22 grudnia 1943 r. Niemcy rozstrzelali 10 żołnierzy Korpusu Zachodniego Armii Krajowej w Woli Zarczyckiej [FILM]

Miejsce egzekucji w Woli Zarczyckiej (fot. Antoni Kolano)

76 lat temu Niemcy rozstrzelali 10 ┼╝o┼énierzy Korpusu Zachodniego Armii Krajowej w Woli Zarczyckiej na Podkarpaciu. Egzekucja w Woli Zarczyckiej by┼éa drug─ů z trzech egzekucji na ┼╝o┼énierzach KZ-AK aresztowanych pocz─ůtkiem grudnia 1943 roku┬áw Stalowej Woli.

Korpusu Zachodniego

Oddzia┼é dywersyjnej KZ powsta┼é w 1941 r. w Stalowej Woli z inicjatywy podporucznika rezerwy Kazimierza Kazimierczaka oraz by┼éego Komendanta stalowowolskiej Narodowej Organizacji Wojskowej (NOW) Alojzego Holeksy. KZ powsta┼é pocz─ůtkowo jako samodzielna grupa, ale po powo┼éaniu Armii Krajowej przez Polskie Pa┼ästwo Podziemne, zosta┼é scalony z AK i podlega┼é stalowowolskiemu komendantowi obwodu Nisko-Stalowa Wola AK. KZ-AK w Stalowej Woli zrzesza┼é oko┼éo 30 wysiedlonych ┼╝o┼énierzy przyby┼éych do Stalowej Woli z Poznania, ┼Ül─ůska i Zag┼é─Öbia.

Wpadka po akcji 

7 grudnia 1943 r. oddzia┼é KZ wraz z oddzia┼éem ┼╝o┼énierzy z Kedywu obwodu Nisko – Stalowa Wola AK wsp├│lnie wyruszyli za Stalow─ů Wol─Ö w pobliskie lasy, w celu odkopania zakopanej we wrze┼Ťniu 1939 roku broni. Po udanej akcji wydobycia broni z terenu niemieckiego poligonu, ┼╝o┼énierze wyruszyli z powrotem do Stalowej Woli. Podczas powrotu zacz─ů┼é pr├│szy─ç ┼Ťnieg. W chwili dotarcia do Stalowej Woli ┼Ťnieg przesta┼é pada─ç i po nocnej akcji zosta┼éy ┼Ťlady.

Nast─Öpnego dnia z rana Niemcy natrafili na ┼Ťlady i postanowili sprawdzi─ç dok─ůd wiod─ů. Po ┼Ťladach na ┼Ťniegu Niemcy trafili na trop, kt├│ry prowadzi┼é do baraku na osiedle Ozet (dzielnic─Ö Stalowej Woli) gdzie mieszka┼é ┼╝o┼énierz KZ Antoni Och─Ödzan. Tam pod barakiem ukryta by┼éa te┼╝ zdobyta w akcji bro┼ä. W domu Och─Ödzana gestapo zdo┼éa┼éo aresztowa─ç domownika oraz jego go┼Ťcia, tak┼╝e ┼╝o┼énierza KZ Franciszka Kat─Ö.

Po tej wpadce natychmiast zacz─Ö┼éy si─Ö aresztowania w Hermann Goring Stahlwerke (okupowanych Zak┼éadach Po┼éudniowych COP) w Stalowej Woli, gdzie pracowali ┼╝o┼énierze KZ. W sumie Niemcy zdo┼éali aresztowa─ç oko┼éo 40 os├│b, w┼Ťr├│d aresztowanych znale┼║li si─Ö prawie wszyscy uczestnicy wyprawy z grupy KZ. Jeden z ┼╝o┼énierzy AK Henryk Liniewiecki ps. „Tom” podczas aresztowania w Zak┼éadach Po┼éudniowych zdecydowa┼é si─Ö za┼╝y─ç cyjanek potasu gdy zorientowa┼é si─Ö, ┼╝e przysz┼éo po niego Gestapo. Liniewiecki po spo┼╝yciu trucizny za chwil─Ö zmar┼é. Niemcy zakopali jego cia┼éo na terenie Zak┼éad├│w pod wie┼╝─ů ci┼Ťnie┼ä. Jedynie ┼╝o┼énierzom Kedywu uda┼éo si─Ö unikn─ů─ç aresztowania, by─ç mo┼╝e, ┼╝e nie znali ich w├│wczas dobrze ┼╝o┼énierze KZ, a ewidentnie „wsypa” zasz┼éa w szeregach KZ po akcji.


