74. Rocznica Likwidacji Kedywu Obwodu Nisko-Stalowa Wola – 18 maja 2018 r.

W pi─ůtek 18 maja 2018 r. obchodzimy 74. rocznic─Ö likwidacji Kedywu Armii Krajowej w Stalowej Woli – Rozwadowie. Do udzia┼éu w uroczysto┼Ťciach zapraszamy wszystkich mieszka┼äc├│w Stalowej Woli. Pami─Ötajmy o naszych lokalnych bohaterach Armii Krajowej.

Tak jak w latach poprzednich spotykamy si─Ö by pami─Öta─ç tragiczne wydarzenia rozwadowskiego Kedywu AK, kt├│re wydarzy┼éy si─Ö w budynku siedziby Kedywu 18 maja 1944 r. Gromadzimy si─Ö przede wszystkim by uczci─ç pamie─ç o poleg┼éych w walce z Niemcami ┼╝o┼énierzy Kedywu. Tego dnia wspominamy poleg┼éego dow├│dc─Ö Oficera Dywersji Stanis┼éawa Be┼é┼╝y┼äskiego ps. „Kret” oraz Stanis┼éawa Szumielewicza ps. „Kryspin” – niez┼éomnych ┼╝o┼énierzy Kedywu, kt├│rzy polegli za woln─ů i niepodleg┼é─ů Polsk─Ö. Poni┼╝ej kr├│tka historia z wydarze┼ä z dni 18 maja 1944 r.

18 maja 1944 r. – Likwidacja Kedywu przez niemieckie Gestapo

Historyczna „G├│rka” siedziba powstaj─ůcego Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej w Stalowej Woli – Rozwadowie (fot. Muzeum Reginalne w St. W.)

18 maja 1944 r. pod budynkiem przedwojennego kina (siedziby Kedywu zwanego „G├│rk─ů”) zjawi┼éo si─Ö dw├│ch gestapowc├│w, kt├│rzy poszukiwali „Leszka Kami┼äskiego” cz┼éonka Kedywu. Drzwi otworzy┼éa im mieszkaj─ůca na parterze Janina Kalarus i o┼Ťwiadczy┼éa, ┼╝e taki tutaj nie mieszka, o┼Ťwiadczy┼éa im r├│wnie┼╝, ┼╝e tutaj mieszka jedynie „Czes┼éaw Kami┼äski”. Oczywi┼Ťcie chodzi┼éo o Czes┼éawa, kt├│ry w┼Ťr├│d koleg├│w z konspiracji by┼é znany jako Leszek . Zdezorientowani Niemcy poszli prawdopodobnie na dworzec kolejowy by zatelefonowa─ç i zweryfikowa─ç czy to ta sama osoba. W mi─Ödzy czasie Janina Kalarus zaalarmowa┼éa o tym co si─Ö dzieje mieszkanki „G├│rki” – Zofi─Ö i Krystyn─Ö Skowron – siostry i ┼é─ůczniczki Kedywu. Zofia Skowron natychmiast pobieg┼éa do domu dow├│dcy rozwadowskiej plac├│wki AK o krypt. „Wilcze ┼üyko” na rozwadowski rynek by Go zawiadomi─ç o „wizycie” Gestapo. Krystyna za┼Ť w tym samym czasie uda┼éa si─Ö na poddasze do lokalu Kedywu by zaalarmowa─ç przebywaj─ůcych tam ┼╝o┼énierzy o „wizycie” gestapowc├│w. Wszyscy natychmiast zacz─Öli si─Ö ubiera─ç i chowa─ç na strychu kompromituj─ůce rzeczy.

Na ucieczk─Ö niestety nie by┼éo ju┼╝ czasu, bo gestapowcy szybko wr├│cili i b─Öd─ůc ju┼╝ bardziej pewni od razu udali si─Ö na strych kamienicy. Chwil─Ö potem na strychu rozp─Öta┼éa si─Ö strzelanina mi─Ödzy ┼╝o┼énierzami Kedywu i gestapowcami. Ostrzeliwani gestapowcy zacz─Öli zbiega─ç schodami w d├│┼é, a za nimi konspiranci, kt├│rzy przedostali si─Ö przez balkon do kina. Zanimi zamkne┼éy drzwi siosty Skowrom i wraz z matk─ů uciek┼éy tylnymi drzwiami.

