18 czerwca 1940 r. – Niemcy zabili Jana Zatopia艅skiego – jednego z tw贸rc贸w SZP i ZWZ w Stalowej Woli

Jan Antoni Zatopia艅ski

ur. 24 czerwca 1906 r. – zm. 18 czerwca 1940 r.
呕o艂nierz S艂u偶by Zwyci臋stwu Polski (SZP) w Stalowej Woli
呕o艂nierz聽Zwi膮zku Walki Zbrojnej (ZWZ) w Stalowej Woli


Zarz膮d Bratniej Pomocy St. P.W.S.B.M w Poznaniu 1928 r. Jan Zatopia艅ski w pierwszym rz臋dzie. (fot. Fundacja KEDYW)

Jan Antoni Zatopia艅ski urodzi艂 si臋 24 czerwca 1906 r. w 艁odzi. By艂 synem Walentego i Heleny Zatopia艅skich. By艂 偶onaty z Iren膮, z kt贸r膮 mia艂 syna Janusza oraz c贸rk臋 Barbar臋. Uko艅czy艂 Pa艅stwow膮 Wy偶sz膮 Szko艂臋 Budowy Maszyn i Elektrotechniki w Poznaniu. W czasie nauki w P.W.S.B.M w Poznaniu udziela艂 si臋 w studenckiej organizacji samopomocy „Bratnia Pomoc”, w kt贸rej pe艂ni艂 funkcj臋 cz艂onka zarz膮du.

Jeszcze przed wojn膮 pracowa艂 jako konstruktor w Zak艂adach G贸rniczych w Starachowicach, a nast臋pnie przeprowadzi艂 si臋 do Stalowej Woli, gdzie podj膮艂 prac臋 w nowo powsta艂ych Zak艂adach Po艂udniowych – Centralnego Okr臋gu Przemys艂owego (COP) jako technolog. W Stalowej Woli pracowa艂 r贸wnie偶 jako nauczyciel w gimnazjum przemys艂owym dzia艂aj膮cym przy Zak艂adach Po艂udniowych.

Praca konspiracyjna

W Stalowej Woli na terenie okupowanych Zak艂ad贸w Po艂udniowych przemianowanych przez Niemc贸w na „Reichswerke Hermann G贸ring – Werke Stalowa Wola”, ju偶 w 1939 r. zacz臋艂y si臋 formowa膰 pierwsze grupy konspiracyjne. Jan Zatopia艅ski wraz z kolegami konstruktorami ZP Marianem Szolcem, Kazimierzem Zahoreckim i Dionizym Komanem zorganizowali pierwsz膮 konspiracyjn膮 kom贸rk臋 Polskiego Pa艅stwa Podziemnego o nazwie S艂u偶ba Zwyci臋stwu Polski (SZP) , kt贸ra ko艅cem 1939 r. zosta艂a przemianowana przez gen. W艂adys艂awa Sikorskiego na Zwi膮zek Walki Zbrojnej (ZWZ), a nast臋pnie w 1942 r. w Armi臋 Krajow膮.

Aresztowanie

18 maja 1940 r. Jan Zatopia艅ski zosta艂 aresztowany w fali aresztowa艅 polskiej inteligencji, kt贸r膮 Niemcy urz膮dzili na terenach Stalowej Woli, Rozwadowa i Niska.聽Aresztowania by艂y cz臋艣ci膮 akcji nazwanej przez Niemc贸w „Au脽erordentliche Befriedungsaktion” (AB) czyli „Nadzwyczajnej Akcji Pacyfikacyjnej”. Akcja obejmowa艂a ca艂y teren Generalne Gubernatorstwa i mia艂a na celu ca艂kowit膮 likwidacj臋 polskiej inteligencji i os贸b politycznie niebezpiecznych dla niemieckiego porz膮dku.

Wiezienie w Tarnowie

Wkr贸tce po aresztowaniu i po przes艂uchaniach w stalowowolskiej katowni Gestapo, Jan Zatopia艅ski zosta艂 wywieziony z grup膮 stalowowolskich wi臋藕ni贸w do O艣wi臋cimia, gdzie zaczyna艂y nap艂ywa膰 pierwsze transporty do nowego niemieckiego obozu KL Auschwitz. Jednak gdy si臋 okaza艂o, 偶臋 wi臋kszo艣膰 os贸b ze Stalowej Woli nie zosta艂a uj臋ta na li艣cie wi臋藕ni贸w, zostali oni odes艂ani do wi臋ziena w Tarnowie. W tarnowskim wi臋zieniu Zatopia艅ski wraz z innymi aresztowanymi zostali uznani za niebezpiecznych wi臋藕ni贸w politycznych i zostali osadzeni w pojedynczych celach w oddziale „IV E”.

