14 maja 1901 r. urodził się Władysław Kubikowski – żołnierz stalowowolskiej AK

por. Władysław Kubikowski ps. „Kula”

ur. 14.05.1901 r. – zm. 19.05.1971 r.
AK Stalowa Wola – kwatermistrz Komendy Obwodu „Niwa” (Nisko – Stalowa Wola)

Władyslaw Kubikowski przed okupowanym kinen nazwanym przez Niemców „Lichtspiel – Theater Stal” (fot. Archiwum Dionizego Garbacza)

Władysław Kubikowski urodził się 14 maja 1901 roku. W 1938 roku przeprowadził się z rodziną do Stalowej Woli ze Skarżyska-Kamiennej i zaczął budowę kina na dzisiejszej ul. Narutowicza (sklep Stokrotka). Z powodu wybuchu wojny, kino nie zostało ukończone. Gdy Niemcy zajęli Stalową Wolę pozwolono jemu dokończyć budowę, gdy kino zostało ukończone Niemcy zarekwirowali je i do kierowania go sciągnęli z Rozwadowa Karola Hirscha – przedwojennego operatora kina „Skoczka” (dziejszej siedziby Fundacji KEDYW). W okupowanym już przez Niemców kinie zezwolili Kubikowskiemu jedynie na prowadzenie restauracji. W niemieckim kinie pracował też jego znajomy z konspiracji – żołnierz rozwadowskiego Kedywu Zygmunt Kajzer ps. „Mały”.


Życiorys Zygmunta Kajzera ps. „Maly” tutaj…


Po tzw. sowieckim „wyzwoleniu” Kubikowski odzyskał swoje kino i nazwał je kinoteatr „Stal”. Niestety własność odzyskanego majątku nie trwała długo, bo już pod koniec 1944 roku, kolejny raz zarekwirowano majątek kina i pozbawiono Kubikowskiego własności. Tym razem kino zabrały nowe komunistyczne władze i przekazały do dyspozycji Zakładom Południowym (COP), Kubikowski został jedynie jego kierownikiem i lokatorem, bo tam również mieszkał z rodziną. Zakłady Południowe po przejęciu kina urządządzały w nim występy, seanse filmowe, przedstawienia teatralne oraz partyjne zebrania komunistów.

Kino Stal za niemickiej okupacji (fot. Archiwum Dionizego Garbacza)

Obecny wygląd rozbudowanego budynku dawnego Kina „Stal”. (fot. Fundacja KEDYW)

Praca konspiracyjna

Władysław Kubikowski za okupacji podjął się pracy w konspiracji antyniemieckiej i po powstaniu Armii Krajowej został żołnierzem stalowowolskiej AK, gdzie pełnił funkcję kwatermistrza w komendzie obwodu „Niwa” (Nisko – Stalowa Wola). Był również odpowiedzialny za zaopatrywanie partyzanckiego oddziału Jana Orła „Kmicica” w żywność i odzież, dla których organizował przeżuty przez rzekę San.

Po wsypie i likwidacji Kedywu na tzw. „Górce”, w obawie przed aresztowaniem, przeniósł się z rodziną do Rudnika nad Sanem gdzie zamieszkali u Państwa Łysaków. Dom Łysaków był ważnym punktem rudnickej AK, tam również trzymano broń, tam kontynuował działalność w AK, aż do powrotu po wojnie do Stalowej Woli.

Inicjator budowy Mauzoleum

Z jego inicjatywy, w 1945 roku dla uczczenia pamięci poległych za wolność Ojczyzny, został powołany komitet budowy Mauzoleum na Cmentarzu Komunalnym w Stalowej Woli. Część pieniędzy na budowę Mauzoleum pochodziła z ofiarowanego dochodu z prowadzonej przez Kubikowskiego kawiarni. Mauzoleum ukończono dopiero w 1947 roku, ale już w 1945 roku pochowano w nim pierwszych ekshumowanych z innych miejsc żołnierzy AK. Obecnie w stalowowolskim Mauzoleum spoczywa kilkudziesięciu żołnierzy Armii Krajowej Stalowej Woli i okolic, w tym syn Kubikowskiego Jerzy ps. „Mars” – żołnierz stalowowolskiej AK i partyzanckiego oddziału NOW-AK „Ojca Jana” Franciszka Przysiężniaka.

©Fundacja KEDYW

Mauzoleum na Cmentarzu Komunalnym w Stalowej Woli zbudowane z inicjatywy Władysława Kubikowskiego. Miejsce, w którym spoczywają żołnierze Armii Krajowej Stalowej Woli.

Władysław Kubikowski był żonaty, z żoną Jadwigą mieli wyżej wspomnianego syna Jerzego i dwie córki. Był autorem nieopublikowanych wspomnień pt. „AK w Stalowej Woli”. Zmarł 19 maja 1971 roku, spoczywa w rodzinnym grobie na Cmentarzu Komunalnym w Stalowej Woli.

Grób rodziny Kubikowskich na Cmentarzu Komunalnym w Stalowej Woli 2017 r. (fot. Fundacja KEDYW)

Cześć Jego Pamięci!

MW – Fundacja KEDYW

Bibliografia: Dionizy Garbacz „Okupacja i Konspiracja 1939 – 1944” i „Brunatne Lata”, Zbiory Fundacji KEDYW.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *