5 listopada 1977 r. odszed艂 Karol Cacaj ps. „Orzech” – 偶o艂nierz rozwadowskiej AK

(fot. Aleksandra Ziemba)

Karol Cacaj w mundurze przedwojennej polskiej policji (fot. Aleksandra Ziemba)

Karol Cacaj ps. „Orzech”

ur. 18 sierpnia 1893 r. – zm. 5 listopada 1977 r.
呕o艂nierz Armii Krajowej plac贸wki „Wilcze 艁yko” Rozwad贸w

Karol Cacaj urodzi艂 si臋 18 sierpnia 1893 r. w Rozwadowie. Pochodzi艂 z wielodzietnej rodziny, by艂 jednym z trzyna艣ciorga dzieci Franciszki i J贸zefa Cacaja z Rozwadowa. W okresie mi臋dzy wojennym by艂 Policjantem oraz聽Radnym Miejskim w rozwadowskim magistracie. Tu偶 przed wojn膮 w maju 1939 r. kandydowa艂 do Rady Miejskiej Rozwadowa z ramienia Komitetu Chrze艣cija艅skiego i zosta艂 radnym miejskim. Wkr贸tce po wybuchu II wojny niemiecki okupant zainstalowa艂 swoje w艂adze pozbawiaj膮c przedwojenna rad臋 swojej funkcji.

Konspiracja

W czasie niemieckiej okupacji podj膮艂 si臋 pracy konspiracyjnej i wst膮pi艂 do rozwadowskiej plac贸wki Zwi膮zku Walki Zbrojnej (ZWZ) „Wilcze 艁yko”, kt贸ra po scaleniu z Armi膮 Krajow膮 zosta艂a plac贸wk膮 AK o kryptonimach „Wilcze 艁yko”, „152”. W pracy konspiracyjnej przyj膮艂 pseudonim „Orzech”. Wed艂ug rodziny, jego pseudonim m贸g艂 pochodzi膰 od jego zami艂owania do drzewa orzechowego. Do dzi艣 w ogrodzie rodzinnego domu przy ul. Zielonej rosn膮 drzewa i daj膮 co roku orzechy, kt贸re on zasadzi艂. Na rozwadowskim rynku ros艂y r贸wnie偶 kiedy艣 orzechy, kt贸re on osobi艣cie sadzi艂, niestety dzi艣 ju偶 ich nie ma, zosta艂y wyci臋te.

漏Fundacja KEDYW

Franciszka i J贸zef Cacaj, rodzice Karola Cacaja. (fot. rodzina Wr贸blewskich)

Jego rodzinny dom s膮siadowa艂 z domem dow贸dcy rozwadowskiej plac贸wki „Wilcze 艁yko” J贸zefem Wachsman-Kruczkiewiczem ps. „Wolski” i J贸zefem Cio艂koszem ps. „Konar”. Stodo艂a „Wolskiego” s艂u偶y艂a jako punkt kontaktowy rozwadowskich konspirant贸w. Stodo艂臋 Wolskiego i dom Cacaj贸w 艂膮czy艂 podziemny tunel, kt贸ry dochodzi艂 do kryj贸wki pod domem Cacaj贸w. W domu Cacaj贸w by艂o r贸wnie偶 jedno z dw贸ch miejsc gdzie przechowywano bro艅 dla oddzia艂u, za kt贸re odpowiada艂 Karol. Druga przechowywalnia broni by艂a u J贸zefa Cio艂kosza.

W maju 1944 roku, kiedy rozwadowski Kedyw mieszcz膮cy si臋 kilka ulic dalej wpad艂 w r臋ce gestapo, „Wolski” i „Konar” w obawie przed zdekonspirowaniem i aresztowaniem zbiegli z Rozwadowa. W Kedywie Niemcy znale藕li list臋 pseudonim贸w i zdj臋cia do „lewych” kenkart, co spowodowa艂o wielkie zagro偶enia dla rozwadowskich i stalowowolskich 偶o艂nierzy AK, wielu wtedy opu艣ci艂o tereny. Wielu uciek艂o te偶 na Zasanie by przyst膮pi膰 do le艣nych oddzia艂贸w Jana Or艂a „Kmicia” lub Franciszka Przysi臋偶niaka „Ojca Jana”.

Wkr贸tce po wpadce Kedywu, 6 czerwca 1944 r. Niemcy okr膮偶yli dom J贸zefa Wachsmana-Kruczkiewicza ps. „Wolski” niestety go nie zastali. W domu by艂 jego brat Jan Wachsman. W czasie rewizji domu Niemcy natrafili na 艂膮cz膮cy domy Wachsman贸w i Cacaj贸w tunel i znale藕li ukryte w nim radio. W tamtym czasie posiadanie radia by艂o przez Niemc贸w karane 艣mierci膮. W efekcie zosta艂 aresztowany brat „Wolskiego” Jan Wachsman i ich znajomy p. 艢lepecki. Obydwaj 艢lepecki i Jan Wachsman byli wi臋zieni w Rzeszowie. 艢lepeckiego po czasie wypuszczono. Jana Wachsmana wywieziono do O艣wi臋cimia, a potem do Oranienburga, gdzie zosta艂 rozstrzelany przy ewakuacji obozu.

Po wojnie

Karol Cacaj prze偶y艂 wojn臋. Po wojnie pracowa艂 jako rymarz i tapicer w rozwadowskiej firmie brata Wojciecha. Po wej艣ciu Sowiet贸w kolejny raz kandydowa艂 do nowo powstaj膮cej Rady Miejskiej Rozwadowa i zosta艂 wybrany radnym, wkr贸tce jednak zrezygnowa艂 prawdopodobnie ze wzgl臋du na to, 偶e Stronnictwo Ludowe z kt贸rym by艂 powi膮zany przekszta艂cono w 1945 r. w komunistyczne Polskie Stronnictwo Ludowe (PSL), z komunistami nie by艂o jemu po drodze dlatego te偶 nie poszed艂 do pracy do komunistycznej Milicji.

By艂 偶onaty, mia艂 syna Eugeniusza, kt贸ry zmar艂 w wieku 4 lat. Karol Cacaj zmar艂 5 listopada 1977 r. w wieku 84 lat. Spoczywa na Cmentarzu Parafialnym w Rozwadowie. Karol Cacaj by艂 starszym bratem babci obecnego prezesa Fundacji KEDYW.

漏Fundacja KEDYW

Karol Cacaj ps. „Orzech” (fot. zbiory rodziny Ziemb贸w)

Cze艣膰 Jego Pami臋ci!

 

MW/Fundacja KEDYW

Bibliografia: Archiwum Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej (w organizacji), relacje Zuzanny Karlik, Aleksandry i Marka Ziemby. Wspomnienia rodziny Wr贸blewskich, Maria Rehorowska „Rozwad贸w nad Sanem i Charzewice w konspiracji antyniemieckiej i antysowieckiej”, Ks. Wilhelm Gaj-Piotrowski „Z przesz艂o艣ci miasta Rozwadowa”

Dodaj komentarz

Tw贸j adres email nie zostanie opublikowany. Pola, kt贸rych wype艂nienie jest wymagane, s膮 oznaczone symbolem *