ks. prałat Józef Skoczyński ps. „Juliusz”

6 marca 1903 – 20 listopada 1967

Nauczyciel tajnego nauczania w Stalowej Woli
Redaktor konspiracyjnego pisma „Szczerbiec”
Kapelan Narodowej Organizacji Wojskowej (NOW „COP”)
Kapelan Armii Krajowej ( AK Obwód Nisko-Stalowa Wola)

Ks. prałat Józef Skoczyński urodził się 6 Marca 1903 roku w Rymanowie koło Sanoka pod zaborem austro-węgierskim (obecnie woj. podkarpackie). Był synem Szymona i Marii z d. Ziajka. Miał trzech braci i jedną siostrę.

Ukończył gimnazjum w Sanoku. W 1921 roku wstąpił do Seminarium Duchownego w Przemyślu (woj. podkarpackie), gdzie 29 czerwca 1925 roku przyjął Święcenia kapłańskie z rąk biskupa Anatola Nowaka. W latach 1925-1929 był wikariuszem w Grodzisku, a następnie do 1932 roku wikarym i administratorem parafii w Dobromilu (Kresy Wschodnie). W 1932 roku został skierowany do pracy katechety w Jeżowem (woj. podkarpackie), skąd 25 stycznia 1939 roku z polecenia biskupa wysłany został do Stalowej Woli, aby tam uczyć religii i utworzyć pierwszą placówkę duszpasterską, na nowym przyfabrycznym osiedlu budowanym przy Zakładach Południowych – Centralnego Okręgu Przemysłowego (COP) w okolicy wsi Pławo (obecnie dzielnica Stalowej Woli).

Okupacja niemiecka i konspiracja

Zaledwie kilka miesięcy po przybyciu ks. Skoczyńskiego do Stalowej Woli, niemiecka III Rzesza napadła na Polskę. Wkrótce po kapitulacji Wojska Polskiego Niemcy pojawili się w Stalowej Woli i rozpoczęłą się okupacja osiedla i Zakładów Południowych. Ks. Skoczyński w tym czasie mieszkał w Ochronce Sióstr Służebniczek w Pławie i pełnił funkcję wikariusza pomocniczego przy Parafii M.B. Szkaplerznej w pobliskim Rozwadowie (obecnie dzielnica Stalowej Woli).

W 1940 roku w Ochronce w Pławie ulokowany został konspiracyjny punkt kontaktowy komendy stalowowolskiej Narodowej Organizacji Wojskowej (NOW), z którą ks. Skoczyński związał się od samego początku okupacji. Wtedy podjął współpracę z wydziałem propagandy Okręgu NOW „COP” (rzeszowskie) i pisał artykuły propagandowe do pisma „Szczerbiec”, wydawanego przez NOW i później NSZ. Od początku okupacji był także nauczycielem tajnego nauczania dla licealistów i gimnazjalistów. Po częściowym scaleniu stalowowolskiej NOW z Armią Krajową, został mianowany kapelanem Obwodu Nisko-Stalowa Wola Armii Krajowej. W czasie okupacji ks. Skoczyński pomagał wielu osobom jak tylko mógł, starsi mieszkańcy Stalowej Woli twierdzili, że uratował On życie wielu mieszkańcom interweniując skutecznie w ich obronie u niemieckich władz okupacyjnych.

Wynegocjował u Niemców kościół

W czasie wojny, dzięki swoim zdolnościom i umiejętności komunikacji z okupacyjnymi władzami niemieckimi, ks. Skoczyński zdołał wynegocjować przeniesienie ze wsi Stany do Stalowej Woli zabytkowego drewnianego kościółka wybudowanego w 1802 roku, który stanął w drodze Niemcom. Uratowany przez ks. Skoczyńskiego kościółek Niemcy przeznaczyli do rozbiórki, ponieważ znajdował się na terenie, na którym budowali poligon lotniczy. To był prawdopodobnie jedyny taki przypadek w okupowanej Polsce, gdzie Niemcy pozwolili rozebrać, przenieść i na nowo odbudować kościół. Ks. Skoczyński nie tylko zdołał uratować zabytkowy kościółek, ale także załatwił z Niemcami transport kościoła w nowe miejsce. W czasie gdy Niemcy zabijali księży, palili i niszczyli kościoły był to wręcz niesłychany wyczyn.

