Jan Zawitkowski ps. „Jonas”

25 grudnia 1895 – 29-30 maja 1946

Żołnierz Legionów Polskich
Żołnierz Wojska Polskiego II RP
Żołnierz Związku Walki Zbrojnej w Nisku (ZWZ Obwód Nisko–Stalowa Wola)
Żołnierz Armii Krajowej w Nisku (AK Obwód Nisko–Stalowa Wola)
Żołnierz Armii Krajowej w świętokrzyskiem (Okręg Kielce prypt. „Jodła”)

Jan Zawitkowski urodził się 25 grudnia 1895 roku pod zaborem austro-węgierskim w Szówsku koło Jarosławia (w II RP woj. lwowskie, obecnie woj. podkarpackie). Był nieślubnym synem Tomasza i Marii z d. Gronowicz. Ochrzczony został 29 grudnia 1895 roku w Kolegiacie pw. Bożego Ciała w Jarosławiu.

W czasach II Rzeczpospolitej Jan ożenił się z Marią z d. Dąbek (spokrewnioną obrońcą Gdyni urodzonym w Nisku Stanisławem Dąbkiem), z którą mieszkał w Nisku koło Stalowej Woli (woj. podkarpackie) z dwoma synami Władysławem i Józefem. Obaj synowie Jana w czasie niemieckiej okupacji działali w konspiracji antyniemieckiej, byli żołnierzami partyzanckiego oddziału NOW-AK „Ojca Jana” Franciszka Przysiężniaka.

Okres I wojny

Jan Zawitkowski w 1914 roku walczył w Legionach Polskich pod dowództwem gen. Józefa Hallera oraz pod dówództwem kapitana Leopolda Lisa-Kuli. W czasie walk z Ukraińcami i Bolszewikami w Złotej Lipie koło Lwowa (Kresy Wschodnie) był ranny w nogę.

W 1919 roku po odzyskaniu przez Polskę niepodległości został żołnierzem Wojska Polskiego, w którym służył pod dowództwem gen. Władysława Sikorskiego.

Niemiecka okupacja

We wrześniu 1939 roku Jan Zawitkowski brał udział w obronie Zakładów Południowych (COP) w Stalowej Woli. Później podczas niemieckiej okupacji Jan Zawitkowski jak i jego synowie działali w konspiracji. Jan był dodatkowo szkolony w tajnej szkole podoficerskiej. Następnie służył w szeregach Związku Walki Zbrojnej (ZWZ) oraz Armii Krajowej w Nisku.

Gdy został spalony w rodzinnej okolicy, opuścił Nisko wraz z kolegami Janem Szewczykiem i Stefanem Sękiem. W tym czasie ukrywali się w województwie kieleckim, tam w szeregach lokalnej Armii Krajowej Jan nadzorował m.in. zrzuty z angielskich samolotów z bronią i lekarstwami dla AK.

Aresztowanie i tajemnicza śmierć

Po wojnie z Niemcami Jan Zawitkowski powrócił w rodzinne strony do Niska. Wówczas na terenach obecnego województwa podkarpackiego rozpoczynała się sowiecka okupacja i z nią prześladowania żołnierzy AK.

W maju 1946 roku Jan Zawitkowski został aresztowany przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa (UB) w Nisku. Według świadków: Pana Zalewskiego z Warchołów (obecnie dzielnica Niska) i ówczesnego naczelnika stacji kolejowej w Stalowej Woli, Jan Zawitkowski został aresztowany i zabrany na przesłuchanie, z którego już nigdy nie powrócił.

Ciało ze śladami postrzału Jana Zawitkowskiego, odnalazł później rolnik w rejonie kapliczki Matki Bożej Różańcowej w Chyłach (obecnie dzielnicy Stalowej Woli). W tym miejscu stoi dziś kościół pw. Matki Bożej Różańcowej.

Upamiętniony tablicą

Dziś w miejscu, gdzie zostało porzucone ciało Jana Zawitkowskiego, w miejscu dawnej kapliczki stoi murowany kościół pod wezwaniem Matki Bożej Różańcowej. W grudniu 2004 roku na elewacji kościoła została odsłonięta i poświęcona tablica upamiętniająca Jana Zawitkowskiego.

Cześć Jego Pamięci!

Cześć Jego Pamięci!

MW / MKDAK

Bibliografia: Archiwum Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej (w organizacji), relacja Józefa Zawitkowskiego ps. „Wierny” dla Fundacji KEDYW.

© 2016-2026 MKDAK. Wszelkie Prawa zastrzeżone. Kopiowanie tekstów, zdjęć lub filmów bez zgody zabronione!

aktualizacja 30.5.26