22 listopada 1909 r. urodzi┼é si─Ö mjr. Franciszek Przysi─Ö┼╝niak ps. „Ojciec Jan” – komendant NOW-AK, NZW

mjr. Franciszek Przysi─Ö┼╝niak ps. „Jan”, „Ojciec Jan”, „Marek”

ur. 22 listopada 1909 r. – zm. 30 wrze┼Ťnia 1975 r.

Porucznik artylerii Wojska Polskiego II RP
Oficer Organizacyjny Narodowej Organizacji Wojskowej (NOW) Krasnystaw
Dow├│dca oddzia┼éu NOW-AK „Ojca Jana” (P├│┼énocne Podkarpacie)
Komendant okr─Ögu Rzesz├│w Narodowego Zjednoczenia Wojskowego (NZW)
Komendant pomorskiego Okr─Ögu XIII Narodowego Zjednoczenia Wojskowego (NZW)


Major Franciszek Przysi─Ö┼╝niak urodzi┼é si─Ö 22 listopada 1909 r. w Krupem ko┼éo Krasnystawu (woj. Lubelskie). By┼é synem Antoniego i Antoniny z d. Kleszowska. Uko┼äczy┼é Wo┼éy┼äsk─ů Szko┼é─Ö Podchor─ů┼╝ych Rezerwy Artylerii we W┼éodzimierzu Wo┼éy┼äskim. W 1938 r. rozpocz─ů┼é s┼éu┼╝b─Ö w 16 Pomorskim Pu┼éku Artylerii Lekkiej w Grudzi─ůdzu. Walczy┼é w kampanii wrze┼Ťniowej 1939 r. 28 wrze┼Ťnia 1939 r. dosta┼é si─Ö do niewoli niemieckiej pod Tomaszowem Lubelskim. Zbieg┼é z konwoju i przedosta┼é si─Ö do rodzinnej wsi, gdzie wst─ůpi┼é do powstaj─ůcej antyniemieckiej konspiracji. W czasie niemieckiej okupacji jak i po wojnie u┼╝ywa┼é fa┼észywych imion i nazwisk; Jan Chmielewski, Jerzy Jan Romanowski oraz Jan Tylus.

Konspiracja antyniemiecka

W 1942 r. zosta┼é oficerem organizacyjnym w Komendzie Powiatowej Narodowej Organizacji Wojskowej (NOW) w Krasnymstawie. Latem 1942 r. dosta┼é si─Ö kolejny raz do niemieckiej niewoli, ale i tym razem, po tygodniu uda┼éo mu si─Ö uciec Niemcom. Po powrocie dosta┼é rozkaz utworzenia le┼Ťnego oddzia┼éu partyzanckiego w Lasach Janowskich przez komend─Ö NOW. Jego oddzia┼é przyj─ů┼é nazw─Ö NOW „Ojca Jana”.┬áPo cz─Ö┼Ťciowym scaleniu NOW z Armi─ů Krajow─ů na rzeszowszczy┼║nie nosi┼é kryptonim NOW-AK „Ojca Jana”, dodatkowo uzyska┼é kryptonim „OP-44” w strukturach AK. W styczniu 1944 r. Franciszek Przysi─Ö┼╝niak o┼╝eni┼é si─Ö z ┼é─ůczniczk─ů oddzia┼éu Janin─ů Oleszkiewicz ps. „Jaga” w Jarocinie ko┼éo Stalowej Woli.┬áW listopadzie 1944 r. zosta┼é awansowany do stopnia kapitana.

mjr. Franciszek Przysi─Ö┼╝niak ze swoim oddzia┼éem NOW-AK „Ojca JanaÔÇŁ.

Partyzancki oddzia┼é NOW-AK „Ojca Jana”, operowa┼é na wsch├│d od Stalowej Woli na tzw. Zasaniu (prawej stronie rzeki San), najcz─Ö┼Ťciej przebywaj─ůc w Lasach Janowskich na pograniczu dzisiejszego wojew├│dztwa Podkarpackiego i Lubelskiego. OP-44 by┼é jednym z najlepiej wyposa┼╝onych partyzanckich oddzia┼é├│w i jednym z najwi─Ökszych w okupowanej przez Niemc├│w Polsce. Oddzia┼é (cho─ç bez swojego dow├│dcy) wzi─ů┼é udzia┼é w najwi─Ökszej bitwie partyzanckiej z Niemcami na ziemiach polskich w czerwcu 1944 r. na tzw. Portowym Wzg├│rzu. W lipcu 1944 r. po wkroczeniu Armii Czerwonej oddzia┼é zosta┼é rozwi─ůzany.

