18 maja 1944 r. – Wpadka Kedywu Armii Krajowej w Rozwadowie [FILM]

17 maja ’44 r. Niemcy aresztowali 偶o艂nierza wywiadu AK Zbigniewa Gogojewicza ps. „Ostoja”. Podczas przes艂uchania, Ostoja musia艂 zdradzi膰 informacje dotycz膮ce 偶o艂nierza Kedywu Czes艂awa Kami艅skiego, gdy偶 Niemcy jeszcze tej samej nocy wyruszyli w poszukiwaniu za Kami艅skim. Poniewa偶 w mieszkaniu Kami艅skiego by艂a baza Kedywu, Niemcy szukaj膮c Go przy okazji nakryli baz臋 Kedywu obwodu Nisko-Stalowa Wola AK. W czasie ob艂awy rozegra艂a si臋 bitwa mi臋dzy 偶o艂nierzami Kedywu i Niemcami. W czasie walki zgin臋艂o dw贸ch 偶o艂nierzy, w tym dow贸dca Stanis艂aw Be艂偶y艅ski ps. „Kret” i Stanis艂aw Szumielewicz ps. „Kryspin”.

18 maja 1944 roku na tzw. „G贸rce” (krypt. Kedywu) zjawi艂o si臋 dw贸ch gestapowc贸w, kt贸rzy poszukiwali „Leszka Kami艅skiego”. Drzwi otworzy艂a im mieszkaj膮ca na parterze Janina Kalarus i o艣wiadczy艂a, 偶e taki tutaj nie mieszka, o艣wiadczy艂a im r贸wnie偶, 偶e mieszka jedynie „Czes艂aw Kami艅ski”. Oczywi艣cie chodzi艂o o Czes艂awa, kt贸ry w艣r贸d koleg贸w z konspiracji by艂 znany jako Leszek. Zdezorientowani Niemcy poszli prawdopodobnie na dworzec kolejowy by zatelefonowa膰 i zweryfikowa膰 czy to ta sama osoba, prawdopodobnie w贸wczas trwa艂o przes艂uchanie Gogojewicza i chcieli by potwierdzi艂 czy to ten sam cz艂owiek. W mi臋dzy czasie Janina Kalarus zaalarmowa艂a o tym co si臋 dzieje mieszkanki „G贸rki” – Zofi臋 i Krystyn臋 Skowron – siostry i 艂膮czniczki Kedywu, kt贸re r贸wnie偶 mieszka艂y w budynku. Zofia Skowron natychmiast pobieg艂a do domu dow贸dcy rozwadowskiej plac贸wki AK o krypt. „Wilcze 艁yko” na rozwadowski rynek, by Go zawiadomi膰 o „wizycie” Gestapo. Krystyna za艣 w tym samym czasie uda艂a si臋 na poddasze do lokalu Kedywu, by zaalarmowa膰 przebywaj膮cych tam 偶o艂nierzy. Wszyscy natychmiast zacz臋li si臋 ubiera膰 i chowa膰 na strychu kompromituj膮ce ich rzeczy.

Na ucieczk臋 niestety nie by艂o ju偶 czasu, bo gestapowcy szybko wr贸cili i b臋d膮c ju偶 bardziej pewni od razu udali si臋 na strych kamienicy. Chwil臋 potem na strychu rozp臋ta艂a si臋 strzelanina mi臋dzy 偶o艂nierzami Kedywu i gestapowcami. Ostrzeliwani gestapowcy zacz臋li zbiega膰 schodami w d贸艂, a za nimi konspiranci, kt贸rzy przedostali si臋 przez balkon do kina. Za nimi zamkn臋艂y drzwi siostry Skowron i wraz z matk膮 uciek艂y tylnymi drzwiami.

Nast臋pnie z sali kina uda艂o si臋 wydosta膰 偶o艂nierzom – Czes艂awowi Kami艅skiemu ps. „G艂az”, Stanis艂awowi Korfelowi ps. „Korski” i Zygmuntowi Kajzerowi ps. „Ma艂y”. We trzech wyskoczyli przez okno kina i bezpiecznie zbiegli do pobliskich Charzewic, gdzie si臋 ukryli. dow贸dca Stanis艂aw Be艂偶y艅ski ps. „Kret” postanowi艂 ucieka膰 przez stacj臋 PKP mieszcz膮c膮 si臋 naprzeciw 鈥滸贸rki鈥, prawdopodobnie by zabra膰 uwag臋 Niemc贸w od uciekaj膮cych w przeciwnym kierunku jego 偶o艂nierzy. Niestety b臋d膮c ju偶 po drugiej stronie stacji, „Kreta鈥 dopad艂y niemieckie kule z czekaj膮cego na stacji poci膮gu z niemieckim wojskiem. Stanis艂aw Be艂偶y艅ski zgin膮艂 na miejscu.