Czytaj więcej: Pierwsza egzekucja żołnierzy KZ-AK w Stalowej Woli


Druga egzekucja w Woli Zarczyckiej

Pierwsza egzekucja 10 ┼╝o┼énierzy KZ mia┼éa miejsce w Stalowej Woli ko┼éo stalowowolskiej Elektrowni 12 grudnia 1943 r. Kolejn─ů drug─ů grup─Ö ┼╝o┼énierzy KZ, Niemcy rozstrzelali 22 grudnia 1943 r. w Woli Zarczyckiej. Egzekucja w Woli Zarczyckiej by┼éa odwetem za likwidacj─Ö niemieckiego konfidenta.

22 grudnia 1943 r. w Woli Zarczyckiej zostali rozstrzelani:

  1. Edward Galant
  2. Edward Grzyb
  3. Józef Gorgoń
  4. Czesław Gallot
  5. Kazimierz Jakubiak
  6. Edward ┼üabu┼Ť
  7. Kazimierz Fijałkowski
  8. Zdzisław Kuzior
  9. Stanisław Paczyński
  10. Stefan Walasek

Ekshumacja

Po wojnie ciała zamordowanych żołnierzy zostały ekshumowane ze zbiorowej mogiły i zostały przeniesione do Stalowej Woli, gdzie po uroczystym pogrzebie spoczęły w Mauzoleum żołnierzy AK na Cmentarzu Komunalnym.

76. rocznica egzekucji w Woli Zarczyckiej

Od kilku lat w rocznic─Ö egzekucji ┼╝o┼énierzy KZ cz┼éonkowie Fundacji KEDYW oraz ┼ÜZ┼╗AK Ko┼éa Obwodu Nisko-Stalowa Wola wsp├│lnie odwiedzaj─ů miejsce egzekucji by odda─ç cze┼Ť─ç stalowowolskim ┼╝o┼énierzom KZ-AK. Miejsce egzekucji w Woli Zarczyckej to miejsce, na kt├│re od wielu lat przybywa r├│wnie┼╝ stalowowolski historyk i cz┼éonek ┼ÜZ┼╗AK Roman Niwierski, kt├│rego dziadek stryjeczny by┼é ┼╝o┼énierzem KZ i zgin─ů┼é w tej egzekucji. Poni┼╝ej film zarejestrowany przez nas w 2018 r. w Woli Zarczyckiej.

Film: Mikołaj Fołta

Cze┼Ť─ç ich Pami─Öci!

MW / Fundacja KEDYW / MKDAK

Bibliografia: Archiwum Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej (w organizacji), Dionizy Garbacz „Brunatne Lata”, dr Eugeniusz ┼üazowski „Prywatna Wojna”.

┬ę COPYRIGHT 2016-2019 Fundacja KEDYW. Wszelkie Prawa zastrze┼╝one. Kopiowanie tekst├│w, zdj─Ö─ç lub film├│w bez zgody Fundacji KEDYW zabronione!


Pierwsze w Polsce Muzeum Kedywu – elitarnego pionu dywersyjnego Armii Krajowej powstaje z inicjatywy Fundacji KEDYW. Nasza dzia┼éalno┼Ť─ç opiera si─Ö na wolontariacie i darowiznach ludzi dobrej woli. Bez twojego wsparcia nie osi─ůgniemy celu! WESPRZYJ NAS!

Zostań Patronem Muzeum Kedywu poprzez serwis Patronite:


Lub wesprzyj przelewem bankowym na konto:

Konto bankowe: SANBank Nadsański Bank Spółdzielczy
Nr konta: 05 9430 0006 0046 7597 2000 0001
KOD SWIFT: POLUPLPR


Lub bezpiecznie kart─ů p┼éatnicz─ů przez system p┼éatno┼Ťci PayPal: