1 czerwca 1923 r. urodzi┼é si─Ö Franciszek Wojty┼éo ps. „Kruk” – ┼╝o┼énierz AK Ulan├│w

┬ęFundacja KEDYW

por. Franciszek Wojty┼éo ps. „Kruk”

ur. 1 czerwca 1923 – zm. 23 czerwca 2017

┼╗o┼énierz Armii Krajowej plac├│wki Ulan├│w (podobw├│d NiskoÔÇôStalowa Wola AK)


Podporucznik Franciszek Wojty┼éo ps. ÔÇ×KrukÔÇŁ urodzi┼é si─Ö 1 czerwca 1923 roku w Ulanowie w woj. lwowskim (obecnie woj. podkarpackie). W ┼Ťwi─Öta Wielkanocne 5 kwietnia 1942 r. zosta┼é zaprzysi─Ö┼╝ony do plac├│wki Armii Krajowej w Ulanowie, ma┼éym miasteczku oddalonym oko┼éo 20 km na po┼éudniowy wsch├│d od Stalowej Woli. Ulanowska plac├│wka AK w czasie okupacji wchodzi┼éa w struktury AK jako podobw├│d Obwodu NiskoÔÇôStalowa Wola. Dzie┼ä zaprzysi─Ö┼╝enia Franciszek Wojty┼éo opisa┼é w swoich wspomnieniach pt. ÔÇ×ÔÇŁMoja przynale┼╝no┼Ť─ç do Armii KrajowejÔÇŁ w nast─Öpuj─ůcy spos├│b:

 

ÔÇ×W ┼Ťwi─Öta Wielkanocne 5.04.1942 roku, w domu Kumik├│w, ja oraz Tadeusz Kumik i W┼éodzimierz Jaroszy┼äski zostali┼Ťmy zaprzysi─Ö┼╝eni przez por. Bogus┼éawa M─Öci┼äskiego ps. ÔÇ×W┼éadkaÔÇŁ do ZWZ-AK. Przysi─Öga odby┼éa si─Ö w domu kolegi Tadeusza Kumika. Przysi─Ög─Ö i nastr├│j, jaki panowa┼é pami─Ötam do dzi┼Ť. Na stole sta┼éa pasyjka, por. ÔÇ×W┼éadkaÔÇŁ wzi─ů┼é krzy┼╝ do r─Öki, a my stoj─ůc podnie┼Ťli┼Ťmy dwa palce w g├│r─Ö i powtarzali┼Ťmy za nim s┼éowa przysi─Ögi. Po przysi─Ödze da┼é nam krzy┼╝ do uca┼éowania i z ka┼╝dym z nas si─Ö uca┼éowa┼éÔÇŽ. Po dokonaniu przysi─Ögi, ka┼╝dy z nas obra┼é sobie pseudonim, ja przyj─ů┼éem ÔÇ×KrukÔÇŁ. Odt─ůd ju┼╝ oficjalnie by┼éem ┼╝o┼énierzem AK, plac├│wki Ulan├│w, kt├│rej dow├│dc─ů by┼é Kazimierz BlajerÔÇŽÔÇŁ ÔÇô┬áFranciszek Wojty┼éo ps. „Kruk”


Akcje z Armi─ů Krajow─ů

Jako ┼╝o┼énierz AK Franciszek Wojty┼éo uczestniczy┼é w licznych akcjach i dzia┼éaniach AK. W marcu 1944 r. bra┼é udzia┼é w nieudanej akcji o kryptonimie ÔÇ×31ÔÇŁ, kt├│ra mia┼éa na celu uwolnienie uwi─Özionego w stalowowolskim Gestapo komendanta Obwodu NiskoÔÇôStalowa Wola Kazimierza Pilata ps. ÔÇ×ZarembaÔÇŁ. Uczestniczy┼é r├│wnie┼╝ w akcji schwytania i przetransportowania do oddzia┼éu partyzanckiego NOWÔÇôAK ÔÇ×Ojca JanaÔÇŁ Franciszka Przysi─Ö┼╝niaka, gro┼║nego niemieckiego gestapowca Nowaka ÔÇô volksdeutscha, kt├│ry znany by┼é ze zn─Öcania si─Ö nad polsk─ů i ┼╝ydowsk─ů ludno┼Ťci─ů Stalowej Woli. W ulanowskiej AK s┼éu┼╝y┼é do jej rozwi─ůzania.