Pi膮ty i ostatni z 偶o艂nierz z grupy znajduj膮cej si臋 tego dnia na 鈥滸贸rce” Stanis艂aw Szumielewicz ps. „Kryspin”, nie wydosta艂 si臋 z sali kinowej. W kinie dopad艂o go niemieckie wojsko i zosta艂 tam 艣miertelnie raniony granatem. Niemcy nakazali wyci膮gn膮膰 Szumielewicza z kina i kazali zawo艂a膰 do niego lekarza by go ratowa膰. Niemcy liczyli, 偶e uda si臋 jeszcze wyci膮gn膮膰 z niego zeznania. Do rannego Szumielewicza wkr贸tce przyby艂 dr Hieronim Kraso艅 (r贸wnie偶 cz艂onek AK). Dr Kraso艅 widz膮c, 偶e jest w stanie agonalnym postanowi艂 da膰 Szumielewiczowi du偶膮 dawk臋 morfiny, by u艣mierzy膰 jego b贸l i by uniemo偶liwi膰 zeznania. Gdy Szumielewicz by艂 ju偶 konaj膮cy Gestapo za艂adowa艂o go do samochodu i udali si臋 z nim w kierunku Stalowej Woli. Niemcy prawdopodobnie dobili Szumielewicza i gdzie艣 zakopali. Cia艂o Kryspina nigdy nie zosta艂o odnalezione.18 maja 1944 r. Kedyw Armii Krajowej obwodu Nisko – Stalowa Wola na tzw. „G贸rce” zosta艂 zlikwidowany.

Kilka dni p贸藕niej Stanis艂aw Be艂偶y艅ski zosta艂 pochowany na rozwadowskim cmentarzu. Po wojnie zosta艂 ekshumowany i przeniesiony do Mauzoleum 呕o艂nierzy AK na Cmentarz Komunalny w Stalowej Woli, tam spoczywa do dzi艣 w艣r贸d innych stalowowolskich 偶o艂nierzy AK.


Czytaj wi臋cej: Stanis艂aw Be艂偶y艅ski ps. „Kret”


77. Rocznica Likwidacji Kedywu

Jak co roku przy Mauzoleum 偶o艂nierzy AK spotykamy si臋 o godz. 17:00 by odda膰 ho艂d naszym bohaterom. Nast臋pnie o godz. 18.00 w ko艣ciele M.B. Szkaplerznej przy Rynku w Stalowej Woli-Rozwadowie聽zostanie odprawiona Msza 艢wi臋ta w intencji poleg艂ych 偶o艂nierzy Kedywu. Po mszy z艂o偶ymy kwiaty i zapalimy znicze pod tablic膮 pami膮tkow膮 przy bazie Kedywu przy ul. S. Be艂偶y艅skiego. Zapraszamy do uczestnictwa zachowuj膮c obowi膮zuj膮cy rygor sanitarny.

Zobacz tak偶e film o bazie Kedywu w Rozwadowie poni偶ej:

MW / MKDAK / Fundacja KEDYW

漏 COPYRIGHT 2016-2020 Fundacja KEDYW. Wszelkie Prawa zastrze偶one. Kopiowanie tekst贸w, zdj臋膰 lub film贸w bez zgody Fundacji KEDYW zabronione!


Pierwsze w Polsce Muzeum Kedywu – elitarnego pionu dywersyjnego Armii Krajowej powstaje z inicjatywy Fundacji KEDYW. Nasza dzia艂alno艣膰 opiera si臋 na wolontariacie i darowiznach ludzi dobrej woli. Bez twojego wsparcia nie osi膮gniemy celu! WESPRZYJ NAS!

Zosta艅 Patronem Muzeum Kedywu poprzez serwis Patronite:


Lub wesprzyj przelewem bankowym na konto:

Konto bankowe: SANBank Nadsa艅ski Bank Sp贸艂dzielczy
Nr konta: 05 9430 0006 0046 7597 2000 0001
KOD SWIFT: POLUPLPR


Lub bezpiecznie kart膮 p艂atnicz膮 przez system p艂atno艣ci PayPal: