Wydarzenia II wojny światowej na północnym Podkarpaciu | Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej (w organizacji)

29-30 września 1942 r. Niemcy spacyfikowali pięć wsi na północnym Podkarpaciu w odwecie za pomoc partyzantom

W obecnym powiecie stalowowolskim na Podkarpaciu, w czasie niemieckiej okupacji działały liczne grupy konspiracyjne oraz oddziały partyzanckie, które usilnie starali zlikwidować Niemcy. W tym celu, we wrześniu 1942 roku Niemcy spacyfikowali pięć wsi w lasach północno-wschodniej części powiatu. Szeroko zakrojona pacyfikacja miała oczyścić teren z partyzantów oraz ukarać ludność cywilną za udzielanie pomocy partyzantom. W kilkudniowej niemieckiej akcji zamordowanych zostało 91 Polaków.

29 sierpnia 1942 r. Niemcy przywieźli pierwszy transport Żydów do obozu „Arbeitslager Rozwadow”

Transport Żydów przeznaczony był do pracy przymusowej w zakładzie zbrojeniowym „Stahlwerke Braunschweig GmbH – Werk Stalowa Wola”. Były to zajęte przez Niemców „Zakłady Południowe”, zbudowane tuż przed wojną w ramach Centralnego Okręgu Przemysłowego w Stalowej Woli. W tej potężnej fabryce Niemcy rozwijali produkcję zbrojeniową, dlatego potrzebowali dodatkowych rąk do pracy, które zapewnić mieli żydowscy niewolnicy. Niemcy początkowo zakwaterowali ich w byłym obozie koszarowym Wehrmachtu na tzw. „Kokoszej Górce” w Rozwadowie. Nie było to jednak ostateczne miejsce obozowania Żydów na terenie obecnego miasta Stalowej Woli.

Akcja odbicia cichociemnego oficera Kedywu Okręgu Lwów przez dr Eugeniusza Łazowskiego ps. „Leszcz” ze stalowowolskiej AK

Żołnierz i lekarz NOW–AK dr Eugeniusz Łazowski ps. „Leszcz”, znany dziś jako współtwórca sztucznej epidemii tyfusu plamistego w Rozwadowie (obecnie dzielnicy Stalowej Woli), pod koniec sierpnia 1944 roku otrzymał ostatni rozkaz z Komendy Obwodu Nisko-Stalowa Wola Armii Krajowej. Nie wiedział wtedy, że wkrótce odegra główną rolę w akcji Kedywu Obwodu Jarosław, podczas której wraz z żoną odbije cichociemnego oficera Kedywu Armii Krajowej Okręgu Lwów.

15 sierpnia 1944 r. pochowany został szef Kedywu AK Obwodu Nisko–Stalowa Wola ppor. Stanisław Bełżyński ps. „Kret”

15 sierpnia 1944 roku w Rozwadowie odbył się pogrzeb ppor. Stanisława Bełżyńskiego ps. „Kret” – szefa Kedywu Armii Krajowej Obwodu Nisko-Stalowa Wola, który trzy miesiące wcześniej, podczas niemieckiej obławy na konspiracyjną bazę Kedywu, oddał życie, próbując ratować swoich ludzi. Jego pogrzeb stał się wielką manifestacją mieszkańców Rozwadowa, którzy przyszli oddać hołd wielkiemu bohaterowi walki z niemieckim okupantem.

13 sierpnia 1944 r. ekshumowany został Zygmunt Kajzer ps. „Mały” – żołnierz Kedywu AK Obwodu Nisko-Stalowa Wola

Zamordowany przez Niemców w lipcu 1944 r. Zygmunt Kajzer ps. „Mały” po wycofaniu się Niemców został ekshumowany z terenu byłej siedziby Gestapo w Nisku i przeniesiony został na Cmentarz Parafialny w Rozwadowie (obecnie dzielnica Stalowej Woli). Początkowo spoczął w jednym grobie z poległym w maju 1944 r. dowódcą Kedywu Stanisławem Bełżyńskim ps. „Kret”. Później Zygmunt Kajzer został ponownie ekshumowany, aby ostatecznie spocząć w Mauzoleum Żołnierzy Konspiracji w Stalowej Woli.

12 sierpnia 1910 r. urodził się Stanisław Żurawski – więzień pierwszego transportu do KL Auschwitz

Był przed wojną mieszkańcem Charzewic (obecnej dzielnicy Stalowej Woli). W czasie niemieckiej okupacji aresztowany został w ramach akcji „AB” i wywieziony został pierwszym transportem do niemieckiego obozu KL Auschwitz z grupą, w której jechał jego brat oraz przyszły dowódca Kedywu Armii Krajowej Stanisław Bełżyński ps. „Kret”. Stanisław Żurawski był jednym z pierwszych stu więźniów niemieckiego obozu zagłady w Oświęcimiu.

1 sierpnia 1944 r. w godzinie „W” do Stalowej Woli wkroczyła sowiecka Armia Czerwona

Gdy 1 sierpnia 1944 roku w godzinę „W” Armia Krajowa rozpoczęła w Warszawie Powstanie Warszawskie, do Stalowej Woli wkroczyły pierwsze oddziały sowieckiej Armii Czerwonej. Doszło wówczas do pierwszych starć z zaskoczonymi Niemcami. Walki szybko objęły kilka rejonów miasta, a w ciągu kilkunastu godzin dotarły także do Rozwadowa. Następnego dnia podczas zaciętych walk spłonęło tam kilka budynków oraz ratusz na Rynku.