W tarnowskim wi臋zieniu Jana Zatopia艅skiego i koleg臋 z Kazimierza Zahoreckiego Niemcy poddali brutalnym przes艂uchiwaniom. Pierwszym przes艂uchiwanym by艂 Zahorecki. Jak si臋 p贸藕niej okaza艂o na drugi dzie艅 po przes艂uchaniu Zahorecki pope艂ni艂 samob贸jstwo w swojej celi. Po Zahoreckim przyszed艂 czas na Jana Zatopia艅skiego i tak jak Zahorecki zosta艂 na drugi dzie艅 znaleziony w swojej celi martwy. Jak podali innym w臋zinom Niemcy, Jan Zatopia艅ski powiesi艂 si臋 na kaloryferze, przy nim le偶a艂 o艂贸wek i kartka, na kt贸rej napisa艂, „偶e przeprasza swoich koleg贸w ze Stalowej Woli, kt贸rych wsypa艂 ale nie m贸g艂 ju偶 wytrzyma膰 bicia”. Oczywi艣cie 艣mier膰 Jana Zatopia艅skiego jak i Zahoreckiego by艂a perfidnym k艂amstwem i manipulacj膮, Niemcy zabili swoje ofiary chc膮c da膰 swoim wi臋藕niom do zrozumienia co ich czeka je艣li nie b臋d膮 wsp贸艂pracowali i „sypali” swoich „wsp贸艂-bandyt贸w”. Jan Zatopia艅ski nie wyda艂 nikogo.

Miejsce poch贸wku

Po zamordowaniu Jana Zatopia艅skiego Niemcy wydali cia艂o Polakom i zosta艂 pochowany na cmentarzu w Tarnowie, na kt贸rym spoczywa do dzi艣, niestety w bezimiennym grobie. Gr贸b Jana Zatopia艅skiego jak i wielu innych, w latach powojennych zosta艂y zlikwidowane by zrobi膰 miejsca na nowe poch贸wki.

W 2017 r. Fundacja KEDYW podj臋艂a pr贸b臋 ustalenia miejsca poch贸wku stalowowolskich 偶o艂nierzy ZWZ na tarnowskim cmentarzu wraz z grobem Jana Zatopia艅skiego. Wed艂ug wst臋pnych ustale艅 przy pomocy oddzia艂u IPN w Tarnowie, prawdopodobnie groby stalowowolskich bohater贸w nie zosta艂y przeniesione, jedynie pochowano na nich nowe osoby. Jak zapewnia tarnowski IPN, prace identyfikacyjne rozpoczn膮 si臋 jeszcze w 2018 r. i wszyscy, kt贸rych groby by艂y zlikwidowane zostan膮 przywr贸cone i prawid艂owo opisane.

Cze艣膰 Jego Pami臋ci!

MW/Fundacja KEDYW
Bibliografia: Archiwum Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej (w organizacji), Barbara Michlak, Praca zbiorowa „Oddali 偶ycie za Polsk臋 – 呕o艂nierze i dow贸dcy Armii Krajowej Obwodu Nisko – Stalowa Wola”, Dionizy Garbacz „Brunatne Lata”.


Pierwsze w Polsce Muzeum Kedywu – elitarnego pionu dywersyjnego Armii Krajowej powstaje w czynie spo艂ecznym z inicjatywy Fundacji KEDYW. Nasza dzia艂alno艣膰 opiera si臋 na wolontariacie i darowiznach ludzi dobrej woli. Bez twojego wsparcia nie osi膮gniemy celu! WESPRZYJ NAS!聽

Konto bankowe: SANBank Nadsa艅ski Bank Sp贸艂dzielczy
Nr konta: 05 9430 0006 0046 7597 2000 0001
KOD SWIFT: POLUPLPR
Lub bezpiecznie kart膮 p艂atnicz膮 przez system p艂atno艣ci PayPal

Dodaj komentarz

Tw贸j adres email nie zostanie opublikowany. Pola, kt贸rych wype艂nienie jest wymagane, s膮 oznaczone symbolem *