8 grudnia 1900 r. urodzi┼é si─Ö dr Hieronim Kraso┼ä – lekarz Armii Krajowej w Rozwadowie

┬ę Fundacja KEDYW

dr Hieronim Krasoń

8 grudnia 1900 ÔÇô 6 stycznia 1988

Żołnierz Wojska Polskiego II RP
┼╗o┼énierz Armii Krajowej plac├│wki „Wilcze ┼üyko”, „152” Rozwad├│w


Dr Hieronim Kraso┼ä urodzi┼é si─Ö 8 Grudnia 1900 r. w Charzewicach w woj lwowskim (obecnie dzielnica Stalowej Woli, woj. podkarpackie). Szko┼é─Ö powszechn─ů uko┼äczy┼é w Rozwadowie (obecnie dzielnica Stalowej Woli), a nast─Öpnie gimnazjum w Nisku.

W 1918 r. jako student I-go roku studi├│w lekarskich we Lwowie przy┼é─ůczy┼é si─Ö na ochotnika do „Orl─ůt Lwowskich” aby broni─ç Lw├│w w wojnie polsko-ukrai┼äskiej. Podczas walk z Ukrai┼äcami zosta┼é lekko ranny. W szpitalu polowym gdzie by┼é opatrywany spotka┼é znajom─ů ksi─Ö┼╝n─ů Karolin─Ö Lubomirsk─ů, siostr─Ö ordynata Charzewic Jerzego Ignacego Lubomirskiego. Ze wzgl─Ödu na jego ranny ksi─Özna Anna zatrzyma┼éa go do ko┼äca dzia┼éa┼ä wojennych w swoim maj─ůtku w Bako┼äczycach ko┼éo Przemy┼Ťla. Mimo, ┼╝e wszyscy studenci bior─ůcy udzia┼é w tych walkach zostali skre┼Ťleni z list student├│w na jego uczelni, dzi─Öki pomocy ksi─Ö┼╝nej Lubomirskiej uda┼éo mu si─Ö powr├│ci─ç na uczelni─Ö.

W 1927 r. uko┼äczy┼é studia o specjalizacji chirurg i ginekologÔÇôpo┼éo┼╝nik. W szpitalu im. ┼Ťw. ┼üazarza w Krakowie otrzyma┼é asystentur─Ö i tam pracowa┼é r├│wnie┼╝ nad prac─ů naukow─ů do 1931 roku. W 1932 r. powr├│ci┼é do Rozwadowa i podj─ů┼é si─Ö utworzenia i kierowania Ambulatorium Kolejowego w Rozwadowie. W tym czasie s┼éu┼╝y┼é jako jedyny lekarz kolejowy.

Wybuch II wojny

┬ę Fundacja KEDYW

Okupacyjna recepta dr Hieronima Krasonia odnaleziona na strychu przy lokalu Kedywu w dawnym kinie, 2015 r. (fot. MKDAK)

W 1939 roku podczas niemieckiej agresji na Polsk─Ö wst─ůpi┼é kolejny raz na ochotnika do Wojska Polskiego II RP i jako lekarz wojskowy wyruszy┼é na koniu na swoje zgrupowanie do Sandomierza. Po kapitulacji jego oddzia┼éu w Lublinie, powr├│ci┼é pieszo z Lublina do Rozwadowa.

W czasie niemieckiej okupacji dzi─Öki temu, ┼╝e zna┼é dobrze j─Özyk niemiecki unikn─ů┼é ┼éapanki i nie zosta┼é wywieziony do obozu. Na rozkaz Niemc├│w pozosta┼é w pracy na stanowisku kierownika Ambulatorium Kolejowego gdzie otrzyma┼é obowi─ůzek leczenia Niemc├│w i Polak├│w pracuj─ůcych na kolei w Rozwadowie. W tym samym czasie podj─ů┼é r├│wnie┼╝ prac─Ö na 1/2 etatu w Szpitalu Miejskim w Stalowej Woli.

Konspiracja antyniemiecka

W czasie okupacji zaprzysi─Ö┼╝ony zosta┼é do Zwi─ůzku Walki Zbrojnej (ZWZ), kt├│ra p├│┼╝niej sta┼éa si─Ö Armi─ů Krajow─ů. Jako ┼╝o┼énierz AK wsp├│┼épracowa┼é z lekarzami stalowowolskiej AK drem Henrykiem Trojanowskim i drem Zygmuntem Dobrza┼äskim pomagaj─ůc ┼╝o┼énierzom AK i partyzantom walcz─ůcym z okupantem. Na r├│wno traktowa┼é ┼╝o┼énierzy i partyzant├│w r├│┼╝nych ugrupowa┼ä, pomaga┼é wszystkim ┼╝o┼énierzom potrzebuj─ůcym pomocy.

