanikiem. Pracowa艂 we lwowskiej Elektrowni, w dyrekcji Las贸w Pa艅stwowych w 艁ucku, w zak艂adach produkuj膮cych dla wojska, w warsztatach portowych rzecznej Marynarki Wojennej w Pi艅sku, Zak艂adach Balonowych i Wytw贸rni Spadochron贸w w Legionowie, a tak偶e Zbrojowni nr 2 w Warszawie. W聽pa藕dzierniku聽1938 r. zosta艂 przyj臋ty do Zak艂ad贸w聽Po艂udniowych w Stalowej Woli, gdzie pocz膮tkowo pracowa艂 w dziale konstrukcyjnym, a nast臋pnie w dziale聽gospodarki maszynowej.

漏Fundacja KEDYW

(fot. Kolekcja Karola Karbarza)

Praca konspiracyjna

Kazimierz Pilat od wybuchu wojny dzia艂a艂 w stalowowolskiej konspiracji, by艂 jednym z organizator贸w Zwi膮zku Walki Zbrojnej (ZWZ) na terenie Stalowej Woli i jego pierwszym komendantem. Po scaleniu ZWZ z AK pe艂ni艂 r贸wnie偶 funkcj臋 pierwszego Komendanta Obwodu Nisko-Stalowa Wola Armii Krajowej. Jako komendant obwodu zaplanowa艂 i zorganizowa艂 wiele akcji bojowych na terenie obwodu. W czasie swojej dzia艂alno艣ci doprowadzi艂 do scalenia Batalion贸w Ch艂opskich (BCh) oraz do cz臋艣ciowego scalenia NOW z AK. By艂 bardzo lubiany w艣r贸d pracownik贸w Zak艂ad贸w Po艂udniowych i szanowanych przez dzia艂aczy konspiracji. Przez ca艂e 偶ycie cechowa艂a go niezwyk艂a solidno艣膰, poczucie odpowiedzialno艣ci, porz膮dku i zdyscyplinowanie.

Aresztowanie

9 marca 1944 r. Kazimierz Pilat zosta艂 aresztowany przez Niemc贸w na terenie Zak艂ad贸w Po艂udniowych w Stalowej Woli i zosta艂 osadzony w areszcie stalowowolskiej Gestapo, kt贸rej siedziba mie艣ci艂a si臋 przy dzisiejszej ul. Skoczy艅skiego 26. Prawdopodobnie przyczyn膮 aresztowania by艂o zdobycie przez Niemc贸w informacji o tym, 偶e na zlecenie Kazimierz Pilata zosta艂a sfotografowana i przekazana do Londynu dokumentacja produkowanego w Zak艂adach Po艂udniowych niemieckiego dzia艂a przeciwlotniczego „Flak 8.8”. Do dzi艣 jednak nie wiadomo kto wyda艂 Kazimierza Pilata. Podczas 艣ledztwa w siedzibie Gestapo by艂 brutalnie torturowany lecz nie wyda艂 nikogo. Wed艂ug informacji przekazanej przez niemieckiego lekarza dra Richarda Herbolda, tego samego dnia zosta艂 zabity, a nast臋pnie zakopany na terenie dzisiejszego Parku Miejskiego. Niemcy nigdy nie zdradzili dok艂adnego miejsca jego poch贸wku, co mia艂o by膰 z ich strony aktem zemsty za jego patriotyczn膮 dzia艂alno艣膰.

Dok艂adne miejsce, w kt贸rym zosta艂y zakopane zw艂oki Kazimierza Pilata do dzi艣 nie zosta艂o odnalezione. W 1989 r. za staraniem organizacji kombatanckich Kazimierz Pilat zosta艂 upami臋tniony pomnikiem na terenie parku w pobli偶u Szko艂y Muzycznej. Park dzi艣 nazywa si臋 Parkiem Miejskim im. kpt. Kazimierza Pilata.

漏Fundacja KEDYW

Pomnik Kazimierza Pilata na terenie dzisiejszego Parku Miejskiego im. Kazimierza Pilat (fot. Fundacja KEDYW)

Cze艣膰 Jego Pami臋ci!

 

MW/Fundacja KEDYW

Bibliografia: Archiwum Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej (w organizacji), Zdzis艂aw Domino „G艂os Tyczna” 2009. Dionizy Garbacz „Brunatne Lata”.

Dodaj komentarz

Tw贸j adres email nie zostanie opublikowany. Pola, kt贸rych wype艂nienie jest wymagane, s膮 oznaczone symbolem *