25.02.1915 r. urodzi┼é si─Ö niez┼éomny Franciszek S┼éowik ps. ÔÇ×Smo┼éaÔÇŁ – ┼╝o┼énierz WP, ZWZ, AK, WiN, NSZZ ÔÇ×Solidarno┼Ť─çÔÇŁ

┬ęFundacja KEDYW

Franciszek S┼éowik ps. ÔÇ×Smo┼éaÔÇŁ

ur. 25 luty 1915 r. – zm 18 maja 2005 r.

Żołnierz Wojska Polskiego II RP
Żołnierz ZWZ placówki Chwałowice (woj. podkarpackie)
┼╗o┼énierz AK plac├│wki Radomy┼Ťl nad Sanem (woj. podkarpackie)
Żołnierz WiN Chwałowice (woj. podkarpackie)
Dzia┼éacz NSZZ ÔÇ×Solidarno┼Ť─çÔÇŁ Stalowa Wola (woj. podkarpackie)


Franciszek S┼éowik urodzi┼é si─Ö 25 lutego 1915 roku w Chwa┼éowicach ko┼éo Radomy┼Ťla nad Sanem (woj. podkarpackie). W latach 1921-1928 chodzi┼é do szko┼éy podstawowej w Chwa┼éowicach. Mimo wybitnych zdolno┼Ťci, warunki materialne rodziny nie pozwoli┼éy na kontynuowanie nauki. Podj─ů┼é wi─Öc prac─Ö w gospodarstwie domowym.

Służba w wojsku

23 marca 1938 r. powo┼éany zosta┼é do wojska. S┼éu┼╝b─Ö odby┼é w 38 pu┼éku piechoty, 3 kompani baonu Wojska Polskiego II RP w Lubaczowie (woj. podkarpackie). Jako zdolny i wyr├│┼╝niaj─ůcy si─Ö ┼╝o┼énierz zosta┼é skierowany do Szko┼éy Podoficerskiej Korpusu Ochrony Pogranicza (KOP) w Czortkowie na Kresach Wschodnich, kt├│r─ů uko┼äczy┼é z 8. lokat─ů na 120 ┼╝o┼énierzy.┬á Po uko┼äczeniu Szko┼éy Podoficerskiej dosta┼é przydzia┼é do kompanii granicznej w Podwo┼éoczyskach nad Zbruczem (Kresy Wschodnie). Pod koniec sierpnia 1939 r. z chwil─ů og┼éoszenia mobilizacji skierowany zosta┼é do s┼éu┼╝by do Kopczy┼äca na Podolu (Kresy Wschodnie).

We wrze┼Ťniu 1939 r. podczas walk wojennych wycofuj─ůc si─Ö przez Lw├│w, Przemy┼Ťl do Bochni, bra┼é udzia┼é w obronie mostu na Rabie. Nast─Öpnie wycofa┼é si─Ö przez Tarn├│w, Rzesz├│w do Rudnika nad Sanem i zn├│w broni┼é mostu, tym razem na Sanie. 13 wrze┼Ťnia 1939 r. w wyniku walk w miejscowo┼Ťci Zofianka k. Janowa Lubelskiego zosta┼é ci─Ö┼╝ko ranny. Walk─Ö w kampanii wrze┼Ťniowej zako┼äczy┼é w stopniu starszego sier┼╝anta i uda┼é si─Ö w rodzinne strony.

Konspiracja antyniemiecka

Po powrocie do domu i wyleczeniu ran, wst─ůpi┼é w szeregi Zwi─ůzku Walki Zbrojnej (ZWZ) w Chwa┼éowicach, a nast─Öpnie w Armii Krajowej w Radomy┼Ťlu nad Sanem. Jako ┼╝o┼énierz Armii Krajowej uczestniczy w wielu akcjach bojowych, m.in. w rozbiciu niemieckiego posterunku policji we Wrzawach (woj. podkarpackie), w akcji kt├│rej zosta┼é zlikwidowany dow├│dca posterunku volksdeutsch Albert Alscher, za kt├│rego Niemcy p├│┼║niej wykonali odwet, zabijaj─ůc 25 Polak├│w za maj─ůtkiem Lubomirskich w Charzewicach (obecnie dzielnica Stalowej Woli).

Konspiracja antysowiecka

Po wojnie z Niemcami w 1944 roku widz─ůc nowe zagro┼╝enie ze strony Sowiet├│w i polskich komunist├│w pozosta┼é w konspiracji i zdecydowa┼é si─Ö na dalsz─ů walk─Ö z nowym okupantem. W 1945 roku po rozwi─ůzaniu AK przeszed┼é do Zrzeszenia ÔÇ×Wolno┼Ť─ç i Niezawis┼éo┼Ť─çÔÇŁ (WiN) w swoich rodzinnych Chwa┼éowicach, gdzie wkr├│tce zosta┼é mianowany kierownikiem plac├│wki.