Wpadka Kedywu

18 maja 1944 roku po walce stoczonej przez ┼╝o┼énierzy Kedywu Obwodu Nisko-Stalowa Wola z Gestapo w przedwojennym kinie (obecnie powstaj─ůce Muzeum Kedywu), dr Kraso┼ä zosta┼é wezwany przez Niemc├│w aby ratowa┼é ci─Ö┼╝ko rannego ┼╝o┼énierza Kedywu Stanis┼éawa Szumielewicza ps. „Kryspin”. Niemcy liczyli, ┼╝e wydob─Öd─ů z niego zeznania i by─ç mo┼╝e kogo┼Ť sypnie. Nie wiedzieli jednak, ┼╝e dr Kraso┼ä te┼╝ dzia┼éa w AK i im to uniemo┼╝liwi. Relacj─Ö dra Krasonia z wydarze┼ä tego dnia przekaza┼éa p. Irena Kraso┼ä-Grzybowska w nast─Öpuj─ůcych s┼éowach:

┬ęFundacja KEDYW

Tymczasowa tablica zamontowa przez Fundacj─Ö KEDYW upami─Ötniaj─ůca miejsce ratowania Stanis┼éawa Szumielewicza przed Dworcem PKP w Rozwadowie, naprzeciw „G├│rki” – dawnej bazy Kedywu AK. (fot. Fundacja KEDYW)

ÔÇ×Pod gro┼║b─ů u┼╝ycia broni rozkazali mi ratowa─ç rannego, tak, aby m├│g┼é m├│wi─ç. Tymczasem partyzant by┼é w stanie agonalnym. Ja tak┼╝e nale┼╝a┼éem do AK, nie by┼éem jednak w stanie uratowa─ç ┼╝ycia Szumielewiczowi. By┼é ┼Ťmiertelnie postrzelony w brzuch. Poda┼éem siln─ů dawk─Ö morfiny, tak─ů, ┼╝e u┼Ťmierzy┼éa b├│l, a jednocze┼Ťnie sprawi┼éa, ┼╝e zraniony nie m├│g┼é zeznawa─ç. Nie wiem, gdzie gestapowcy zawie┼║li partyzanta. Pewnie go dobili, chc─ůc wymusi─ç zeznania i gdzie┼Ť zakopali…ÔÇŁ

Po wojnie

We wrze┼Ťniu 1944 roku by┼é czynnym organizatorem Prywatnego Gimnazjum Og├│lnokszta┼éc─ůcego w Rozwadowie.

W 1946 roku aresztowany zoast┼é przez Urz─ůd Bezpiecze┼ästwa (UB) za przynale┼╝no┼Ť─ç do AK i wkr├│tce znalaz┼é si─Ö w poci─ůgu do sowieckich ┼üagr├│w. Dzi─Öki szybkiej akcji koleg├│w z antysowieckiej konspiracji zosta┼é odbity wraz z innymi wi─Ö┼║niami z wagonu na stacji towarowej. Akcj─ů dowodzi┼é Kazimierz Mazurkiewicz, p├│┼║niejszy kasjer biletowy PKP na stacji w Stalowej Woli.

W 1960 roku dr Hieronim Kraso┼ä zosta┼é mianowany dyrektorem Szpitala Kolejowego w Rozwadowie. W latach 70-tych przeszed┼é na emerytur─Ö. W 1985 r. otrzyma┼é tytu┼é ÔÇ×Zas┼éu┼╝ony dla Stalowej WoliÔÇŁ. Zmar┼é 6 Stycznia 1988 roku Spoczywa na Cmentarzu Parafialnym w Rozwadowie.

Gr├│b dr Hieronima Krasonia na Cmentarzu Parafialnym w Stalowej Woli - Rozwadowie.

Rodziny gr├│b Krasoni├│w na Cmentarzu Parafialnym w Stalowej Woli-Rozwadowie.

Cze┼Ť─ç Jego Pami─Öci!

 

MW / MKDAK

Bibliografia: Archiwum Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej (w organizacji), Maria Rehorowska „Rozwad├│w nad Sanem i Charzewice w konspiracji antyniemieckiej i antysowieckiej”, Jerzy ┼üy┼╝wa-┼üy┼╝wa┼äski „Wierchami Karpat”.

┬ę COPYRIGHT 2016-2023. Wszelkie Prawa zastrze┼╝one. Kopiowanie tekst├│w, zdj─Ö─ç bez zgody zabronione! tym czasie s┼éu┼╝y┼é jako jedyny lekarz kolejowy.