1 czerwca 1923 r. urodzi艂 si臋 Franciszek Wojty艂o ps. „Kruk” – 偶o艂nierz AK Ulan贸w

漏Fundacja KEDYW

por. Franciszek Wojty艂o ps „Kruk”

ur. 1 czerwca 1923 r. – zm. 23 czerwca 2017 r.
呕o艂nierz plac贸wki AK w Ulanowie – Podobw贸d Nisko – Stalowa Wola AK


Podporucznik Franciszek Wojty艂o ps. 鈥濳ruk鈥 urodzi艂 si臋 w Ulanowie, 1 czerwca 1923 roku. W 艣wi臋ta Wielkanocne 5 kwietnia 1942 r. zosta艂 zaprzysi臋偶ony do plac贸wki Armii Krajowej w Ulanowie, ma艂ym miasteczku oddalonym oko艂o 20 km na po艂udniowy-wsch贸d od Stalowej Woli. Ulanowska plac贸wka AK w czasie okupacji by艂a podobwodem i nale偶a艂a do Obwodu Nisko 鈥 Stalowa Wola AK. Dzie艅 zaprzysi臋偶enia Franciszek Wojty艂o opisa艂 w swoich wspomnieniach pt. 鈥炩滿oja przynale偶no艣膰 do Armii Krajowej鈥 w nast臋puj膮cy spos贸b:

 

鈥濿 艣wi臋ta Wielkanocne 5.04.1942 roku, w domu Kumik贸w, ja oraz Tadeusz Kumik i W艂odzimierz Jaroszy艅ski zostali艣my zaprzysi臋偶eni przez por. Bogus艂awa M臋ci艅skiego ps. 鈥濿艂adka鈥 do ZWZ-AK. Przysi臋ga odby艂a si臋 w domu kolegi Tadeusza Kumika. Przysi臋g臋 i nastr贸j, jaki panowa艂 pami臋tam do dzi艣. Na stole sta艂a pasyjka, por. 鈥濿艂adka鈥 wzi膮艂 krzy偶 do r臋ki, a my stoj膮c podnie艣li艣my dwa palce w g贸r臋 i powtarzali艣my za nim s艂owa przysi臋gi. Po przysi臋dze da艂 nam krzy偶 do uca艂owania i z ka偶dym z nas si臋 uca艂owa艂鈥.聽Po dokonaniu przysi臋gi, ka偶dy z nas obra艂 sobie pseudonim, ja przyj膮艂em 鈥濳ruk鈥. Odt膮d ju偶 oficjalnie by艂em 偶o艂nierzem AK, plac贸wki Ulan贸w, kt贸rej dow贸dc膮 by艂 Kazimierz Blajer鈥︹
– Franciszek Wojty艂o ps. „Kruk”


Akcje z Armi膮 Krajow膮

Jako 偶o艂nierz AK, Franciszek Wojty艂o ps. „Kruk” uczestniczy艂 w licznych akcjach i dzia艂aniach AK. W marcu 1944 r. bra艂 udzia艂 w nieudanej akcji o kryptonimie 鈥31鈥, kt贸ra mia艂a na celu uwolnienie uwi臋zionego w stalowowolskim Gestapo Komendanta Obwodu Nisko – Stalowa Wola Kazimierza Pilata ps. 鈥瀂aremba鈥. Uczestniczy艂 r贸wnie偶 w akcji schwytania i przetransportowania do zasa艅skiego oddzia艂u partyzanckiego 鈥濷jca Jana鈥 Franciszka Przysi臋偶niaka, gro藕nego niemieckiego gestapowca Nowaka 鈥 volksdeutscha, kt贸ry znany by艂 ze zn臋cania si臋 nad polsk膮 i 偶ydowsk膮 ludno艣ci膮 Stalowej Woli. W ulanowskiej AK walczy艂 do jej rozwi膮zania.


Akcja 鈥31鈥 鈥 pr贸ba odbicia Komendanta Kazimierza Pilata pd. 鈥瀂aremba鈥 tutaj鈥


Nowa sowiecka okupacja i prze艣ladowanie

W 1946 r. o偶eni艂 si臋 i wkr贸tce urodzi艂a si臋 jego pierwsza c贸rka. Po zaj臋ciu przez Sowiet贸w teren贸w Podkarpacia, zosta艂 aresztowany i wcielony do Ludowego Wojska Polskiego (LWP) gdzie przez 18 miesi臋cy walczy艂 z ukrai艅skimi oddzia艂ami UPA. Do Ulanowa powr贸ci艂 w 1947 r. gdzie zacz臋艂y si臋 prze艣ladowania Urz臋du Bezpiecze艅stwa (UB) za przynale偶no艣膰 do AK, z tego powodu kilkakrotnie z 偶on膮 i ma艂膮 c贸reczk膮 zmieniali miejsce zamieszkania.

