Janusz Tymowski ps. „Ernest”, „Jaworski”, „Skierko”

1 września 1902 – 23 maja 1992

Żołnierz Wojska Polskiego II RP
Żołnierz Związku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej (Okręg Lubelski)
Szef przemysłu wojennego Komendy Głównej Armii Krajowej w Warszawie

Janusz Tymowski urodził się 1 września 1902 roku w Lublinie, wówczas pod zaborem rosyjskim (obecnie woj. lubelskie). Był synem Józefa i Jadwigi z d. Truchlińska. Miał dwie siostry i brata.

W 1912 roku rozpoczął ośmioklasową szkołę filologiczną tzw. „Szkołę Lubelską” w Lublinie. W tym czasie szkoły podstawowej został członkiem tajnej organizacji harcerskiej i później w 1916 roku został członkiem tzw. „Kadr Szkolnych” w ramach Polskiej Organizacji Wojskowej (POW). W 1918 roku pomagał rozbrajać żołnierzy austriackich.

Po szkole powszechnej uczył się w Gimnazjum w Lublinie, gdzie zdobył maturę. Nastepnie odbył służbę w Wojsku Polskim II RP i walczył w wojnie polsko-bolszewickiej w 7. Pułku Ułanów Lubelskich im. gen. Kazimierza Sosnkowskiego.

Okres II RP

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości rozpoczął naukę na Wydziale Mechanicznym Politechniki Warszawskiej, którą ukończył w maju 1926 roku i uzyskał tytuł inżyniera. Jeszcze tego roku wyjechał na kilka miesięcy na praktykę do Francji. Po powrocie do Polski uzyskał pracę w Fabryce Broni w Radomiu, którą rozpoczął w maju 1927 roku. W FB pracował jako starszy konstruktor, a następnie asystent na Wydziale Obróbki Mechanicznej.

W 1928 roku Janusz Tymowski ożenił się z Marią Natalią z d. Osuchowską, z którą mieli później sześcioro dzieci.

W kwietniu 1930 roku wyjechał do Warszawy aby objąć stanowisko kierownika Wydziału Obróbki Mechanicznej w Fabryce Karabinów. W czerwcu 1932 roku powrócił do Radomia do pracy w Fabryce Broni w Radomiu na stanowisku szefa inspekcji technicznej. W Radomiu został wiceprezesem Oddziału SIMP oraz delegatem Towarzystwa Wiedzy Wojskowej ds. szkolnictwa zawodowego zbrojeniowego w Radomiu.

Od lutego 1936 roku znalazł się z powrotem w Warszawie, gdzie do listopada 1937 roku pełnił funkcję dyrektora technicznego w Zakładach Amunicyjnych „Pocisk” w Rembertowie.

Praca w COP w Stalowej Woli

W grudniu 1937 roku Janusz Tymowski przeprowadził się do województwa lwowskiego, gdzie budowane było nowe miasto „Stalowa Wola” i gdzie powstawały nowoczesne „Zakłady Południowe” w ramach Centralnego Okręgu Przemysłowego. W ZP rozpoczął pracę na stanowisku szefa produkcji i wkrótce został wicedyrektorem Zakładu Mechanicznego. W tym czasie w ZP uruchamiana była produkcja haubic 100 mm, armat 105 mm oraz luf i zamków do dział przeciwpancernych 37 mm. Janusz Tymowski pracował w ZP w Stalowej Woli do września 1939 roku.

Niemiecka okupacja

Po niemieckiej agresji na Polskę, 8 września 1939 roku na Zakłady Południowe w Stalowej Woli spadły pierwsze niemieckie bomby. Wówczas dyrekcja ZP ogłosiła ewakuację załogi i jeszcze tego samego dnia część pracowników ZP, w tym Janusz Tymowski opuściła Stalową Wolą udając się na wschód. Tak wspominał po wojnie tamte dni:

„Opuszczaliśmy Stalową Wolę kilkoma kolumnami, ja prowadziłem ostatnią. Przez tydzień bodajże spaliśmy w Pysznicy, po drugiej stronie Sanu. Tam regulowaliśmy ruch; wojsko puszczaliśmy na Leżajsk, ludność cywilną kierowaliśmy na Janów Lubelski. Potem już było wiadomo, że Niemcy są tuż, tuż. Do Stalowej Woli wróciłem właściwie tylko po to, aby zabrać rzeczy. Dla Niemców pracować nie zamierzałem…”

Jak wspomniał wyżej do Stalowej Woli powrócił już tylko po swoje rzeczy. Wówczas zdecydował się powrócić do rodzinnego Lublina, gdzie po kapitulacji wojsk polskich pozostał. Tam w październiku 1939 roku otrzymał zatrudnienie w Fabryce Maszyn Rolniczych „Plon” jako inżynier warsztatowy.

