Jerzy Kubikowski ps. „Mars”

8 czerwca 1924 – 27 grudnia 1943

Żołnierz Armii Krajowej placówki „154” w Stalowej Woli (AK Obwód Nisko–Stalowa Wola)
Zołnierz oddziału partyzanckiego NOW-AK „Ojca Jana” Franciszka Przysiężniak (NOW Okręg Rzeszów „COP”)

Jerzy Kubikowski urodził się 8 czerwca 1924 roku w Żyrardowie (woj. mazowieckie). Był synem Władysława i Jadwigi z d. Żukowska. Miał dwie siostry.

W 1938 roku przeprowadził się z rodzicami i siostrami ze Skarżyska–Kamiennej (woj. świętokrzyskie) do Stalowej Woli (wówczas woj. lwowskie, obecnie woj. podkarpackie), gdzie rodzice kupili skrawek ziemi, na którym rozpoczęli budowę pierwszego kina (dzisiejszy sklep Stokrotka przy ul. Narutowicza) w nowo powstającym mieście, budowanym w ramach Centralnego Okręgu Przemysłowego.

W Stalowej Woli czternastoletni Jerzy rozpoczął naukę w Gimnazjum, którą po niespełna roku przerwał wybuch wojny.

Niemiecka okupacja

Po niemieckiej agresji na Polskę Jerzy musiał przerwać naukę gdy zabronili ją Niemcy. W 1942 roku podjął pracę w okupowanych Zakładach Południowych (COP), przemianowanych wówczas przez Niemców w zakłady zbrojeniowe „Stahlwerke Braunschweig GmbH – Werk Stalowa Wola”. Początkową pracował na stanowisku pakowacza, później był pracownikiem magazynu.

Konspiracja antyniemiecka

W czasie niemieckiej okupacji ojciec Władysław oprócz prowadzenia kina (zarekwirowali Niemcy) był żołnierzem Armii Krajowej i pełnił funkcję kwatermistrza w komendzie Armii Krajowej Obwodu Nisko–Stalowa Wola krypt. „Niwa”. Gdy w 1942 roku Jerzy ukończył 18 lat zaprzysiężony został do AK i przyjął pseudonim „Mars”. Wówczas został żołnierzem placówki „154” w Stalowej Woli.

W 1943 roku po serii aresztowań pracowników ZP działających w konspiracji, zagrożony aresztowaniem Jerzy opuścił Stalową Wolę i udał się na wschód na tzw. Zasanie, gdzie bazowały lokalne oddziały partyzanckie. Tam skierowany został do oddziału Narodowej Organizacji Wojskowej (NOW) „Ojca Jana” Franciszka Przysiężniaka, który ściśle współpracował a komendą obwodu AK w Stalowej Woli i wówczas przyjmował „spalonych” z miasta akowców.

Zginął walcząc

Oddział partyzancki NOW-AK „Ojca Jana” Franciszka Przysiężniaka w grudniu 1943 roku zatrzymał się na czas Świąt Bożego Narodzenia we wsi Graba na północnym Podkarpaciu. Wówczas dowódca Franciszek Przysiężniak liczył, że spokojna wioska wśród lasu będzie bezpiecznym miejscem na spędzenie świąt. Niestety tak się nie stało. Niemcy dowiedzieli się o postoju oddziału i urządzili na nich obławę. W walce, jaka się rozegrała zginęło 9 partyzantów, w tym 5 pochodzących ze Stalowej Woli. Wśród poległych był Jerzy. Po obławie Niemcy spalili wszystkie zabudowania Graby i zabili 14 mieszkańców wsi, wśród których było sześcioro dzieci.

Pochówek i ekshumacja

Poległych w obławie partyzantów, w tym Jerzego, początkowo pochowali koledzy w zbiorowej mogile na skraju wioski. Jeszcze w 1944 roku, tuż po wojnie z Niemcami, ojciec Jerzego Władysław zainicjował budowę Mauzoleum Żołnierzy Konspiracji poległych w czasie wojny.

W 1945 roku, gdy Mauzoleum posiadało już wykończone piwnice, ekshumowani zostali polegli w Grabie i w innych miejscach, i przeniesieni zostali w uroczystym pochodzie w uroczystość Wszystkich Świętych, 1 listopada 1945 roku na wieczny spoczynek w Mauzoleum, gdzie spoczywają do dziś.

Odznaczenia

W 1945 roku Jerzy Kubikowski pośmiertnie odznaczony został przez Ministerstwo Obrony Narodowej PRL Krzyżem Grunwaldu III klasy oraz Krzyżem Partyzanckim.

Cześć Jego Pamięci!

MW / MKDAK

Bibliografia: Archiwum Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej (w organizacji), Stanisław Puchalski „Partyzanci Ojca Jana”, Dionizy Garbacz „Brunatne Lata”.

© 2016-2026 MKDAK. Wszelkie Prawa zastrzeżone. Kopiowanie tekstów, zdjęć lub filmów bez zgody zabronione!