19 kwietnia 1919 r. urodzi┼é si─Ö Stanis┼éaw Szumielewicz ps. ÔÇ×KryspinÔÇŁ – ┼╝o┼énierz Kedywu Obwodu NiskoÔÇôStalowa Wola AK

┬ęFundacja KEDYW

Stanis┼éaw Szumielewicz ps. ÔÇ×KryspinÔÇŁ

19 kwietnia 1919 ÔÇô 18 maja 1944

Żołnierz Kedywu Obwodu Nisko-Stalowa Wola Armii Krajowej


Stanis┼éaw Szumielewicz urodzi┼é si─Ö 19 kwietnia 1919 roku w Muszynie w obecnym wojew├│dztwie dolno┼Ťl─ůskim. By┼é synem W┼éadys┼éawa i Marii z d. Motyka. Mia┼é dw├│ch braci Boles┼éawa i Tadeusza oraz siostr─Ö Ann─Ö. Jego m┼éodszy brat Tadeusz Szumielewicz ps. ÔÇ×TedÔÇŁ by┼é tak┼╝e ┼╝o┼énierzem Kedywu i specjalnym ┼é─ůcznikiem z oddzia┼éem dyspozycyjnym ÔÇ×KmicicaÔÇŁ Jana Or┼éa-Wysockiego. Przed wojn─ů Stanis┼éaw Szumielewicz mieszka┼é w Toruniu oraz w Krakowie.

W 1937 roku rozpocz─ů┼é studia rolniczo-le┼Ťne na Uniwersytecie Pozna┼äskim. Tu┼╝ przed wybuchem II wojny ┼Ťwiatowej przyby┼é z rodzin─ů do Stalowej Woli (woj. podkarpackie) gdzie ojciec otworzy┼é sklep. Wybuch wojny uniemo┼╝liwi┼é Stanis┼éawowi dalsz─ů nauk─Ö, wi─Öc podj─ů┼é prac─Ö w sklepie swego ojca. P├│┼║niej w czasie okupacji zatrudniony zosta┼é w administracji przyzak┼éadowego osiedla ÔÇ×Stalowa WolaÔÇŁ. W p├│┼║niejszym czasie w obawie przed aresztowaniem porzuci┼é prac─Ö i wyjecha┼é ze Stalowej Woli.

Konspiracja antyniemiecka

Stanis┼éaw Szumielewicz zagro┼╝ony aresztowaniem wyjecha┼é do wojew├│dztwa kieleckiego gdzie zaanga┼╝owa┼é si─Ö w walk─Ö konspiracyjn─ů w szeregach Armii Krajowej. Wkr├│tce jednak powr├│ci┼é do Stalowej Woli i skierowany zosta┼é przez dow├│dztwo AK do dzia┼éalno┼Ťci sabota┼╝owoÔÇôdywersyjnej Kedywu Obwodu Nisko-Stalowa Wola, kt├│ry funkcjonowa┼é w tajnej bazie na strychu przedwojennego kina w Rozwadowie (obecnie siedziba powstaj─ůcego Muzeum Kedywu).

Poległ w obławie na Kedyw

18 maja 1944 roku w czasie ob┼éawy po odkryciu przez Gestapo lokalu Kedywu, Szumielewicz znajdowa┼é si─Ö wraz czterema ┼╝o┼énierzami na poddaszu przedwojennego kina w lokalu Kedywu. Podczas pr├│by wydostania si─Ö z okr─ů┼╝onego budynku kina przedostali si─Ö wszyscy do sali kinowej na parter i podj─Öli pr├│b─Ö ucieczki przez okno kina. Tutaj Stanis┼éaw Szumielewicz zosta┼é ┼Ťmiertelnie ranny. Stanis┼éaw jako jedyny nie wydosta┼é si─Ö z sali kina, prawdopodobnie zawaha┼é si─Ö gdy┼╝ us┼éysza┼é na zewn─ůtrz strza┼éy do przedzieraj─ůcego si─Ö przez stacj─Ö kolejow─ů dow├│dcy Kedywu Stanis┼éawa Be┼é┼╝y┼äskiego ÔÇ×KretaÔÇŁ. Po wtargni─Öciu Niemc├│w do sali kina Stanis┼éaw wykryty zosta┼é stoj─ůc za drewnian─ů okiennic─ů w jednym z okien sali kinowej i raniony zosta┼é granatem. Na rozkaz Niemc├│w zosta┼é wyci─ůgni─Öty przez przyprowadzonych zak┼éadnik├│w z s─ůsiaduj─ůcej stacji PKP i po┼éo┼╝ony zosta┼é przed drzwiami do poczekalni dworca kolejowego na przeciw kina. Do rannego Gestapowcy zawo┼éali doktora Hieronima Krasonia i nakazali jemu ratowa─ç Stanis┼éawa maj─ůc nadziej─Ö, ┼╝e wymusz─ů na nim jakie┼Ť informacje. Sam doktor Kraso┼ä zdawa┼é sobie spraw─Ö, ┼╝e pacjent raczej nie mia┼é szans prze┼╝ycia, wi─Öc da┼é mu du┼╝─ů dawk─Ö morfiny aby u┼Ťmierzy─ç b├│l i przy okazji chcia┼é te┼╝ oszcz─Ödzi─ç potencjalnego brutalnego przes┼éuchania gestapowc├│w, kt├│rego i tak by nie prze┼╝y┼é. Po wojnie dr Kraso┼ä wspomina┼é, ┼╝e pacjent by┼é w stanie agonalnym, wi─Öc du┼╝a dawka morfiny i tak by┼éa niezb─Ödna. Niemcy widz─ůc, ┼╝e pacjent jest konaj─ůcy zabrali Go szybko do samochodu i pojechali w stron─Ö dzisiejszego centrum Stalowej Woli, prawdopodobnie pojechali do aresztu Gestapo gdzie Stanis┼éaw by─ç mo┼╝e zmar┼é lub zosta┼é zabity. Cia┼éo Szumielewicza Niemcy prawdopodobnie zakopali w pobliskim lasku (obecnie Park Miejski im. Kazimierza Pilata) gdzie cz─Östo chowali ofiary swoich ┼Ťledztw z siedziby Gestapo przy dzisiejszej ulic ks. J. Skoczy┼äskiego 26.

┬ęFundacja KEDYW

Tymczasowa tablica zamontowana przez Fundacj─Ö KEDYW w 2016 roku upami─Ötniaj─ůca miejsce konania Stanis┼éawa Szumielewicza pod Dworcem PKP naprzeciw Kedywu. (fot. FK)

Ku pami─Öci

W Stalowej Woli, w p├│┼énocnej cz─Ö┼Ťci dzielnicy Rozwad├│w, znajduje si─Ö dzi┼Ť ulica nazwana ÔÇ×ul. Braci Szumielewicz├│wÔÇť. Ulica ta upami─Ötnia trzech braci, kt├│rzy stracili ┼╝ycie walcz─ůc o woln─ů Polsk─Ö z Niemieckim naje┼║d┼║c─ů w szeregach Armii Krajowej.

Cze┼Ť─ç Jego Pami─Öci!

 

MW / MKDAK

Bibliografia: Archiwum Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej (w organizacji), Jerzy ┼üy┼╝wa „Wierchami Karpat”, Dionizy Garbacz „Brunatne Lata”.

┬ę COPYRIGHT 2016-2024. Wszelkie Prawa zastrze┼╝one. Kopiowanie tekst├│w, zdj─Ö─ç lub film├│w bez zgody zabronione!