Konspiracja antyniemiecka

Mieszkając w Lublinie Janusz Tymowski przyłączył do antyniemieckiej konspiracji. W 1940 roku został żołnierzem Związku Walki Zbrojnej (ZWZ) i następnie Armii Krajowej (AK), gdzie pełnił funkcję szefa Wydziału Wojskowego przy Okręgowej Delegaturze Rządu RP na województwo lubelskie.

W sierpniu 1943 roku wyjechał do Warszawy, gdzie mianowany został szefem Biura Wojskowego Przemysłu Wojennego w Komendzie Głównej AK. Po połączeniu BWPW z Departamentem Przemysłu i Handlu Delegatury Rządu, został szefem Biura Przemysłu i Handlu w Komendzie Głównej AK.

Tuż przed Powstaniem Warszawskim został jednym z zastępców szefa sztabu Produkcji Konspiracyjnej KG AK inż. Witolda Gokielego ps. „Ryszard”. W tym czasie AK rozwinęła podziemną produkcję amunicji, broni i sprzętu wojskowego.

Powstanie Warszawskie

W czasie Powstania Warszawskiego Janusz Tymowski został kierownikiem produkcji środków walki w ramach Kierownictwa Produkcji Uzbrojenia Komendy Głównej AK.

Po upadku Powstania Warszawskiego jako oficer czasu wojny trafił do obozu jenieckiego Stalag 344 Lamsdorf w Łambinowicach koło Opola. Następnie przewieziony przeszedł Oflag II-D w Gross-Born Westfalenhof (Niemcy). W styczniu 1945 roku ewakuowany został z obozem na pieszo ok. 700 km do Sandbostel. Tam w maju 1945 roku wyzwolony został przez wojska brytyjskie

Po wyzwoleniu obozu czekając na powrót do Polski organizował szkolnictwo zawodowe dla wysiedlonych Polaków.

W nowej Polsce ludowej

W grudniu 1945 roku Janusz Tymowski powrócił z terenu Niemiec do kraju. W 1946 roku został dyrektorem naczelnym w Wytwórni Wagonów i Mostów w Chorzowie i następnie w 1947 roku dyrektorem naczelnym w Dyrekcji Budowy Maszyn Ciężkich. Później był także dyrektorem technicznym w Centralnym Zarządzie Przemysłu Metalowego i od 1949 roku dyrektorem technicznym Zjednoczenia Maszyn Budowlanych. W latach 1951–1955 był dyrektorem technicznym w Zakładach Mechanicznych „Ursus” w Warszawie. W tym czasie został także pracownikiem naukowym Politechniki Warszawskiej, gdzie w latach 1952–1972 był kierownikiem katedry Technologii Budowy Maszyn na Wydziale Mechanicznym Technologicznym.

W służbie komunizmowi

Janusz Tymowski w powojennej Polsce został komunistą. W 1947 roku wstąpił do Polskiej Partii Robotniczej (PPR). W 1948 po przemianowaniu PPR na Polską Zjednoczoną Partię Robotniczą (PZPR) pozostał członkiem. To umożliwiło mu utrzymać długoletnią karierę i awansowanie ina dyrektorskie funkcje w komunistycznej PRL. Za długoletnią służbę PZPR nagrodzony był licznymi komunistycznymi medalami i orderami.

Tuż przed upadkiem PZPR został członkiem Radzy Konsultacyjnej przy Przewodniczącym Rady Państwa PRL. We wrześniu 1986 roku został członkiem Komisji Partyjno-Rządowej ds. Przeglądu i Unowocześniania Struktur Organizacyjnych Gospodarki i Państwa pod przewodnictwem sekretarza KC PZPR Mariana Woźniaka.

W czasach PRL był autorem ponad 200 artykułów, 30 referatów i kilkunastu książek, w tym „Technologia budowy maszyn” oraz „Automatyzacja procesów technologicznych w przemyśle maszynowym”.

Janusz Tymowski zmarł 23 maja 1992 roku w Warszawie. Pochowany jest na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

MW / MKDAK

Bibliografia: Archiwum Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej (w organizacji), Powstańcze biogramy Muzeum Powstania Warszawskiego, Repozytorium biogramów SIMP, Wikipedia.

© 2016-2026 MKDAK Wszelkie Prawa zastrzeżone. Kopiowanie tekstów, zdjęć lub filmów bez zgody zabronione!