Dionizy Koman

3 czerwca 1901 – 31 października 1941

Żołnierz Wojska Polskiego II RP
Zainicjował utworzenie komórki Służby Zwycięstwu Polski (SZP) w Stalowej Woli
Komendant Związku Walki Zbrojnej (ZWZ Obwód Nisko–Stalowa Wola)

Dionizy Koman urodził się 3 czerwca 1901 roku w Łodzi (woj. łódzkie). Był synem Józefa i Marianny z d. Faff. 25 września 1901 roku orzeczony został w kościele pw. Podwyższenia Świętego Krzyża w Łodzi. Miał dwóch braci: Eugeniusza, Waleriana oraz siostrę Stefanię.

Ukończył rosyjską szkołę przemysłową. W czasie I wojny światowej jako siedemnastoletni harcerz Batalionu Harcerskiego brał udział w listopadzie 1918 roku w rozbrajaniu Niemców. Po odzyskaniu niepodległości początkiem 1919 roku został powołany do tworzącego się Wojska Polskiego II RP i przydzielony został do 32 pułku piechoty, z którym skierowany został na wschodni front, do walk w wojnie polsko-bolszewickiej. Wówczas walczył na wschodnim froncie tj. na froncie wołyńskim, litewskim, poleskim i białoruskim. Po zakończeniu walk uczestniczył w likwidacji band w okolicach Baranowicz na dzisiejszej Białorusi.

Okres II RP

W 1922 roku powrócił do nauki i rozpoczął szkolenie w Wyższej Szkole Budowy Maszyn i Elektrotechniki w Poznaniu (woj. wielkopolskie), którą ukończył w 1925 roku. W latach 1926-1932 był nauczycielem w zawodowych szkołach dokształcających. Następnie pracował na stanowisku kierownika wydziału mechanicznego w Fabryce Metalurgicznej w podwarszawskim Ursusie. Był także konstruktorem napędów zębatych w łódzkim Towarzystwie Akcyjnym Budowy Transmisji, Maszyn i Odlewni Żelaza „J. JOHN” oraz pracownikiem firmy Siemens w Poznaniu.

Końcem 1937 roku Dionizy Koman przeprowadził się do nowo budowanego miasta Stalowej Woli, gdzie 1 stycznia 1938 roku rozpoczął pracę w nowych Zakładach Południowych powstałych w ramach Centralnego Okręgu Przemysłowego. W stalowowolskich ZP pracował na stanowisku starszego technika w narzędziowni. Podczas budowy przyzakładowego osiedla „Stalowej Woli” zamieszkał w pobliskim Rudniku nad Sanem, z którego dojeżdżał pociągiem do pracy.

Konspiracja antyniemiecka

Po niemieckiej agresji na Polskę przerwał pracę w Zakładach Południowych. Do ZP powrócił 20 października 1939 roku, wówczas zakład przekształcony został w niemieckie zakłady zbrojeniowe „Herman Göring Stahlwerke – Werk Stalowa Wola”. Od samego początku niemieckiej okupacji zaangażował się w preżnie działającą antyniemiecką konspirację w ZP i na terenie miasta Stalowej Woli. W 1939 roku Dionizy Koman jako żołnierz WP II RP zainicjował powstanie konspiracyjnej komórki Służby Zwycięstwu Polski (SZP) w Stalowej Woli, którą współtworzył wraz z kolegami z ZP Janem Zatopiańskim i Kazimierzem Zahoreckim.

13 listopada 1939 roku na rozkaz Naczelnego Wodza gen. Władysława Sikorskiego, SZP została przekształcona w zbrojną organizację Polskiego Państwa Podziemnego o nazwie Związek Walki Zbrojnej (ZWZ). Po powołaniu komórki ZWZ kryptonim „San” w Stalowej Woli Dionizy Koman został mianowany jej pierwszym komendantem.

Zamordowany w KL Auschwitz

18 maja 1940 roku Dionizy Koman aresztowany został przez Niemców w masowych aresztowaniach urządzonych w Stalowej Woli, Rozwadowie i sąsiednim Nisku. Następnie wywieziony został do więzienia w Tarnowie wraz z jego kolegami i współtwórcami SZP Janem Zatopiańskim i Kazimierzem Zahoreckim. W grudniu 1940 roku Dionizy przetransportowany został do niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Auschwitz do Oświęcimia, gdzie zarejestrowany został 4 grudnia 1940 roku i oznaczony tatuażem numerem 6735. Dionizy Koman zamordowany został przez Niemców na terenie obozu KL Auschwitz 31 października 1941 roku.

Dionizy Koman był żonaty. Z żoną Marią z d. Charzyńską mieli dwoje dzieci: Pawła i Annę. Ku czci jego pamięci, jedna z ulic w Stalowej Woli na osiedlu Zasanie nosi dziś jego imię.

Cześć Jego Pamięci!

MW / MKDAK

Bibliografia: Archiwum Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii krajowej (w organizacji), Wspomnienia Pawła Komana, Dionizy Garbacz „Brunatne Lata”.

© 2016-2026 MKDAK. Wszelkie Prawa zastrzeżone. Kopiowanie tekstów, zdjęć lub filmów bez zgody zabronione!

aktualizacja 3.6.26