Wydarzenia II wojny światowej na północnym Podkarpaciu

20 października 1943 r. Niemcy rozstrzelali 25 Polaków w Charzewicach

20 października 1943 r. Niemcy rozstrzelali 25 Polaków w Charzewicach

Dzień po egzekucji w Rozwadowie Niemcy wykonali drugą z rzędu egzekucję na terenach dzisiejszej Stalowej Woli (woj. podkarpackie), mordując 25 Polaków w Charzewicach. Egzekucja Polaków w Charzewicach była odwetem za zlikwidowanie przez Armię Krajową Niemca Martina Fuldnera - odpowiedzialnego za mord członków ziemiańskiej rodziny Horodyńskich i gości wesela z pobliskiego Zbydniowa. W tych dwóch egzekucjach Niemcy zamordowali łącznie 90 Polaków.
19 października 1943 r. Niemcy rozstrzelali 65 Polaków w Rozwadowie

19 października 1943 r. Niemcy rozstrzelali 65 Polaków w Rozwadowie

Egzekucja Polaków w Rozwadowie była odwetem za zlikwidowanie przez Armię Krajową posterunku niemieckiej policji we Wrzawach koło Sandomierza. W akcji zlikwidowany został komendant placówki volksdeutsch Albert Alscher, za którego Niemcy postanowili ukarać polską ludność i zarządzili odwet na więźniach z aresztu w Rozwadowie.
13 października 1943 r. żołnierze AK zlikwidowali Martina Fuldnera – niemieckiego okupanta majątku Lubomirskich w Charzewicach

13 października 1943 r. żołnierze AK zlikwidowali Martina Fuldnera – niemieckiego okupanta majątku Lubomirskich w Charzewicach

Martin Fuldner zlikwidowany został w odwecie za zlecenie bestialskiego mordu na rodzinie Horodyńskich i gościach wesela, który kilka miesięcy wcześniej przeprowadził oddział SS w dworze Horodyńskich w Zbydniowie. Wyrok Polskiego Państwa Podziemnego wykonany został na Fuldnerze i jego bliskich przez żołnierzy Kedywu Komendy Głównej Armii Krajowej przy wsparciu żołnierzy Zgrupowania „Ponurego” oraz lokalnych oddziałów AK i NOW. Niemcy nie darowali Polakom Fuldnera - kilka dni później pomścili akcję mordując w odwecie 25 Polaków.
29-30 września 1942 r. Niemcy spacyfikowali pięć wsi na północnym Podkarpaciu w odwecie za pomoc partyzantom

29-30 września 1942 r. Niemcy spacyfikowali pięć wsi na północnym Podkarpaciu w odwecie za pomoc partyzantom

W obecnym powiecie stalowowolskim na Podkarpaciu, w czasie niemieckiej okupacji działały liczne grupy konspiracyjne oraz oddziały partyzanckie, które usilnie starali zlikwidować Niemcy. W tym celu, we wrześniu 1942 roku Niemcy spacyfikowali pięć wsi w lasach północno-wschodniej części powiatu. Szeroko zakrojona pacyfikacja miała oczyścić teren z partyzantów oraz ukarać ludność cywilną za udzielanie pomocy partyzantom. W kilkudniowej niemieckiej akcji zamordowanych zostało 91 Polaków.
29 sierpnia 1942 r. Niemcy przywieźli pierwszy transport Żydów do obozu „Arbeitslager Rozwadow”

29 sierpnia 1942 r. Niemcy przywieźli pierwszy transport Żydów do obozu „Arbeitslager Rozwadow”

Transport Żydów przeznaczony był do pracy przymusowej w zakładzie zbrojeniowym „Stahlwerke Braunschweig GmbH – Werk Stalowa Wola”. Były to zajęte przez Niemców „Zakłady Południowe”, zbudowane tuż przed wojną w ramach Centralnego Okręgu Przemysłowego w Stalowej Woli. W tej potężnej fabryce Niemcy rozwijali produkcję zbrojeniową, dlatego potrzebowali dodatkowych rąk do pracy, które zapewnić mieli żydowscy niewolnicy. Niemcy początkowo zakwaterowali ich w byłym obozie koszarowym Wehrmachtu na tzw. „Kokoszej Górce” w Rozwadowie. Nie było to jednak ostateczne miejsce obozowania Żydów na terenie obecnego miasta Stalowej Woli.
Akcja odbicia cichociemnego oficera Kedywu Okręgu Lwów przez dr Eugeniusza Łazowskiego ps. „Leszcz” ze stalowowolskiej AK

Akcja odbicia cichociemnego oficera Kedywu Okręgu Lwów przez dr Eugeniusza Łazowskiego ps. „Leszcz” ze stalowowolskiej AK

Żołnierz i lekarz NOW–AK dr Eugeniusz Łazowski ps. „Leszcz”, znany dziś jako współtwórca sztucznej epidemii tyfusu plamistego w Rozwadowie (obecnie dzielnicy Stalowej Woli), pod koniec sierpnia 1944 roku otrzymał ostatni rozkaz z Komendy Obwodu Nisko-Stalowa Wola Armii Krajowej. Nie wiedział wtedy, że wkrótce odegra główną rolę w akcji Kedywu Obwodu Jarosław, podczas której wraz z żoną odbije cichociemnego oficera Kedywu Armii Krajowej Okręgu Lwów.
15 sierpnia 1944 r. pochowany został szef Kedywu AK Obwodu Nisko–Stalowa Wola ppor. Stanisław Bełżyński ps. „Kret”

15 sierpnia 1944 r. pochowany został szef Kedywu AK Obwodu Nisko–Stalowa Wola ppor. Stanisław Bełżyński ps. „Kret”

15 sierpnia 1944 roku w Rozwadowie odbył się pogrzeb ppor. Stanisława Bełżyńskiego ps. „Kret” – szefa Kedywu Armii Krajowej Obwodu Nisko-Stalowa Wola, który trzy miesiące wcześniej, podczas niemieckiej obławy na konspiracyjną bazę Kedywu, oddał życie, próbując ratować swoich ludzi. Jego pogrzeb stał się wielką manifestacją mieszkańców Rozwadowa, którzy przyszli oddać hołd wielkiemu bohaterowi walki z niemieckim okupantem.
Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej (w organizacji)