ppor. Kazimierz Gajda ps. „Orlę”

1 luty 1927 – 14 kwietnia 2004

Żołnierz oddziału NOW-AK „Ojca Jana” Franciszka Przysiężniaka (NOW Okręg Rzeszów)
Żołnierz Narodowego Zjednoczenia Wojskowego „Majki” Stanisława Pelczara (NZW Okręg Rzeszów)
Żołnierz Narodowego Zjednoczenia Wojskowego „Tarzana” Tadeusza Gajdy (NZW Okręg Rzeszów)

Podporucznik Kazimierz Gajda urodził się 1 lutego 1927 roku w Charzewicach w województwie lwowskim (obecnie dzielnica Stalowej Woli, woj. podkarpackie). Przyszedł na świat w domu Gajdów przy ul. Lipowej, w którym urodziło się kilku partyzantów tej znanej dziś rodziny. Był synem Jana i Marii z d. Warchoł. Miał dwóch braci i siostrę.

Przed wybuchem II wojny światowej, jeszcze jako młody chłopiec został pomocnikiem w Zakładach Południowych (COP) w Stalowej Woli, które w czasach okupacji Niemcy przemianowali początkowo na zakłady zbrojeniowe „Hermann Göring Stahlwerke – Werk Stalowa Wola” i następnie w „Stahlwerke Braunschweig GmbH – Werk Stalowa Wola”.

Konspiracja antyniemiecka

W 1944 roku zagrożony aresztowaniem porzucił pracę w „Stahlwerke” w Stalowej Woli i skierowany został na Zasanie do partyzanckiego oddziału NOW-AK „Ojca Jana” Franciszka Przysiężniaka, do którego w tym czasie należeli już członkowie jego rodziny: Tadeusz Gajda ps. „Tarzan” oraz Piotr Gajda ps. „Pancerny”. Kazimierz Gajda w dniu przyjęcia do oddziału miał 17 lat i był wówczas najmłodszym partyzantem w oddziale „Ojca Jana”. Mimo krótkiego pobytu w oddziale „Ojca Jana”, uczestniczył w kilku akcjach bojowych oddziału. W czerwcu 1944 roku walczył z oddziałem „Ojca Jana” w największej bitwie partyzanckiej z Niemcami (niem. Sturmwind I) na tzw. Porytowym Wzgórzu w Lasach Janowskich (woj. lubelskie), po której zawieszony został oddział i Kazimierz powrócił do domu.

Konspiracja antysowiecka

Po wejściu Sowietów na rzeszowszczyznę i po przemianowaniu NOW na NZW, w styczniu 1945 roku przeszedł do oddziału Narodowego Zjednoczenia Wojskowego (NZW) „Majki”, dowodzonego przez Stanisława Pelczara ps. „Majka”. Później po sformowaniu oddziału NZW „Tarzana”, dowodzonego przez jego brata stryjecznego Tadeusza Gajdę ps. „Tarzan” zasilił jego szeregi.

W maju 1945 roku walczył w największej zwycięskiej bitwie na polskich ziemiach z Sowietami, tzw. „Bitwie Pod Kuryłówką” w Kuryłówce koło Leżajska (woj. podkarpackie). Następnie w czerwcu 1945 roku uczestniczył w bitwie oddziału „Tarzana” z NKWD pod Nowym Nartem (woj. podkarpackie). W 1945 roku został lekko ranny w czasie walk oddziału „Tarzana” z ukraińską UPA pod Leżajskiem (woj. podkarpackie). W kolejnej bitwie w styczniu 1946 roku w Majdanie Zbydniowskim (woj. podkarpackie) znów został ranny, tym razem ciężko.

Wcielony do LWP

Po tych akcjach był poszukiwany przez komunistów z Urzędu Bezpieczeństwa (UB) i musiał opuścić północne Podkarpacie. Początkowo ukrywał się w Tarnowie i później na Śląsku. Z czasem został zdekonspirowany i aresztowany przez komunistów, którzy wysłali Kazimierza do przymusowej służby w ludowym Wojsku Polskim. W LWP przydzielony został do Batalionu Pracy, w którym służył dwa lata.

Zasłużony Bohater

Kazimierz Gajda „Orlę” jako jedyny partyzant ze znanej rodziny Gajdów przeżył wojnę i dożył wolnej Polski. Za walkę o niepodległość Ojczyzny uhonorowany był wieloma odznaczeniami wojskowymi i awansowany był przez MON III RP do stopnia podporucznika.

Kazimierz Gajda zmarł 13 kwietnia 2004 roku w wieku 77 lat w Stalowej Woli. Spoczywa na Cmentarzu Parafialnym w Stalowej Woli-Rozwadowie, gdzie spoczywają jego przodkowie i partyzanci z jego rodziny „Tarzan” i „Pancerny”.

Cześć Jego Pamięci!

Rodzina znanych partyzantów

Jak było wspomniane wyżej, Kazimierz Gajda pochodził z znanej partyzanckiej rodziny Gajdów, w której walczyły nawet kobiety. W czasie niemieckiej okupacji żołnierzami NOW byli jego wuj Józef Gajda ps. „Zawisza”, stryj Piotr Gajda ps. „Pancerny” i brat stryjeczny Tadeusz Gajda ps. „Tarzan”. Po przemianowaniu NOW w NZW Kazimierz i Józef zostali żołnierzami oddziału partyzanckiego NZW dowodzonego przez „Tarzana”. Jego wuj Józef ps. „Zawisza” (Ojciec Tarzana) i brat stryjeczny Tadeusz ps. „Tarzan” zamordowani zostali przez komunistów.

Cześć Ich Pamięci!

MW / MKDAK

Bibliografia: Archiwum Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej (w organizacji), Maria Rehorowska „Rozwadów nad Sanem i Charzewice w konspiracji antyniemieckiej i antysowieckiej”, Wspomnienia Wiesławy Kafary.

© 2016-2026 MKDAK. Wszelkie Prawa zastrzeżone. Kopiowanie tekstów, zdjęć lub filmów bez zgody zabronione!

aktualizacja 1.2.26