1 kwietnia 1948 roku aresztowany zosta┼é przez Urz─ůd Bezpiecze┼ästwa (UB). Po brutalnym ┼Ťledztwie i torturach skazany zosta┼é przez Wojskowy S─ůd Rejonowy w Rzeszowie na 12 lat pozbawienia wolno┼Ťci i utrat─Ö mienia. Kar─Ö wi─Özienia odbywa┼é w Rzeszowie, Wronkach i Piechcinie. Z aresztu zwolniony zosta┼é 19 pa┼║dziernika 1954 roku. Z komunistycznych wi─Özie┼ä wr├│ci┼é zdruzgotany i schorowany. Po latach tak wspomina┼é ten czas:

ÔÇ×Po wyj┼Ťciu na wolno┼Ť─ç nie mog┼éem wr├│ci─ç do r├│wnowagi ┼╝yciowej i psychicznej. Stale┬áwydawa┼éo mi si─Ö, ┼╝e obok stoi stra┼╝nik, po nocach ┼Ťni┼éy mi si─Ö kipisze, a r─Öce mimowolnie sk┼éada┼éem do ty┼éuÔÇŁ

Ten bardzo okrutny i wyczerpuj─ůcy dla niego czas sp─Ödzony w PRL-owskich wi─Özieniach opisa┼é w swojej ksi─ů┼╝ce pt. ÔÇ×A czyny wasze b─Öd─ů spisaneÔÇŁ wydanej w 2000 roku.

Trzecia konspiracja

Po odbyciu kary za przynale┼╝no┼Ť─ç do konspiracji antyniemieckiej i antykomunistycznej, w 1959 roku przeprowadzi┼é si─Ö z rodzin─ů do Charzewic i podj─ů┼é prac─Ö w Hucie Stalowa Wola. W 1980 roku wst─ůpi┼é do tzw. trzeciej konspiracji czyli w szeregi NSZZ ÔÇ×Solidarno┼Ť─çÔÇŁ w Stalowej Woli. Franciszek S┼éowik jak jeden z nielicznych mieszka┼äc├│w Stalowej Woli walczy┼é o woln─ů Polsk─Ö podczas niemieckiej okupacji i przez ca┼éy okres komunistycznej PRL, w kt├│rej pozosta┼é niez┼éomnym dzia┼éaczem do upadku komunizmu.

Dzia┼éalno┼Ť─ç w III RP

Po 1990 roku Franciszek S┼éowik walczy┼é o dobre imi─Ö ┼╝o┼énierzy Armii Krajowej, by┼é jednym z za┼éo┼╝ycieli i wieloletnim cz┼éonkiem Zwi─ůzku ┼╗o┼énierzy Armii Krajowej (obecnie ┼Üwiatowy Zwi─ůzek ┼╗o┼énierzy Armii Krajowej Ko┼éo Obwodu Nisko- Stalowa Wola).

┬ęFundacja KEDYW

Legitymacja Zwi─ůzku ┼╗o┼énierzy AK Franciszka S┼éowika (fot. zbiory Karola Karbarza).

Odmowa awansu komunistycznemu Prezydentowi RP

18 kwietnia 2001 r. by┼éy prezydent III RP, komunista Aleksander Kwa┼Ťniewski mianowa┼é go podporucznikiem Wojska Polskiego. Franciszek S┼éowik nie przyj─ů┼é tego awansu. Dwukrotnie odsy┼éa┼é akt nominacji, protestuj─ůc tym samym przeciw stawianiu komunist├│w na r├│wni z ┼╝o┼énierzami wrze┼Ťnia ’39 roku, ZWZ-AK i podziemia antykomunistycznego i z tymi kt├│rzy gorliwie s┼éu┼╝yli w szeregach UB i MO. W 2001 r. odmawiaj─ůc odebrania nominacji na podporucznika Franciszek S┼éowik odpowiedzia┼é Kwa┼Ťniewskiemu:

ÔÇ×To ja w komunistycznych kazamatach zdrowie straci┼éem, a teraz mam stawa─ç w jednym szeregu z tymi, kt├│rzy o utrzymanie komunizmu walczyli? Nigdy!ÔÇŁ

Niez┼éomny Franciszek S┼éowik ps. ÔÇ×Smo┼éaÔÇŁ zmar┼é 18 maja 2005 roku w wieku 90 lat w Charzewicach. Spoczywa na Cmentarzu Parafialnym w Stalowej Woli-Rozwadowie. O woln─ů Polsk─Ö walczy┼é ponad po┼éow─Ö swojego ┼╝ycia.

Cze┼Ť─ç Jego Pami─Öci!

 

MW / MKDAK

Bibliografia: Archiwum Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej (w organizacji), Franciszek S┼éowik „A czyny wasze b─Öd─ů spisane”, Maria Rehorowska „Rozwad├│w nad Sanem i Charzewice w konspiracji antyniemieckiej i antysowieckiej”, Mariusz Krzysztofi┼äski,┬áOBEP IPN Rzesz├│w.

┬ę COPYRIGHT 2016-2024. Wszelkie Prawa zastrze┼╝one. Kopiowanie tekst├│w, zdj─Ö─ç lub film├│w bez zgody zabronione!