Nast─Öpnie z sali kina uda┼éo si─Ö wydosta─ç ┼╝o┼énierzom – Czes┼éawowi Kami┼äskiemu ps. „G┼éaz”, Stanis┼éawowi Korfelowi ps. „Korski” i Zygmuntowi Kajzerowi ps. „Ma┼éy”, we trzech wyskoczyli przez okno kina i bezpiecznie zbiegli do pobliskich Charzewic, gdzie si─Ö ukryli. Dow├│dca Kedywu – Oficer Dywersji Stanis┼éaw Be┼é┼╝y┼äski ps. „Kret” postanowi┼é ucieka─ç przez stacj─Ö PKP mieszcz─ůc─ů si─Ö naprzeciw ÔÇŁG├│rkiÔÇŁ, prawdopodobnie by zabra─ç uwag─Ö Niemc├│w od uciekaj─ůcych w przeciwnym kierunku jego ┼╝o┼énierzy. Niestety b─Öd─ůc ju┼╝ po drugiej stronie stacji, „KretaÔÇŁ dopad┼éy niemieckie kule z czekaj─ůcego na stacji poci─ůgu z niemieckim wojskiem. Stanis┼éaw Be┼é┼╝y┼äski zgin─ů┼é na miejscu.

Pi─ůty i ostatni z ┼╝o┼énierz z grupy znajduj─ůcej si─Ö na ÔÇŁG├│rce” tego dnia -Stanis┼éaw Szumielewicz ps. „Kryspin”, nie wydosta┼é si─Ö z sali kinowej. W kinie dopad┼éo go niemieckie wojsko i zosta┼é tam ┼Ťmiertelnie raniony granatem. Niemcy nakazali wyci─ůgn─ů─ç Szumielewicza z kina i kazali zawo┼éa─ç do niego lekarza by go ratowa─ç, Niemcy liczyli, ┼╝e jeszcze uda si─Ö uzyska─ç jeszcze z niego zeznania. Do rannego Szumielewicza wkr├│tce przyby┼é dr Hieronim Kraso┼ä (r├│wnie┼╝ cz┼éonek AK). Dr Kraso┼ä widz─ůc, ┼╝e jest w stanie agonalnym postanowi┼é da─ç Szumielewiczowi du┼╝─ů dawk─Ö morfiny, by u┼Ťmierzy─ç jego b├│l i by uniemo┼╝liwi─ç zeznania. Gdy Szumielewicz by┼é ju┼╝ konaj─ůcy Gestapo za┼éadowa┼éo go do samochodu i udali si─Ö z nim w kierunku Stalowej Woli. Niemcy prawdopodobnie dobili Szumielewicza i gdzie┼Ť zakopali, cia┼éo jego nigdy nie zosta┼éo odnalezione.

18 maja 1944 r. Kedyw Armii Krajowej Obwodu Nisko – Stalowa Wola na tzw. „G├│rce” przesta┼é istnie─ç.

Po kilku dniach Stanis┼éaw Be┼é┼╝y┼äski zosta┼é pochowany na rozwadowskim cmentarzu. Po wojnie zosta┼é ekshumowany i przeniesiony do Mauzoleum ┼╗o┼énierzy AK na Cmentarz Komunalny w Stalowej Woli, tam spoczywa do dzi┼Ť w┼Ťr├│d innych stalowowolskich Bohater├│w AK.

Kto zdradził?

Wcze┼Ťniej w maju 1944 r. zosta┼é aresztowany ┼╝o┼énierz AK z Rozwadowa Zbigniew Gogojewicz ps. „Ostoja”. Wed┼éug powojennych relacji by┼éych ┼╝o┼énierzy AK to „Ostoja” podpisa┼é list─Ö konfident├│w by uratowa─ç swoje ┼╝ycie, to on prawdopodobnie zdradzi┼é Niemcom naziwisko Kami┼äskiego.


Obchody 74. Rocznicy Likwidacji Kedywu Armii Krajowej Obwodu Nisko-Stalowa Wola – 18 maja 2018 r. w Stalowej Woli


Pierwsze w Polsce Muzeum Kedywu – elitarnego pionu dywersyjnego Armii Krajowej powstaje w czynie spo┼éecznym z inicjatywy Fundacji KEDYW. Nasza dzia┼éalno┼Ť─ç opiera si─Ö na wolontariacie i darowiznach ludzi dobrej woli. Bez twojego wsparcia nie osi─ůgniemy celu! WESPRZYJ NAS!┬á

Konto bankowe: SANBank Nadsański Bank Spółdzielczy
Nr konta: 05 9430 0006 0046 7597 2000 0001
KOD SWIFT: POLUPLPR
Lub bezpiecznie kart─ů p┼éatnicz─ů przez system p┼éatno┼Ťci PayPal

Dodaj komentarz

Tw├│j adres email nie zostanie opublikowany. Pola, kt├│rych wype┼énienie jest wymagane, s─ů oznaczone symbolem *