29 listopada 1910 r. urodzi┼é si─Ö Ryszard ┼Üli┼╝y┼äski ps. „Bystry” – komendant obwodu AK i Powstaniec Warszawski

ppor. Ryszard ┼Üli┼╝y┼äski ps. „Skowron”, „Bystry”

29 listopada 1910 ÔÇô 13 pa┼║dziernika 1944

Podporucznik rezerwy Wojska Polskiego II RP
┼╗o┼énierz Zwi─ůzku Walki Zbrojnej (ZWZ) plac├│wki w Stalowej Woli
Zast─Öpca komendanta Obwodu NiskoÔÇôStalowa Wola Armii Krajowej
Komendant Obwodu NiskoÔÇôStalowa Wola Armii Krajowej
Powstaniec Warszawski


Podporucznik Ryszard ┼Üli┼╝y┼äski urodzi┼é si─Ö w Brze┼Ťciu nad Bugiem w woj. poleskim na Kresach Wschodnich. By┼é synem Ryszarda i Apolonii z d. Czarneckiej. Z wykszta┼écenia by┼é technikiem budowlano-drogowym. W II RP odby┼é s┼éu┼╝b─Ö w wojsku polskim uzyskuj─ůc stopie┼ä podporucznika rezerwy.

W okresie mi─Ödzywojennym pracowa┼é w Ministerstwie Komunikacji, a nast─Öpnie w kierownictwie budowy gmachu dyrekcji PKP i kolonii mieszkalnej w Che┼émie (woj. lubelskie). Od Czerwca 1933 roku do maja 1938 roku pracowa┼é przy przebudowie Warszawskiego W─Öz┼éa Kolejowego. W maju 1938 roku podj─ů┼é prac─Ö konstruktora budowlanego w wydziale technicznym Zak┼éad├│w Po┼éudniowych w Katowicach (woj. ┼Ťl─ůskie). Latem 1938 roku przeprowadzi┼é si─Ö do Stalowej Woli wraz z kadr─ů konstruktor├│w ZP z Katowic, aby kontynuowa─ç prac─Ö jako konstruktor budowlany w nowo budowanych Zak┼éadach Po┼éudniowych – Centralnego Okr─Ögu Przemys┼éowego (COP) w Stalowej Woli (woj. lwowskie, obecnie woj. podkarpackie. W Stalowej Woli pracowa┼é r├│wnie┼╝ jako konstruktor przyzak┼éadowej kolonii mieszkalnej.

Praca konspiracyjna

W czasie niemieckiej okupacji jako by┼éy wojskowy podj─ů┼é si─Ö dzia┼éalno┼Ťci konspiracyjnej. By┼é jednym z organizator├│w Zwi─ůzku Walki Zbrojnej (ZWZ) w Stalowej Woli, przekszta┼éconej p├│┼║niej w Armi─Ö Krajow─ů. Podczas s┼éu┼╝by w AK uczestniczy┼é w rozmowach scaleniowych AK z Batalionami Ch┼éopskimi (BCh) i Narodowej Organizacji Wojskowej (NOW). W komendzie obwodu Nisko-Stalowa Wola AK pe┼éni┼é funkcj─Ö zast─Öpcy komendanta obwodu.┬áJako zast─Öpca komendanta obwodu AK Kazimierza Pilata ps. „Zaremba”, cz─Östo uczestniczy┼é w akcjach dywersyjnych kierowanych przez Kedyw obwodu. W grudniu 1943 roku zosta┼é aresztowany przez niemieckie Gestapo na terenie niemieckiego szpitala w obecnej szkole PSP nr 1 przy ul. Dmowskiego w Stalowej Woli. Po szybkiej akcji Kedywu, jeszcze tego samego wieczoru zosta┼é odbity z r─ůk Niemc├│w w szpitalu. Cho─ç akcja powiod┼éa si─Ö Ryszard ┼Üli┼╝y┼äski zosta┼é ranny podczas strzelaniny ┼╝o┼énierzy Kedywu z Gestapo. Po tej akcji wszyscy wycofali si─Ö do bazy Kedywu w Rozwadowie (dzisiejsze powstaj─ůce Muzeum Kedywu). W rozwadowskim Kedywie sp─Ödzi┼é kilka tygodni lecz─ůc rany, kt├│rych dozna┼é podczas akcji odbicia w szpitalu.

Przedwojenna szko┼éa powszechna przy dzisiejszej ul. Dmowskiego w Stalowej Woli, w kt├│rej Niemcy urz─ůdzili szpital podczas okupacji (fot: Archiwum Dionizego Garbacza)

Ucieczka do Warszawy

┬ęFundacja KEDYW

Opakowanie meldunku „Skowrona-Bystrego” znaleziony w rozwadowskim Kedywie w 2015 r. (fot. MKDAK)

W strukturach AK by┼é pocz─ůtkowo zast─Öpca wspomnianego komendanta obwodu Nisko-Stalowa Wola AK Kazimierza Pilata ps. „Zaremba”. W marcu 1944 roku po aresztowaniu komendanta Kazimierza Pilata przej─ů┼é funkcj─Ö komendanta obwodu. Zagro┼╝ony ci─ůg┼éym aresztowaniem po dekonspiracji podczas odbicia ze szpitala w kwietniu 1944 roku ewakuowa┼é si─Ö z rodzin─ů do Warszawy. W Warszawie kontynuowa┼é konspiracyjn─ů walk─Ö z Niemcami i wkr├│tce walczy┼é w Powstaniu Warszawskim.

Ryszard ┼Üli┼╝y┼äski zgin─ů┼é 13 pa┼║dziernika 1944 roku na skutek ran odniesionych w wyniku artyleryjskiego ostrza┼éu, kilka dni po Powstaniu. By┼é ┼╝onaty, mia┼é syna Andrzeja. Spoczywa na warszawskim Cmentarzu Pow─ůzkowskim.

Cze┼Ť─ç jego Pami─Öci!

MW / MKDAK

Bibliografia: Archiwum Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej (w organizacji), Dionizy Garbacz „Brunatne Lata”. Zdj─Öcie g┼é├│wne Archiwum Dionizego Garbacza.

┬ę COPYRIGHT 2016-2023. Wszelkie Prawa zastrze┼╝one. Kopiowanie tekst├│w, zdj─Ö─ç bez zgody zabronione!