Konspiracja antysowiecka

Po wkroczeniu Armii Czerwonej zagro┼╝ony aresztowaniem Franciszek Przysi─Ö┼╝niak ukrywa┼é si─Ö przed NKWD i UB. 30 marca 1945 r. w Kury┼é├│wce UB zabi┼éo jego 23-letni─ů ┼╝on─Ö „Jag─Ö” b─Öd─ůca w si├│dmym miesi─ůcu ci─ů┼╝y. W kwietniu 1945 r. zosta┼é awansowany na stopie┼ä majora i po przemianowaniu NOW w Narodowe Zjednoczenie Wojskowe, zosta┼é mianowany komendantem okr─Ögu Rzesz├│w NZW. W maju 1945 r. jego oddzia┼é walczy┼é w najwi─Ökszej bitwie z Sowietami rozbijaj─ůc kolumn─Ö oddzia┼é├│w NKWD w tzw. „Bitwie pod Kury┼é├│wk─ů”. W bitwie zgin─Ö┼éo 57 enkawudzist├│w.

Aresztowania i wi─Özienie

Poszukiwany wci─ů┼╝ przez UB jesieni─ů 1945 r. wyjecha┼é na Pomorze, gdzie wkr├│tce zosta┼é mianowany komendantem Okr─Ögu XIII NZW. Zn├│w zagro┼╝ony aresztowaniem, na wiosn─Ö 1946 r. przeni├│s┼é si─Ö do Gda┼äska. 15 maja 1946 r. zosta┼é aresztowany w Gda┼äsku. Pocz─ůtkowo przewieziony zosta┼é do aresztu w Warszawie, a nast─Öpnie do Rzeszowa gdzie zosta┼é skazany przez wojskowy s─ůd┬ána cztery lata wi─Özienia. W┬á1947 r. po kilku miesi─ůcach wyszed┼é na wolno┼Ť─ç po og┼éoszeniu amnestii. We wrze┼Ťniu 1947 r. osiedli┼é si─Ö w Jaros┼éawiu┬á(woj. Podkarpackie) i o┼╝eni┼é si─Ö drugi raz z Eugeni─ů z Trojniak├│w.

3 wrze┼Ťnia 1948 r. ponownie zosta┼é aresztowany i 4 marca 1949 r. skazany na 15 lat wi─Özienia. Kar─Ö odbywa┼é w wi─Özieniu we Wronkach. Zwolniony 24 grudnia 1954 r. prawdopodobnie dlatego, ┼╝e podpisa┼é lojalk─Ö, lecz nie podj─ů┼é aktywnej wsp├│┼épracy. Po zwolnieniu zatrudni┼é si─Ö w Powszechnej Sp├│┼édzielni Spo┼╝ywc├│w „Spo┼éem” w Jaros┼éawiu, jako kierownik sklepu. Nast─Öpnie w 1960 r. pracowa┼é jako kierownik transportu i zaopatrzenia w wydziale melioracji Powiatowej Rady Narodowej.

Franciszek Przysi─Ö┼╝niak oficjalnie zmar┼é na zawa┼é serca 30 wrze┼Ťnia 1975 r. w Jaros┼éawiu. Okoliczno┼Ťci jego ┼Ťmierci do dzi┼Ť jednak s─ů sprzeczne i pozostaj─ů do ko┼äca niewyja┼Ťnione. W┬á1992 r. na wniosek jego drugiej ┼╝ony Eugenii, zosta┼é uniewa┼╝niony wyrok s─ůdowy wydany na niego w 1949 r.

Franciszek Przysiężniak był odznaczony Orderem Virtuti Militari V klasy i Krzyżem Armii Krajowej. Spoczywa na Starym Cmentarzu w Jarosławiu.

Fot. ŚZŻAK

Tadeusz Puchalski syn Stanis┼éawa Puchalskiego „Kozaka” (partyzanta oddz. Ojca Jana) przy grobie Franciszka Przysi─Ö┼╝niaka (Fot. ┼ÜZ┼╗AK).

Uroczysto┼Ťci upami─Ötniaj─ůce 110. rocznic─Ö urodzin – 22 listopada 2019 r.

 

Cze┼Ť─ç Jego Pami─Öci!

MW / Fundacja KEDYW / MKDAK

Bibliografia: Archiwum Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej (w organizacji), Miros┼éaw Surdej „Okr─Ög Rzeszowski Narodowej Organizacji Wojskowej – Narodowego Zjednoczenia Wojskowego w latach 1944-1947”.

┬ę COPYRIGHT 2016-2019 Fundacja KEDYW. Wszelkie Prawa zastrze┼╝one. Kopiowanie tekst├│w, zdj─Ö─ç lub film├│w bez zgody Fundacji KEDYW zabronione!


Pierwsze w Polsce Muzeum Kedywu – elitarnego pionu dywersyjnego Armii Krajowej powstaje z inicjatywy Fundacji KEDYW. Nasza dzia┼éalno┼Ť─ç opiera si─Ö na wolontariacie i darowiznach ludzi dobrej woli. Bez twojego wsparcia nie osi─ůgniemy celu! WESPRZYJ NAS!

Zostań Patronem Muzeum Kedywu poprzez serwis Patronite:


Lub wesprzyj przelewem bankowym na konto:

Konto bankowe: SANBank Nadsański Bank Spółdzielczy
Nr konta: 05 9430 0006 0046 7597 2000 0001
KOD SWIFT: POLUPLPR


Lub bezpiecznie kart─ů p┼éatnicz─ů przez system p┼éatno┼Ťci PayPal: