10 stycznia 1945 r. sowieckie NKWD zabi┼éo Tadeusza Soch─Ö – ostatniego dow├│dc─Ö Kedywu AK Obwodu „Niwa”

┬ęFundacja KEDYW

ppor. Tadeusz Socha ps. „Brzoza”, „Karol”

ur. 16.10.1916 r. – zm. 10.01.1945 r.
Żołnierz Wojska Polskiego
Oficer Dywersji Kedywu AK Obwodu Nisko – Stalowa Wola
Szef wywiadu Obwodu Nisko- Stalowa Wola AK
Komendant plac├│wki „158” AK w Rudniku Nad Sanem


Podporucznik Tadeusz Socha urodzi┼é si─Ö 16 pa┼║dziernika 1916 ro. w Rudniku nad Sanem. By┼é synem Marcina, burmistrza Rudnika i Marii z Szark├│w. Uko┼äczy┼é Gimnazjum im. Marcinkowskiego w Poznaniu i Wy┼╝sz─ů Szko┼é─Ö Budownictwa w Poznaniu. W 1938 r. uko┼äczy┼é Szko┼é─Ö Podchor─ů┼╝ych Rezerwy przy 57 pu┼éku piechoty Wojska Polskiego w Poznaniu.

Dzia┼éalno┼Ť─ç konspiracyjna

We wrze┼Ťniu 1939 r. nie zosta┼é zmobilizowany do aktywnej s┼éu┼╝by w Wojsku Polskim. Ju┼╝ w pa┼║dzierniku 1939 r. zorganizowa┼é nas┼éuch radiowy w Rudniku. Przepisywa┼é przy pomocy koleg├│w wiadomo┼Ťci i rozpowszechnia┼é je. W listopadzie zorganizowa┼é pierwsze wyprawy za San, celem odkopania broni pozostawionej przez wycofuj─ůce si─Ö oddzia┼éy Wojska Polskiego.

W styczniu 1940 roku zosta┼é zaprzysi─Ö┼╝ony do Zwi─ůzku Walki Zbrojnej (ZWZ) i obj─ů┼é stanowisko oficera szkoleniowego na kursie Szko┼éy Podchor─ů┼╝ych. Nast─Öpnie zosta┼é mianowany┬ádow├│dc─ů „Zwi─ůzku Odwetu” ZWZ w Rudniku. W 1942 r. po przemianowaniu ZWZ na Armi─Ö Krajow─ů zosta┼é dow├│dc─ů rudnickiej plac├│wki AK o kryptonimie „Regina”, „158”. Dodatkowo w tym czasie pe┼éni┼é te┼╝ funkcj─Ö szefa wywiadu w Obwodzie Nisko-Stalowa Wola. 11 listopada 1943 r. zosta┼é awansowany na stopie┼ä podporucznika.

W┬ámaju 1944 r.┬ápo wykryciu i likwidacji przez niemieckie Gestapo rozwadowskiego Kedywu na tzw. „G├│rce” w obawie przed aresztowaniami decyzj─ů ├│wczesnego Komendanta obwodu kpt. Boles┼éawa Rudzi┼äskiego ps.”Irka” ┬ázostaje przeniesiona Komenda obwodu ze Stalowej Woli do Rudnika. Wkr├│tce te┼╝ zostaje przeniesiona baza Kedywu do Rudnika, a dow├│dc─ů jej zostaje mianowany Tadeusz Socha.

Tadeusz Socha jako ┼╝o┼énierz Armii Krajowej zorganizowa┼é i dowodzi┼é oko┼éo 40 akcjami zbrojnymi na terenie Obwodu Nisko – Stalowa Wola. Do najwa┼╝niejszych akcji nale┼╝a┼éo rozbrojenie posterunku Policji Granatowej w Bielinach, po czym w mundurach tej policji jego ┼╝o┼énierze przejechali przez Rudnik, Prz─Ödzel, Nisko i Stalow─ů Wol─Ö i dokonali likwidacji 3 konfident├│w Gestapo. Dowodzi┼é te┼╝ odbiorem i transportem broni zrzutowej z rejonu Kijanki-Chmielnik do Rudnika.