Niemiecka zbrodnia w dzień poświęcenia

Uroczyste poświęcenie drewnianego kościoła pod wezwaniem św. Floriana w Stalowej Woli odbyło się 12 grudnia 1943 roku. Mimo iż Niemcy pozwolili na przeniesienie kościoła, tego dnia, nie ominęli pokazać polskiej ludności kto był ich panem. W dzień gdy odbywała się uroczysta pierwsza Msza Święta i poświęcenie kościoła, niedaleko pod stalowowolską Elektrownią, niemiecki pluton egzekucyjny dokonał egzekucji 10 żołnierzy stalowowolskiego oddziału dywersyjnego Korpusu Zachodniego – Armii Krajowej, których Niemcy aresztowali kilka dni wcześniej i więzili w znajdującej się kilkaset metrów od kościoła siedzibie Gestapo. Więcej o egzekucji przeczytasz TUTAJ.

Po wojnie z Niemcami

Pod koniec niemieckiej okupacji ks. Skoczyński wraz z kilkoma działaczami konspiracyjnymi zorganizował Komitet Obywatelski, którego zadaniem było bronić Zakłady Południowe i Elektrownię przed zniszczeniem przez wycofujących się Niemców. Po wejściu wojsk sowieckich do Stalowej Woli czuwał nad utrzymaniem porządku publicznego w czasie tworzenia nowej komunistycznej władzy.

Od września 1945 roku do 13 marca 1948 roku ks. Skoczyński pełnił funkcję przewodniczącego Rady Narodowej w Stalowej Woli. Po wojnie przyczynił się do elektryfikacji Pława oraz do uzyskania praw miejskich przez Stalową Wolę. W 1952 roku ks. Skoczyński otrzymał godność szambelana papieskiego. W 1953 roku został wicedziekanem rudnickim, a następnie przez 8 lat pełnił funkcję dziekana.

Walka o kościół w komunistycznej PRL

W 1956 roku po uzyskaniu od komunistycznej władzy pozwolenia na budowę nowego murowanego kościoła w Stalowej Woli, zorganizował komitet, który szybko przystąpił do pracy. Budowa szła w szybkim tempie, jednak wkrótce zaniepokojone szybkim tempem prac komunistyczne władze postanowiły wstrzymać budowę. Ten okres trwał przez 10 lat.

Marzeniem ks. Skoczyńskiego było odprawienie pierwszej Mszy Świętej w nowym kościele. Często powtarzał do znajomych: „Ja bym sobie życzył pierwszą Mszę św. odprawić w tym kościele”. Nie doczekał się On jednak skończenia nowej świątyni, na którą wiele lat pracował, i o którą musiał walczyć z komunistami w ostatnich latach swojego życia.

Ks. Józef Skoczyński zmarł 20 listopada 1967 roku w wieku 64 lat schorowany. Pogrzeb jego był wielką manifestacją religijną, na którą przybyło wielu mieszkańców oraz jego bliskich. Pochowany został na Cmentarzu Komunalnym w Stalowej Woli w miejscu honorowym, obok krzyża w centrum cmentarza.

Po upadku komunizmu na cześć ks. Skoczyńskiego – wielkiego Patrioty, żołnierza NOW, AK i działacza społecznego, nazwana została ulica przy której niegdyś znajdowała się siedziba Gestapo oraz pierwsza plebania.

Cześć Jego Pamięci!

MW / MKDAK

Bibliografia: Archiwum Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej (w organizacji), Maria Rehorowska „Rozwadów nad Sanem i Charzewice w konspiracji antyniemieckiej i antysowieckiej”, www.floriansw.sandomierz.opoka.org.pl.

© 2016-2026 MKDAK. Wszelkie Prawa zastrzeżone. Kopiowanie tekstów, zdjęć lub filmów bez zgody zabronione!

aktualizacja 6.3.26