Spok贸j w Stalowej Woli

Franciszek Wojty艂o ps. 鈥濳ruk鈥 – grudzie艅 2016 r. (fot. Fundacja KEDYW)

W 1949 r. przeprowadzili si臋 do Stalowej Woli, tutaj jak wspomina艂 Franciszek, sko艅czy艂a si臋 jego 鈥瀏ehenna鈥. W Stalowej Woli koledzy z konspiracji za艂atwili mu prac臋, a prze艣ladowania komunist贸w usta艂y i 偶ycie powoli zacz臋艂o by膰 normalne. W Stalowej Woli urodzi艂y si臋 jeszcze dwie c贸rki i聽rodzina na dobre pozosta艂a ju偶 w Stalowej Woli, gdzie mieszkaj膮 do dzi艣.

Franciszek Wojty艂o by艂 wieloletnim cz艂onkiem 艢wiatowego Zwi膮zku 呕o艂nierzy Armii Krajowej Ko艂o Obwodu Nisko – Stalowa Wola, w kt贸rym pe艂ni艂 funkcj臋 kronikarza. Franciszek Wojty艂o przez prowadzenie 26 lat kroniki 艢Z呕AK, udokumentowa艂 i uwieczni艂 wiele wydarze艅 nie tylko z historii 艢Z呕AK, ale i historycznych dzia艂a艅 AK na terenie Podkarpacia. Franciszek Wojty艂o jest tak偶e autorem w.w. wspomnie艅 pt. 鈥濵oja przynale偶no艣膰 do Armii Krajowej鈥.

Odznaczenia

Odznaczony Krzy偶em Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzy偶em Armii Krajowej oraz Krzy偶em Partyzanckim.聽W 1979 r. zosta艂 uhonorowany przez 贸wczesne w艂adze Miasta Stalowej Woli orderem i tytu艂em „Zas艂u偶ony Dla Miasta Stalowa Wola”.

5 kwietnia 2017 r. w 75. rocznic臋 zaprzysi臋偶enia do Armii Krajowej zosta艂 uhonorowany przez Prezydenta Miasta Stalowej Woli Lucjusza Nadbrze偶nego i Przewodnicz膮cego Rady Miejskiej Stanis艂awa Sobieraja specjalnym odznaczeniem za jego zas艂ugi dla AK i dla Miasta Stalowej Woli, kt贸rego by艂 wieloletnim mieszka艅cem.

Porucznik Franciszek Wojty艂o zmar艂 23 czerwca 2017 r. w Stalowej Woli w wieku 94 lat. Ceremonia pogrzebowa odby艂a si臋 26 czerwca 2017 r. w ko艣ciele Tr贸jcy Przenaj艣wi臋tszej w Stalowej Woli. Spoczywa na Cmentarzu Komunalnym w Stalowej Woli.

Cze艣膰 jego Pami臋ci!

 

MW/Fundacja KEDYW
Bibliografia: Archiwum Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej (w organizacji), Franciszek Wojty艂o.


Pierwsze w Polsce Muzeum Kedywu – elitarnego pionu dywersyjnego Armii Krajowej powstaje w czynie spo艂ecznym z inicjatywy Fundacji KEDYW. Nasza dzia艂alno艣膰 opiera si臋 na wolontariacie i darowiznach ludzi dobrej woli. Bez twojego wsparcia nie osi膮gniemy celu! WESPRZYJ NAS!聽

Konto bankowe: SANBank Nadsa艅ski Bank Sp贸艂dzielczy
Nr konta: 05 9430 0006 0046 7597 2000 0001
KOD SWIFT: POLUPLPR
Lub bezpiecznie kart膮 p艂atnicz膮 przez system p艂atno艣ci PayPal

Dodaj komentarz

Tw贸j adres email nie zostanie opublikowany. Pola, kt贸rych wype艂nienie jest wymagane, s膮 oznaczone symbolem *