4 czerwca 1944 r. – Akcja polsko-sowieckiego oddzia┼éu rajdowego na rozwadowskiej stacji kolejowej

W nocy z 3 na 4 czerwca 1944 r. partyzanci z polsko-sowieckiego rajdowego „Oddzia┼éu Partyzanckiego Brygad im. Stalina”┬ádowodzonego przez Miko┼éaja Kunickiego ps. „Mucha” wspierani przez polskich partyzant├│w z oddzia┼éu Jana Or┼éa „Kmicica” podminowali i wysadzili nastawni─Ö kolejow─ů oraz cz─Ö┼Ťciowo uszkodzili wie┼╝─Ö ci┼Ťnie┼ä znajduj─ůc─ů si─Ö w├│wczas na rozwadowskiej stacji.

W maju 1944 r. na Zasaniu pojawi┼é si─Ö polsko-sowiecki oddzia┼é rajdowy im. „Stalina”, kt├│rego zadaniem by┼éo niszczy─ç infrastruktur─Ö dr├│g, most├│w, linii kolejowych oraz innych element├│w s┼éu┼╝─ůcych niemieckiemu wrogowi, przygotowuj─ůc w ten spos├│b teren do wej┼Ťcia sowieckiej Armii Czerwonej. Po przedostaniu si─Ö oddzia┼éu na Zasanie szybko nawi─ůzali kontakty z polsk─ů partyzantk─ů i przyst─ůpili do wykonywania zleconych im przez Moskw─Ö zada┼ä. Jedna z takich akcji mia┼éa miejsce na terenie stacji kolejowej w Stalowej Woli – Rozwadowie.

W kronice rozwadowskiego klasztoru ojc├│w Kapucyn├│w 4 czerwca kronikarz zanotowa┼é nast─Öpuj─ůcy wpis:

Uszkodzona wie┼╝a ci┼Ťnie┼ä na rozwadowskiej stacji kolejowej. (fot. Janusz Paluch)

W nocy by┼éa zn├│w gdzie┼Ť w pobli┼╝u silna detonacja, w ci─ůgu dnia m├│wi─ů, ┼╝e na Przetokowym dworcu miano wysadzi─ç budynek /nastawni─Ö/ oraz wie┼╝─Ö ci┼Ťnie┼ä. O. Leszek wr├│ci┼é z Lipy i opowiada, ┼╝e o 13-tej wylecia┼éa lokomotywa, kt├│r─ů mia┼é wraca─ç. W og├│le na linii Lublin – Rozwad├│w by┼éo w ostatni─ů dob─Ö 4 takie wypadki.

Silne detonacje i wybuchy na torach kolejowych od Stalowej Woli do Rozwadowa notowali w swojej kronice codziennie ju┼╝ od 30 maja ojcowie Kapucyni, jeszcze przed akcj─ů na stacji w Rozwadowie. Kto je podk┼éada┼é trudno powiedzie─ç. Z zapisk├│w historyk├│w wynika, ┼╝e polsko-sowiecki oddzia┼é „Stalina”┬áwyruszy┼é z Zasania dopiero 1 lub 2 czerwca, by─ç mo┼╝e wcze┼Ťniejsze detonacje by┼éy efektem dzia┼éa┼ä stalowowolskiej i rozwadowskiej AK.

W akcji na rozwadowskiej stacji, w roli przewodnik├│w, brali udzia┼é polscy partyzanci z oddzia┼éu Jana Or┼éa – Wysockiego „Kmicica” – Antoni Musialik ps. „Piorun” oraz Roman Adamczyk ps. „Zawada” (┼╝o┼énierz oddzia┼éu Jana Or┼éa „Kmicica” i Kedywu Obwodu Nisko – Stalowa Wola). W nagrod─Ö po udanej akcji polscy partyzanci otrzymali od Kunickiego pistolety maszynowe.

Kim był Mikołaj Kunicki?

Miko┼éaj Kunicki ps. „Mucha”┬áurodzi┼é si─Ö 18 listopada 1914 r. w Guberni Che┼émskiej, by┼é┬ádow├│dca polsko-sowieckiego rajdowego (sabota┼╝owo-dywersyjnego) „Oddzia┼éu Partyzanckiego Brygad im. Stalina” oraz Kapitanem Armii Radzieckiej.┬áOddzia┼é „Stalina” sk┼éada┼é si─Ö g┼é├│wnie z wo┼éy┼äskich Polak├│w podporz─ůdkowanych radzieckiemu dow├│dztwu, liczy┼é ok. 200 ┼╝o┼énierzy.

W 1939 r.┬áby┼é uczestnikiem kampanii wrze┼Ťniowej, walczy┼é w obronie Warszawy. W 1939 r.┬áuciek┼é z niewoli niemieckiej i powr├│ci┼é do rodzinnego domu. Do 1941 r. przebywa┼é u swojej matki w Horodcu k. Kobrynia (w maj─ůtku Marii Rodziewicz├│wny).

W 1942 r. rozpocz─ů┼é s┼éu┼╝b─Ö w 104 batalionie niemieckiej Schutzpolizei w Kobryniu. Od marca do listopada 1942 r. by┼é na przeszkoleniu w niemieckiej szkole wojskowej w Kobryniu (dywersja ÔÇô sabota┼╝). Szko┼é─Ö uko┼äczy┼é w stopniu feldwebla (sier┼╝anta). Od stycznia 1943 r. dow├│dca kompanii w 104. batalionie niemieckiego Schutzmannschaft (Schutzmannschaftsbataillon 104), kt├│ra likwidowa┼éa m.in. oddzia┼éy UPA w okolicach Wysocka. Po ataku boj├│wek ukrai┼äskich na polskie wioski a nast─Öpnie odmowie niemieckiego dow├│dztwa wzi─Öcia odwetu na Ukrai┼äcach, on i jego kompania (150 ┼╝o┼énierzy) zdezerterowali.