CZYTAJ WI─śCEJ: Akcja ÔÇ×31ÔÇŁ ÔÇô pr├│ba odbicia Komendanta Kazimierza Pilata pd. ÔÇ×ZarembaÔÇŁ tutajÔÇŽ


Sowiecka okupacja i prze┼Ťladowanie

W 1946 roku o┼╝eni┼é si─Ö i wkr├│tce urodzi┼éa si─Ö jego pierwsza c├│rka. Po zaj─Öciu przez Sowiet├│w teren├│w Podkarpacia, zosta┼é aresztowany i wcielony do Ludowego Wojska Polskiego (LWP) gdzie przez 18 miesi─Öcy walczy┼é z ukrai┼äskimi oddzia┼éami UPA. Do Ulanowa powr├│ci┼é w 1947 roku. W tamtych latach na dobre trwa┼éy prze┼Ťladowania Urz─Ödu Bezpiecze┼ästwa (UB) za przynale┼╝no┼Ť─ç do AK, z tego powodu kilkakrotnie z ┼╝on─ů i ma┼é─ů c├│reczk─ů zmieniali miejsce zamieszkania.

Spok├│j w Stalowej Woli

Franciszek Wojty┼éo ps. ÔÇ×KrukÔÇť – grudzie┼ä 2016 r. (fot. Fundacja KEDYW)

W 1949 roku Wojty┼éowie przeprowadzili si─Ö do Stalowej Woli, tutaj jak wspomina┼é Franciszek, sko┼äczy┼éa si─Ö jego ÔÇ×gehennaÔÇŁ. W Stalowej Woli koledzy z konspiracji za┼éatwili mu prac─Ö, a prze┼Ťladowania komunist├│w usta┼éy i ┼╝ycie powoli zacz─Ö┼éo by─ç normalne. W Stalowej Woli urodzi┼éy si─Ö dwie c├│rki i rodzina na dobre pozosta┼éa ju┼╝ w Stalowej Woli.

Odznaczenia

Za swoj─ů dzia┼éalno┼Ť─ç w AK zosta┼é odznaczony Krzy┼╝em Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzy┼╝em Armii Krajowej oraz Krzy┼╝em Partyzanckim. W 1979 roku uhonorowany zosta┼é przez ├│wczesne w┼éadze Miasta Stalowej Woli orderem i tytu┼éem „Zas┼éu┼╝ony Dla Miasta Stalowa Wola”.

5 kwietnia 2017 roku w 75. rocznic─Ö zaprzysi─Ö┼╝enia do Armii Krajowej zosta┼é uhonorowany przez Prezydenta Miasta Stalowej Woli Lucjusza Nadbrze┼╝nego i Przewodnicz─ůcego Rady Miejskiej Stanis┼éawa Sobieraja specjalnym odznaczeniem za jego zas┼éugi dla AK i dla Miasta Stalowej Woli.

Kronikarz ŚZŻAK

Franciszek Wojty┼éo by┼é wieloletnim cz┼éonkiem ┼Üwiatowego Zwi─ůzku ┼╗o┼énierzy Armii Krajowej Ko┼éo Obwodu NiskoÔÇôStalowa Wola, w kt├│rym pe┼éni┼é funkcj─Ö kronikarza. Franciszek Wojty┼éo przez prowadzenie 26 lat kroniki ┼ÜZ┼╗AK, udokumentowa┼é i uwieczni┼é wiele wydarze┼ä, nie tylko z historii ┼ÜZ┼╗AK ale i historycznych dzia┼éa┼ä AK na terenie Podkarpacia. Franciszek Wojty┼éo by┼é tak┼╝e autorem w.w. wspomnie┼ä pt. ÔÇ×Moja przynale┼╝no┼Ť─ç do Armii KrajowejÔÇŁ.

Porucznik Franciszek Wojty┼éo zmar┼é 23 czerwca 2017 r. w Stalowej Woli w wieku 94 lat. Ceremonia pogrzebowa odby┼éa si─Ö 26 czerwca 2017 r. w ko┼Ťciele Tr├│jcy Przenaj┼Ťwi─Ötszej w Stalowej Woli. Spoczywa na Cmentarzu Komunalnym w Stalowej Woli.

Cze┼Ť─ç jego Pami─Öci!

 

MW / MKDAK
Bibliografia: Archiwum Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej (w organizacji), Franciszek Wojtyło, Marek Wróblewski.

┬ę COPYRIGHT 2016-2023. Wszelkie Prawa zastrze┼╝one. Kopiowanie tekst├│w, zdj─Ö─ç lub film├│w bez zgody zabronione!