Akcja „Burza”

W lipcu 1944 roku, w momencie rozpocz─Öcia akcji „Burza” opracowa┼é plan zdobycia Rudnika. Rozmie┼Ťci┼é grupy ┼╝o┼énierzy AK od strony spodziewanego ataku Armii Czerwonej. 26 lipca ┼╝o┼énierze ci rozpocz─Öli strzelanin─Ö, stwarzaj─ůc wra┼╝enie ataku Rosjan. Spowodowa┼éo to panik─Ö w┼Ťr├│d Niemc├│w i opuszczenie przez nich miasta. Po czym podporucznik Socha ze swoim plutonem zniszczy┼é pojedyncze gniazda oporu Niemc├│w i opanowa┼é miasto, do kt├│rego Rosjanie weszli bez ┼╝adnej walki.

Aresztowanie i wyrok

28 pa┼║dziernika 1944 r. Tadeusz Socha zosta┼é aresztowany przez funkcjonariuszy Urz─Ödu Bezpiecze┼ästwa (UB). Osadzono go w areszcie UB w Rudniku. Po przes┼éuchaniu przez szefa UB Stanis┼éawa Suproniuka – sowieckiego agenta, zosta┼é przekazany NKWD. Po aresztowaniu by┼é przetrzymywany w ziemiance na rynku w Rudniku. Nast─Öpnie przewieziono go do obozu w Bysz├│wce ko┼éo Klimontowa, gdzie jak w Rudniku wi─Ö┼║ni├│w przetrzymywano w ziemiankach. Kilka miesi─Öcy p├│┼║niej zosta┼é skazany przez Trybuna┼é Wojenny Armii Czerwonej na 8 lat wi─Özienia za „wrogi stosunek do ZSRR”. Kary wi─Özienia nie doczeka┼é, 10 stycznia 1945 r. zosta┼é zastrzelony przez funkcjonariuszy NKWD i zakopany w nieznanym do dzi┼Ť miejscu.

Odznaczenia

Za bohaterstwo w walkach w Armii Krajowej zosta┼é po┼Ťmiertnie odznaczony Orderem Virtuti Militari V klasy nr DK-303-11 (7 maja 1991 r.) oraz Krzy┼╝em Walecznych, Krzy┼╝em AK i Medalem Wojska Polskiego.

18 grudnia 1992 r. na jego cze┼Ť─ç w Stalowej Woli na osiedlu Piaski nazwano jego imieniem ulic─Ö w pobli┼╝u dawnego rozwadowskiego Kedywu (powstaj─ůcego Muzeum Kedywu).

Bracia w AK

Mia┼é dw├│ch braci w AK. Pierwszy Zbigniew Socha ps. „Szczur” by┼é ┼╝o┼énierzem AK w Rudniku, uczestniczy┼é w akcji „Burza” i wyzwoleniu Rudnika. Drugi brat Skarbimir Socha ps. „Jask├│┼éka”, by┼é r├│wnie┼╝ ┼╝o┼énierzem AK w Rudniku, uczestniczy┼é w akcji „Burza” i wyzwoleniu przez akowc├│w Rudnika, po wej┼Ťciu Sowiet├│w┬ápodj─ů┼é walki z sowieckim okupantem w oddziale Narodowego Zjednoczenia Wojskowego (NZW).

piaski

Cze┼Ť─ç Jego Pami─Öci!

 

MW/Fundacja KEDYW

bibliografia: Archiwum Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej (w organizacji), Gmina i Miasto w Rudniku nad Sanem, Andrzej Wojciechowski „Podokr─Ög AK Rzesz├│w”, Skarbimir Socha „Czerwona ┼Ümier─ç czyli narodziny PRL”.

Dodaj komentarz

Tw├│j adres email nie zostanie opublikowany. Pola, kt├│rych wype┼énienie jest wymagane, s─ů oznaczone symbolem *