8 lipca┬á1944 r. zgin─ů┼é Zygmunt Kajzer ps. ÔÇ×Ma┼éyÔÇŁ ÔÇô dow├│dca patrolu Kedywu AK Obwodu NiskoÔÇôStalowa Wola

Zygmunt Kajzer ps. „Ma┼éy”

┬á16 czerwca 1923 – 8 lipca 1944
┼╗o┼énierz Zwi─ůzku Walki Zbrojnej (ZWZ) w Stalowej Woli
Dow├│dca patrolu Kedywu Armii Krajowej Obwodu NiskoÔÇôStalowa Wola


┬ęfot. Dionizy Garbacz

┼╗o┼énierze Kedywu od lewej stoj─ů – Tadeusz Majcherski ps. „Kozak”, Jerzy ┼üy┼╝wa┼äski ps. „Puchacz”, siedz─ů – Zygmunt Kajzer ps. „Ma┼éy” i Tadeusz Szumielewicz ps. „Ted” (fot. Archiwum D. Garbacza).

Zygmunt Kajzer urodzi┼é si─Ö 16 czerwca 1923 r. w ┼╗yrardowie, w dzisiejszym wojew├│dztwie mazowieckim. By┼é synem Jana i Kazimiery. Mia┼é m┼éodszego brata Jana, kt├│ry te┼╝ w czasie okupacji s┼éu┼╝y┼é w AK oraz starsz─ů siostr─Ö Zofi─Ö, kt├│ra w okresie mi─Ödzywojennym by┼éa s┼éynn─ů aktork─ů i ┼╝on─ů ministra spraw wojskowych gen. Tadeusza Kasprzyckiego. Z rodzin─ů przeprowadzi┼é si─Ö do Stalowej Woli (woj. lwowskie, obecnie podkarpackie) w 1938 roku i rozpocz─ů┼é nauk─Ö w stalowowolskim liceum.

W czasie niemieckiej okupacji pracowa┼é w kinie „Stal” W┼éadys┼éawa Kubikowskiego (┼╝o┼énierza AK ps. „Kula”) na dzisiejszej ul. Narutowicza, gdzie Niemcy urz─ůdzili kino „Nur f├╝r Deutsche” (tylko dla Niemc├│w) oraz kawiarni─Ö. W maju 1940 roku rozpocz─ů┼é prac─Ö jako statystyk w Zak┼éadach Po┼éudniowych (Centralnego Okr─Ögu Przemys┼éowego) przemianowanych w├│wczas przez Niemc├│w na „Reichswerke Hermann G├Âring – Werke Stalowa Wola” a nast─Öpnie w (Reichwersrke Braunschweig G.m.b.H. Werk Stalowa Wola” (obecnie Huta Stalowa Wola).

Konspiracja

Zagro┼╝ony aresztowaniem w fali aresztowa┼ä dzia┼éaczy podziemia, w grudniu 1940 roku porzuci┼é prac─Ö i przeszed┼é ca┼ékowicie do konspiracji. Pocz─ůtkowo dzia┼éa┼é w stalowowolskiej ZWZ, a po powo┼éaniu Armii Krajowej zosta┼é skierowany do Kedywu AK Obwodu NiskoÔÇôStalowa Wola, w kt├│rym pe┼éni┼é funkcj─Ö dow├│dcy patrolu dywersyjnego. Jako ┼╝o┼énierz Kedywu uczestniczy┼é w wielu akcjach bojowych i dywersyjnych. By┼é jednym z pi─Öciu ┼╝o┼énierzy podczas wykrycia przez Gestapo 18 maja 1944 roku tajnej siedziby Kedywu w Rozwadowie (obecnie powstaj─ůce Muzeum Kedywu).

Podczas walki z Gestapo wewn─ůtrz budynku przedwojennego kina, w kt├│rym znajdowa┼é si─Ö konspiracyjny lokal Kedywu, Zygmunt Kajzer wraz ze Stanis┼éawem Korfelem „Korskim” powstrzymali Gestapo na strychu i schodach, co spowodowa┼éo wycofanie Niemc├│w na zewn─ůtrz budynku i umo┼╝liwi┼éo ┼╝o┼énierzom AK dalsz─ů ucieczk─Ö przez okna kina.


Czytaj wi─Öcej: Wpadka Kedywu AK


┬ę Fundacja "KEDYW"

13 sierpnia 1944 r. ekshumacja Zygmunta Kajzera ps. „Maly” z podw├│rka siedziby Gestapo w Nisku. Na zdj─Öciu matka Kazimiera Kajzer obok W┼éadys┼éaw Kubikowski ps. „Kula” i z ty┼éu Jerzy ┼üy┼╝wa┼äski ps. „Puchacz” (fot. Stanis┼éaw Puchalski).

Poległ podczas kolejnej obławy

Nieca┼ée dwa miesi─ůce po wpadce Kedywu, Zygmunt Kajzer poleg┼é podczas pr├│by wyrwania si─Ö z otoczonego przez Gestapo i ┼╝andarmeri─Ö domu, w kt├│rym przebywa┼é 8 lipca 1944 roku w Nisku (woj. podkaprackie). W czasie akcji Gestapo otoczy┼éo dom i usi┼éowa┼éo aresztowa─ç przebywaj─ůcych tam Zygmunta Kajzera i Stanis┼éawa Kotwic─Ö ps. „W─ůsik”. W czasie potyczki „Ma┼éy” i „W─ůsik” podj─Öli pr├│b─Ö ucieczki, „W─ůsikowi” uda┼éo si─Ö zmyli─ç Gestapo i zbieg┼é, niestety podczas przeskakiwania przez p┼éot „Ma┼éy” zosta┼é ┼Ťmiertelnie ranny.

Cia┼éo Zygmunta Kajzera gestapowcy zakopali na podw├│rku siedziby Gestapo w Nisku. Po wej┼Ťciu Sowiet├│w, 13 sierpnia 1944 roku „Ma┼éy” zosta┼é ekshumowany i pochowany na Cmentarzu Parafialnym w Rozwadowie (obecnie Stalowa Wola). W 1947 roku zosta┼é ponownie ekshumowany i przeniesiony do Stalowej Woli gdzie spoczywa do dzi┼Ť w┼Ťr├│d stalowowolskich ┼╝o┼énierzy Armii Krajowej w stalowowolskim Mauzoleum ┼╗o┼énierzy AK na Cmentarzu Komunalnym.

Odznaczenia

Dnia 24 grudnia 1945 r. na wniosek stalowowolskiego ZBOWiD-u (komunistycznej organizacji kombatanckiej) zosta┼é po┼Ťmiertnie odznaczony Krzy┼╝em Grunwaldu III klasy oraz Krzy┼╝em Partyzanckim.

Cze┼Ť─ç Jego Pami─Öci!

 

MW / MKDAK

Bibliografia: Archiwum Muzeum Kierownictwa Dywersji Armii Krajowej (w organizacji), Dionizy Garbacz „Brunatne Lata”, Stanis┼éaw Puchalski „Partyzanci Ojca Jana”.

┬ę COPYRIGHT 2016-2023. Wszelkie Prawa zastrze┼╝one. Kopiowanie tekst├│w, zdj─Ö─ç lub film├│w bez zgody zabronione!