W marcu 1943 r. nawi─ůza┼é kontakt z partyzantk─ů radzieck─ů i zdezerterowa┼é z grup─ů ┼╝o┼énierzy, zabijaj─ůc niemieck─ů kadr─Ö dow├│dcz─ů. Nast─Öpnie po┼é─ůczy┼é si─Ö z grup─ů gen. Wasilija Begmy. 3 sierpnia 1943 r. obj─ů┼é dow├│dztwo oddzia┼éu „Zjednoczonych Polskich Partyzant├│w im. Tadeusza Ko┼Ťciuszki” na Wo┼éyniu podporz─ůdkowanego G┼é├│wnemu Sztabowi w Moskwie oraz genera┼éowi Begmie. Do wiosny 1944 r. bra┼é udzia┼é w walkach z wojskami niemieckimi i oddzia┼éami UPA na Wo┼éyniu w tr├│jk─ůcie Kamie┼ä KoszyrskiÔÇôSarnyÔÇôDubnick.┬áW┬ámiejscowo┼Ťci Sarny dzia┼éa┼éy w tym czasie oddzia┼éy 27 Wo┼éy┼äskiej Dywizji AK.

W maju 1944 r. oddzia┼é Kunickiego przedosta┼é si─Ö w rejon Las├│w Janowskich gdzie od razu nawi─ůza┼é kontakt z oddzia┼éem „Ojca Jana” Franciszka Przysi─Ö┼╝niaka. 5 czerwca 1944 r. Kunicki pom├│g┼é zorganizowa─ç wylot sowieckim samolotem dla pi─Öciu angielskich lotnik├│w samolotu Halifax JP224 „Rita”, kt├│ry rozbi┼é si─Ö w okolicy wsi Tarnog├│ra w gminie Nowa Sarzyna podczas lotu zrzutowego dla AK.


Przeczytaj o losach zalogi Halifax JP224 „Rita” tutaj…


14 czerwca 1944 r. oddzia┼é Kunickiego walczy┼é w najwi─Ökszej bitwe partyzanckiej w okupowanej Polsce, w bitwie na tzw. Porytowym Wzg├│rzu w Lasach Janowskich razem z oddzia┼éem NOW-AK „Ojca Jana” Franciszka Przysi─Ö┼╝niaka oraz oddzia┼éem „Kmicica” Jana Or┼éa-Wysockiego m.in.

W lipcu 1944 Kunicki po┼é─ůczy┼é sw├│j oddzia┼é pod Otrytem w Bieszczadach z oddzia┼éem polskiej samoobrony J├│zefa Paw┼éusiewicza. Wsp├│┼édzia┼éa┼é w tym czasie r├│wnie┼╝ z oddzia┼éem partyzant├│w radzieckich pod dow├│dztwem Leonida Berensteina. Pod Krywem (g├│ra Sto┼éy) na Po┼éoninie Wetli┼äskiej jego partyzanci odbierali lotnicze zrzuty zaopatrzenia. Oddzia┼é Kunickiego toczy┼é liczne walki z mniejszymi oddzia┼éami niemieckimi, policj─ů ukrai┼äsk─ů, a nast─Öpnie z UPA. Jego konni zwiadowcy rozlepiali po bieszczadzkich wsiach ostrze┼╝enia skierowane do upowc├│w przed podejmowaniem pr├│b pogrom├│w na ludno┼Ťci polskiej. W Polanie partyzanci Kunickiego spalili m.in. kopalni─Ö ropy i rozbili batalion policji ukrai┼äskiej.

W sierpniu 1944 w rejonie Chryszczatej Kunicki i jego oddzia┼é walczy┼é ze szturmuj─ůcymi plutonami niemieckich 168 i 254 Dywizji Piechoty, gdzie Niemcy doznali powa┼╝nych strat.

29 wrze┼Ťnia 1944 oddzia┼é przeszed┼é, po udzieleniu zgody przez dow├│dztwo w Kijowie, na sowieck─ů stron─Ö frontu i zosta┼é rozformowany. W Wo┼ékowyi nast─ůpi┼éo rozformowanie 4 kompanii Paw┼éusiewicza.

W 1946 Kunicki wyst─Öpowa┼é jako ┼Ťwiadek obrony Franciszka Przysi─Ö┼╝niaka, za co zosta┼é aresztowany. W 1988 r. by┼é konsultantem wojskowym polsko-radzieckiego filmu „Przeprawa”.

Pozostawi┼é m.in. listy os├│b pomordowanych przez ukrai┼äskich nacjonalist├│w na Wo┼éyniu, opisy tworzenia oddzia┼é├│w samoobrony przed UPA na Wo┼éyniu, listy wsp├│┼épracy polskiej partyzantki z radzieck─ů przeciwko UPA w lipcu 1943, walk z UPA w Bieszczadach oraz relacje dotycz─ůce dzia┼éa┼ä polskiej partyzantki na terenie powiatu Lesko.

Jako emerytowany porucznik w okresie PRL zamieszkiwa┼é w Zamo┼Ťciu. Zmar┼é 5 lipca 2001 r.

 

MW – Fundacja KEDYW

Bibliografia: Kronika Klasztoru o. Kapucyn├│w w Rozwadowie, Donizy Garbacz „Brunatne Lata”, Stanis┼éaw Puchalski „Partyzanci Ojca Jana”, wikipedia.org

Dodaj komentarz

Tw├│j adres email nie zostanie opublikowany. Pola, kt├│rych wype┼énienie jest wymagane, s─ů oznaczone symbolem *